Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 140 trên 369
Hiện tượng rát lưỡi khi ăn dứa do enzyme bromelain phân giải protein niêm mạc miệng gây ra. Mẹo ngâm nước muối không làm bất hoạt enzyme này mà chỉ rửa trôi dịch dứa và dịu vị giác, trong khi xử lý nhiệt mới là cách vô hiệu hóa enzyme hiệu quả nhất.
Quan niệm rễ dọt sành giúp hạ sốt an toàn là chưa có căn cứ khoa học. Các nghiên cứu thực nghiệm hiện nay mới chỉ ghi nhận tiềm năng chống viêm của lá dọt sành trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ nhiệt hay độ an toàn của rễ cây trên người.
Nhiều mẹ bầu tin rằng uống nhiều nước dừa sẽ giúp buồng ối trong sạch và con sinh ra trắng trẻo. Tuy nhiên, y học khẳng định nước dừa hoàn toàn không có khả năng "lọc sạch" nước ối; thể tích và tính chất dịch ối chịu sự chi phối tuần hoàn của thai nhi và bệnh lý người mẹ.
Tin đồn ăn dứa gây sảy thai lan truyền rộng rãi trong dân gian nhưng thiếu bằng chứng lâm sàng xác thực. Các thí nghiệm ghi nhận hoạt tính kích thích tử cung chỉ xảy ra khi dùng chiết xuất cô đặc tác động trực tiếp lên dải cơ cô lập trong ống nghiệm. Mẹ bầu ăn dứa với lượng vừa phải hoàn toàn an toàn cho thai kỳ.
Đun lá dứa quá lâu trên lửa lớn khiến hương thơm 2AP nhanh chóng bay hơi và làm thoái hóa các hoạt chất quý. Nghiên cứu khoa học cho thấy phương pháp tối ưu là hãm lá dứa ở nhiệt độ khoảng 90 độ C trong 15 phút, giúp giữ trọn vẹn mùi hương tự nhiên cùng hàm lượng chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.
Người có tiền sử dị ứng hải sản giáp xác tuyệt đối không nên ăn dế dũi. Cả hai loài đều chứa protein tropomyosin tương đồng, có thể kích hoạt phản ứng dị ứng chéo nghiêm trọng và dẫn đến sốc phản vệ nguy hiểm tính mạng ngay cả khi đã chế biến kỹ.
Nhựa mủ cây dầu mè từ lâu đã được truyền miệng trong dân gian như bài thuốc cầm máu nhanh cho các vết trầy xước. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy hiệu quả làm đông máu phụ thuộc chặt chẽ vào nồng độ và độc tính của mủ tươi chưa qua tinh chế tiềm ẩn nguy cơ ăn mòn da và nhiễm khuẩn nghiêm trọng.
Dùng dứa dại chung với thuốc tây trị huyết áp tiềm ẩn rủi ro tương tác bất lợi. Đặc tính lợi tiểu của thảo dược có thể làm thay đổi nồng độ thuốc trong huyết tương, cản trở tốc độ đào thải và gây mất cân bằng điện giải nguy hiểm cho người bệnh tim mạch.
Cây dạ hương không thanh lọc không khí như lời đồn mà còn phát tán hương nồng và dị nguyên ban đêm. Tiếp xúc với loài hoa này dễ kích hoạt viêm mũi dị ứng, gây nghẹt mũi theo nhịp sinh học, rối loạn hô hấp khi ngủ và khiến cơ thể mệt mỏi vào ban ngày.
Nhiều lời đồn cho rằng ăn dền cơm giúp chữa dứt điểm bệnh khớp. Tuy nhiên, y học thực chứng xác định các hợp chất trong dền cơm mới chỉ thể hiện tiềm năng kháng viêm trong ống nghiệm và trên mô hình chuột. Dền cơm là rau ăn hỗ trợ dinh dưỡng, không thể thay thế thuốc chữa bệnh khớp.
Hạt cây dầu mè (cọc rào) chứa độc tố nguy hiểm gồm curcin và phorbol ester, có thể gây ngộ độc cấp tính với triệu chứng nôn mửa dữ dội, đau bụng và li bì ở người ăn phải. Trẻ em là đối tượng dễ gặp nạn nhất khi tiếp xúc với loài cây này.
Bài thuốc dân gian dùng lá dầu mè (cây cọc rào) trị ghẻ và ngứa ngoài da hoàn toàn chưa có bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người. Việc tự ý đắp lá hoặc nhựa mủ tươi lên da còn tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc kích ứng, bỏng rát và bội nhiễm nghiêm trọng.
Nhiều người có thói quen kết hợp dọt sành với thuốc tân dược để hạ sốt, giảm đau nhanh hơn. Tuy nhiên, các hoạt chất trong dọt sành có thể can thiệp vào quá trình chuyển hóa qua hệ enzym gan CYP450, làm thay đổi nồng độ thuốc trong máu và tăng nguy cơ gây ngộ độc hoặc mất tác dụng điều trị.
Hạt dẻ ngựa và hạt dẻ ăn thông thường có vẻ ngoài rất giống nhau nhưng thuộc hai chi thực vật hoàn toàn khác biệt. Hạt dẻ ngựa chứa các độc tố nguy hiểm như saponin aescin và aesculin có thể phá hủy hồng cầu, dẫn đến mệt mỏi, tê liệt và ngộ độc cấp tính nếu tự ý ăn sống hoặc chế biến tại nhà.
Nhiều lời đồn truyền miệng cho rằng dế mèn sao vàng sắc nước có thể chữa dứt bí tiểu và phục hồi suy thận. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa ghi nhận bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận công dụng này cũng như mức độ an toàn cho thận, cảnh báo người bệnh không nên tự ý dùng.
Luộc và bỏ nước luộc là phương pháp tối ưu giúp giảm lượng chất kháng dinh dưỡng oxalat trong dền cơm so với xào. Cách chế biến này giúp loại bỏ oxalat hòa tan vào nước, hạn chế cản trở hấp thu canxi và sắt, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ lắng đọng sỏi đường tiết niệu.
Hạt dẻ là món ăn vặt quen thuộc nhưng có thể kích hoạt phản ứng chéo nguy hiểm ở người dị ứng mủ cao su tự nhiên do hội chứng latex - trái cây ít người biết. Tìm hiểu cơ chế và khuyến cáo khoa học giúp bạn phòng tránh nguy cơ sốc phản vệ khi thưởng thức loại hạt này.
Các nghiên cứu khoa học phát hiện hoạt chất axit xylopic trong cây *Xylopia aethiopica* có thể gây cảm ứng hoặc ức chế enzym gan CYP450, làm thay đổi mạnh nồng độ thuốc trong máu. Việc tự ý phối hợp thảo dược này với thuốc chống trầm cảm, chống đông hay tim mạch tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc hoặc mất tác dụng điều trị.
Cây dầu mè tía (*Jatropha gossypifolia*) và cây cọc rào (*Jatropha curcas*) là hai loài thực vật riêng biệt cùng thuộc chi *Jatropha*, họ Thầu dầu. Cả hai loài đều chứa độc tố tự nhiên, không thể ăn được và thiếu bằng chứng an toàn lâm sàng, do đó người dân tuyệt đối không nên tự ý hái dùng làm thuốc chữa bệnh để tránh ngộ độc nguy hiểm.
Lớp vỏ lụa màu nâu của hạt dẻ chứa lượng tannin và polyphenol vượt trội so với nhân hạt, mang lại khả năng chống oxy hóa mạnh. Tuy nhiên, vị chát của tannin có thể gây khó tiêu và cản trở hấp thu sắt, vì vậy người có đường ruột yếu hoặc thiếu máu nên bóc sạch trước khi ăn.
