Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 142 trên 369
Hoa dạ hương và hoa lài có hình thái và tính chất sinh học hoàn toàn khác nhau. Dạ hương thuộc họ Cà (Solanaceae) chứa nhiều hợp chất sinh học và alkaloid tiềm ẩn độc tính, do đó người tiêu dùng tuyệt đối không được tự ý thu hái để phơi khô ướp trà thay thế cho hoa lài thực phẩm.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược song song thuốc Tây nhằm chữa đau dạ dày nhanh hơn. Tuy nhiên, các hợp chất tự nhiên có thể làm thay đổi chuyển hóa qua enzyme gan và ảnh hưởng nồng độ thuốc tân dược. Việc dùng chung thiếu kiểm soát tiềm ẩn rủi ro giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng độc tính.
Tin đồn uống rượu pha huyết dơi giúp bổ thận tráng dương hoàn toàn không có cơ sở khoa học chứng minh. Trái lại, việc tiếp xúc và sử dụng máu hay thịt dơi sống khiến người dùng đối mặt với nguy cơ lây truyền mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm từ động vật hoang dã.
Phối hợp dương địa hoàng và thuốc lợi tiểu làm tăng nguy cơ loạn nhịp tim nguy hiểm do thuốc lợi tiểu gây hạ kali máu. Tình trạng thiếu hụt kali và magiê làm tăng độ nhạy cảm của cơ tim, ức chế bài tiết digoxin qua thận, đẩy nồng độ thuốc lên mức ngộ độc.
Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh tương tác giữa dạ minh sa và thuốc nhãn khoa hiện đại. Tuy nhiên, việc tự ý bỏ thuốc nhỏ mắt đặc hiệu để dùng dược liệu thô tiềm ẩn nguy cơ tương tác dược động học bất lợi, nhiễm trùng và mù lòa vĩnh viễn do nhãn áp không được kiểm soát.
Dướng nhỏ (*Broussonetia kazinoki*) và dướng thông thường (*Broussonetia papyrifera*) là hai loài thảo dược thuộc cùng một chi nhưng có sự khác biệt rõ rệt về thành phần flavonoid và hoạt tính chống oxy hóa. Hiểu đúng đặc tính hóa thực vật của từng loài giúp người dùng tránh nhầm lẫn tai hại trong trị liệu và phòng ngừa độc tính tế bào tiềm ẩn.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận hoạt chất cucurbitacin và dịch chiết rễ cây dó hẹp có khả năng ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm và trên mô hình chuột. Dù vậy, đây mới chỉ là bằng chứng tiền lâm sàng sơ khai, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Dạ minh sa và thạch quyết minh là hai vị thuốc y học cổ truyền hoàn toàn khác nhau về nguồn gốc tự nhiên, thành phần và mức độ an toàn. Trong khi thạch quyết minh là lớp vỏ khoáng của ốc biển giàu nguyên tố vi lượng, dạ minh sa lại là chất bài tiết của loài dơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm khuẩn.
Chiết xuất từ lá và hoa dạ hoa có khả năng ức chế các enzyme tiêu hóa đường, hỗ trợ hạ glucose máu. Tuy nhiên, việc tự ý dùng chung thảo dược này với thuốc điều trị tiểu đường có thể gây tương tác cộng dồn, làm tăng nguy cơ tụt đường huyết quá mức nguy hiểm cho người bệnh.
Uống nước sắc cành lá cây dướng nhỏ để hạ đường huyết là quan niệm chưa có căn cứ lâm sàng. Các hoạt tính ức chế enzyme tiêu hóa đường và cải thiện nhạy cảm insulin của dướng nhỏ mới chỉ được ghi nhận trên tế bào hoặc ống nghiệm thông qua các chất tinh khiết, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thuốc điều trị.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy rễ dương đào chứa một số hoạt chất có khả năng gây độc tế bào ung thư và ức chế khối u trên động vật. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng bài thuốc này thay thế phác đồ y khoa.
Quả dướng ngâm rượu không phải thức uống an toàn để dùng tùy tiện. Dù quả dướng giàu chất chống oxy hóa, các nghiên cứu khoa học cảnh báo rượu có thể hòa tan các alkaloid mang độc tính tế bào cao, gây nguy cơ tích lũy chất độc và tổn hại các tế bào lành của cơ thể khi lạm dụng.
Cảm giác ngứa rát họng khi ăn quả dương đào rừng xuất phát từ sự kết hợp giữa các tinh thể canxi oxalat hình kim đâm xuyên niêm mạc và enzyme protease phân giải protein. Nắm rõ cơ chế này cùng mẹo sơ chế đúng cách giúp bạn thưởng thức trọn vẹn hương vị mà không lo kích ứng.
Nhiều người tin rằng tự sắc lá dương địa hoàng uống có thể giúp trợ tim và cải thiện suy tim tại nhà. Tuy nhiên, y học khẳng định đây là phương pháp hoàn toàn sai lầm và cực kỳ nguy hiểm. Hàm lượng glycoside tim trong lá cây dao động khó lường, khoảng cách giữa liều trị bệnh và liều tử vong rất mong manh, dễ dẫn đến ngộ độc chết người.
Chiết xuất dương hòe chứa nhiều polyphenol và flavonoid như robinin, acacetin hay rutin. Các dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy các hợp chất này có khả năng ức chế hoặc làm thay đổi hoạt tính của enzym cytochrom P450 ở gan, tiềm ẩn nguy cơ tương tác với thuốc chuyển hóa qua gan. Người bệnh đang dùng thuốc mạn tính cần thận trọng.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo giã nát lá dưa leo dại đắp lên khớp để giảm đau nhức. Tuy nhiên, khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa mức độ vừa phải từ dịch chiết cồn của rễ cây này trên động vật, đồng thời cảnh báo độc tính nhất định, hoàn toàn không có bằng chứng chứng minh việc đắp lá tươi ngoài da có thể trị bệnh xương khớp.
Ăn dưa hấu sát giờ ngủ không trực tiếp gây tăng cân nhờ lượng calo thấp và đường fructose ít làm biến động đường huyết. Tuy nhiên, lượng nước dồi dào có thể gây áp lực lên dạ dày ở người có cơ địa trào ngược nếu ăn quá nhiều ngay trước khi nằm xuống.
Nhiều lời đồn cho rằng "dạ minh sa" (phân dơi) là thần dược trị quáng gà và sáng mắt, nhưng y học hiện đại không tìm thấy cơ sở khoa học nào xác nhận điều này. Thiếu hụt vitamin A gây quáng gà cần được bổ sung từ nguồn thực phẩm an toàn như gan động vật, trong khi dùng phân dơi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn và vi nấm nguy hiểm.
Dưa chuột bị đắng là do tích tụ cucurbitacin - hợp chất tự nhiên giúp cây phòng vệ sâu bệnh. Khi dưa chỉ hơi nhằng nhặng ở cuống, bạn có thể gọt bỏ để ăn tiếp; nhưng nếu quả đắng ngắt toàn phần, hãy vứt bỏ ngay để phòng ngừa nguy cơ ngộ độc tiêu hóa, tụt huyết áp và chảy máu đường ruột.
Hoa dương hòe là món ăn dân dã giàu chất chống oxy hóa, nhưng không phải bộ phận nào của cây cũng lành tính. Trong khi cánh hoa ăn được, các bộ phận như vỏ, hạt và lá lại chứa độc tố lectin robin nguy hiểm, có thể gây nôn mửa, rối loạn tiêu hóa cấp tính và tổn hại tế bào.
