Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.602 bài, trang 58 trên 81
Xông tinh dầu hoa hồi giúp làm dịu đường thở và loãng dịch đờm tạm thời nhờ hoạt chất trans-anethole, nhưng không thể chữa khỏi viêm xoang. Dùng sai nồng độ dễ gây kích ứng, bỏng rát niêm mạc mũi, thậm chí nguy cơ ngộ độc co giật nếu lẫn phải hồi Nhật Bản độc tính cao.
Nước luộc rau có thể thu hồi một lượng khoáng chất hòa tan, nhưng cũng có nguy cơ hòa tan dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật bám trên lá. Quá trình luộc làm giảm 18-71% hóa chất trên rau nhờ rửa trôi và phân hủy nhiệt. Độ an toàn của nước luộc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn gốc rau và khâu rửa sạch trước khi nấu.
Nhiều người thường gọt bỏ phần hoa quả bị thối rồi ăn tiếp phần nguyên vẹn vì tiếc của. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy độc tố vi nấm patulin có thể âm thầm khuếch tán sâu vào phần thịt quả trông còn lành lặn, gây tổn thương tế bào và đe dọa sức khỏe.
Vô tình nhai nát một vài hạt táo hay hạt lê không gây ngộ độc cyanide nguy hiểm tính mạng do lượng tiền chất amygdalin giải phóng ra quá nhỏ. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo việc chủ động thu thập và nghiền nuốt một lượng lớn hạt có thể giải phóng nồng độ cyanide kịch độc, làm tê liệt hô hấp tế bào và dẫn tới tử vong.
Phụ nữ mang thai không nên tùy tiện hít hoặc thoa tinh dầu đàn hương trắng. Dù có độc tính thấp ở người khỏe mạnh bình thường, tinh dầu này hiện thiếu dữ liệu kiểm chứng an toàn trên thai kỳ, có thể gây tăng huyết áp, nhịp tim và tiềm ẩn nguy cơ pha tạp hoạt chất nguy hại.
Uống nước sắc bột đàn hương trắng là thói quen truyền miệng tiềm ẩn nhiều mối nguy cho gan và thận. Khoa học xác nhận tinh dầu đàn hương chỉ an toàn ở mức phụ gia thực phẩm cực nhỏ, trong khi việc tự ý sắc bột uống liều cao làm thay đổi men gan và tăng tích tụ dược chất tại thận.
Người đã dị ứng hạt phỉ hoặc hạnh nhân không nên tự ý ăn hạt điều. Dù khác họ thực vật, các nghiên cứu miễn dịch chỉ ra nguy cơ phản ứng chéo tế bào T và đồng mẫn cảm giữa chúng rất rõ rệt. Tiếp xúc lượng nhỏ hạt điều vẫn có thể kích hoạt dị ứng nặng, do đó cần kiêng nghiêm ngặt.
Nước đun sôi để nguội qua đêm không tự sinh ra chất độc nitrit gây ung thư, nhưng lại đối mặt với nguy cơ tái nhiễm vi khuẩn rất cao nếu mở nắp hoặc trữ trong bình bẩn. Do mất hàng rào khử trùng sau đun, nước cần được đậy kín và dùng hết trong 24 giờ.
Thức ăn chín để ngoài nhiệt độ phòng từ 5 đến 60 độ C bắt đầu sinh sôi vi khuẩn rất nhanh chỉ sau 20 phút. Nếu để quá 2 giờ, vi khuẩn gây ngộ độc có thể nhân lên gấp nhiều lần và tiết độc tố chịu nhiệt nguy hiểm.
Thịt nguội và xúc xích sau khi đã mở bao bì hoặc cắt lát chỉ nên bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh tối đa 5 ngày. Việc để quá thời gian này làm tăng nguy cơ phát triển của vi khuẩn Listeria, loại mầm bệnh nguy hiểm có thể sinh trưởng ngay ở nhiệt độ lạnh.
Nước hầm xương để trong ngăn mát tủ lạnh chỉ nên dùng trong 2 đến 3 ngày, tối đa không quá 4 ngày nếu đậy kín và làm lạnh đúng cách. Do giàu protein và chất béo, nước dùng rất dễ bị oxy hóa và nhiễm vi khuẩn chịu lạnh, gây chua đục và tiềm ẩn rủi ro ngộ độc tiêu hóa.
Khi mất điện đột ngột, tủ lạnh đóng kín có thể giữ an toàn cho thực phẩm trong khoảng 4 giờ ở ngăn mát và 24-48 giờ ở ngăn đông. Tuy nhiên, thời gian thực tế phụ thuộc lớn vào nhiệt độ phòng, lượng đồ dự trữ và tần suất mở tủ của gia đình.
Củ đinh lăng đạt dược tính tối ưu nhất khi cây được 3 đến 5 năm tuổi. Đây là giai đoạn rễ tích lũy hàm lượng triterpenoid saponin ổn định trước khi rễ cây bị xơ hóa. Việc để củ quá lâu không làm tăng thêm dược tính mà còn gây lãng phí kinh tế.
Nước tiểu chuyển sang màu vàng sáng hoặc vàng huỳnh quang sau khi uống vitamin nhóm B liều cao là phản ứng hoàn toàn vô hại. Hiện tượng này xảy ra do cơ thể hấp thu và nhanh chóng đào thải lượng riboflavin (vitamin B2) dư thừa qua thận.
Đan sâm chứa các hoạt chất có tiềm năng bảo vệ vi tuần hoàn và giảm căng thẳng oxy hóa tại thận, nhưng bệnh nhân suy thận không nên tự ý dùng. Khả năng lọc suy giảm khiến việc đào thải các thành phần từ thảo dược thô tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi phải có chỉ định y khoa.
Nhiều người truyền tai nhau cách giã đắp ô rô cạn để trị mụn nhọt và viêm da, nhưng y học hiện đại không khuyến khích việc này. Các bằng chứng lâm sàng hiện chưa chứng minh hiệu quả bôi ngoài của dược liệu này, trong khi việc đắp lá tươi tiềm ẩn nguy cơ viêm da tiếp xúc và bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm.
Bổ sung enzyme tiêu hóa dạng viên không làm suy giảm vĩnh viễn chức năng tuyến tụy như nhiều người lầm tưởng. Nghiên cứu cho thấy men ngoại sinh hỗ trợ hấp thu dinh dưỡng và giúp phục hồi chức năng tụy ngoại tiết sau tổn thương. Tuy nhiên, việc sử dụng cần đúng thời điểm bữa ăn và có chỉ định y khoa rõ ràng.
Nam giới hoàn toàn có thể uống được ích mẫu mà không lo bị suy giảm sinh lý hay biến đổi hormone nam. Hoạt chất chính leonurine trong ích mẫu không chứa nội tiết tố nữ, tác động chủ yếu lên tim mạch, hạ huyết áp và bảo vệ thần kinh chứ không gây hại cho bản lĩnh phái mạnh.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy sucralose và acesulfame K trong whey protein có thể làm biến đổi vi khuẩn ruột và tăng dấu ấn viêm. Tuy nhiên, thử nghiệm ngắn hạn trên người chưa ghi nhận xáo trộn rõ rệt, do đó người dùng cần cân nhắc tần suất sử dụng và lắng nghe đường tiêu hóa.
Cơ thể hoàn toàn có khả năng tự sản sinh các chất chống oxy hóa nội sinh mạnh mẽ như SOD, Catalase và GPx mà không phụ thuộc vào nguồn bổ sung trực tiếp từ thức ăn. Tuy nhiên, chế độ dinh dưỡng vẫn đóng vai trò cung cấp khoáng chất vi lượng thiết yếu để các enzyme này hoàn thiện cấu trúc và duy trì hoạt động bảo vệ tế bào.
