Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.350 bài, trang 46 trên 368
Đường thốt nốt không có khả năng thải độc hay chữa bệnh thiếu máu như lời đồn. Dù chứa một số vitamin và khoáng chất tự nhiên, thành phần chính của sản phẩm này vẫn là đường, chỉ đóng vai trò gia vị tạo ngọt và không thể thay thế phác đồ điều trị thiếu sắt.
Bài thuốc nuốt thằn lằn nướng chữa hen suyễn hoàn toàn là mẹo dân gian vô căn cứ, không có hoạt tính giãn phế quản. Việc tự ý ăn bò sát nướng không chỉ làm gián đoạn điều trị chuẩn mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn, dị ứng protein lạ và kích hoạt cơn co thắt phế quản cấp tính nguy hiểm.
Người bệnh tiểu đường không thể ăn đường thốt nốt thoải mái vô hạn. Dù một số bộ phận cây thốt nốt chứa hoạt chất sinh học hỗ trợ chuyển hóa, đường thốt nốt thành phẩm bản chất vẫn là đường cô đặc chứa nồng độ chất rắn hòa tan cao, nếu lạm dụng sẽ gây tăng vọt đường huyết sau ăn.
Nhiều người tin rằng rượu ngâm thằn lằn là bài thuốc bổ thận tráng dương, cải thiện phong độ phòng the cho nam giới. Tuy nhiên, y học hiện đại hoàn toàn chưa có bất kỳ bằng chứng thực nghiệm nào xác nhận loài bò sát này giúp tăng cường sinh lý hay nâng cao nội tiết tố.
Kết hợp thị đế và đinh hương trị nôn trớ là kinh nghiệm y học cổ truyền quen thuộc, nhưng tiềm ẩn rủi ro do thiếu bằng chứng thử nghiệm lâm sàng hiện đại. Tự ý dùng bài thuốc khi chưa rõ nguyên nhân nôn trớ có thể làm chậm trễ việc chẩn đoán các bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm.
Hạt thầu dầu tự nhiên chứa ricin - loại protein cực độc có thể gây tử vong dù ở lượng rất nhỏ. Tuy nhiên, dầu thầu dầu thương phẩm lại an toàn do độc tố ricin tan trong nước, bị loại bỏ lại trong bã ép và bất hoạt qua quy trình xử lý công nghiệp.
Thần khúc là dược liệu lên men giàu enzyme amylase và vi sinh vật có ích hỗ trợ tiêu hóa. Đun sôi lửa lớn quá lâu sẽ khiến nhiệt độ phá hủy cấu trúc protein, làm biến tính và mất hoạt tính men sinh học, triệt tiêu tác dụng của vị thuốc.
Tinh dầu thảo đậu khấu bắc được khoa học chứng minh có khả năng ức chế vi khuẩn và vi nấm gây hỏng thực phẩm trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả này mới dừng ở mức thực nghiệm in vitro và cần sử dụng đúng cách để bảo đảm an toàn.
Hạt muồng sống chứa hàm lượng anthraquinone cao dễ gây đau quặn bụng và tiêu chảy dữ dội. Quá trình sao vàng dưới tác động nhiệt độ giúp phân hủy bớt các hợp chất này, làm dịu đường tiêu hóa. Tuy nhiên, việc lạm dụng hạt muồng kéo dài còn tiềm ẩn nguy cơ gây độc cho tế bào gan và lắng đọng sắc tố ống thận.
Uống dầu thầu dầu liều cao để trị táo bón có thể gây tiêu chảy cấp và mất kali nghiêm trọng. Khi kết hợp cùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc trợ tim digoxin, sự sụt giảm kali máu làm tăng độc tính của thuốc, kích hoạt loạn nhịp thất và làm tăng gấp đôi nguy cơ tử vong do tim mạch.
Nhiều người chuộng dùng thấu cốt thảo ngâm rượu hoặc sắc nước trị đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học về xử lý độc tố thực vật chỉ ra rằng phương pháp sắc nước có dùng nhiệt độ thường ít rủi ro hơn so với ngâm rượu uống trực tiếp.
Thịt thằn lằn và các loài bò sát tiềm ẩn nguy cơ cao chứa vi khuẩn đường ruột nguy hiểm, đặc biệt là *Salmonella*. Để tránh ngộ độc thực phẩm đe dọa tính mạng, người tiêu dùng cần tuân thủ quy trình loại bỏ hoàn toàn da, phủ tạng, vệ sinh dụng cụ riêng biệt và nấu chín kỹ ở nhiệt độ cao.
Tai quả hồng (thị đế) từ lâu đã là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền Đông Á dùng trị chứng nấc cụt dai dẳng. Khoa học hiện đại đã phân tích nhiều hợp chất như triterpenoid, tannin và ghi nhận tác dụng điều hòa phản xạ thần kinh của bài thuốc chứa thị đế, song bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn còn hạn chế.
Nghiên cứu hiện đại làm sáng tỏ cơ chế của Thần khúc (thành phần cốt lõi trong bộ ba tiêu thực) qua việc thúc đẩy men tiêu đạm, đường bột và hạ mỡ máu trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về sự phối hợp cả ba vị thuốc vẫn cần thêm các thử nghiệm lâm sàng chuyên sâu.
Chưa có nghiên cứu trực tiếp về tương tác giữa thấu cốt thảo và thuốc NSAID. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy việc tự ý phối hợp thảo dược với thuốc chống viêm giảm đau có thể gây tương tác bất lợi, làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận và biến chứng xuất huyết tiêu hóa.
Nhiều người tin rằng ăn thận nai giúp bồi bổ chức năng thận và tăng cường sinh lực phái mạnh. Tuy nhiên, khoa học hiện đại chưa tìm thấy bằng chứng thực nghiệm về tác dụng tráng dương của thận nai, trong khi nội tạng loài động vật này tiềm ẩn nguy cơ tích lũy độc chất kim loại nặng.
Thạch tiên đào chứa các hợp chất phenolic có khả năng ức chế enzyme alpha-glucosidase trong ống nghiệm, giúp làm chậm quá trình phân giải đường. Tuy nhiên, tác dụng hạ đường huyết mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm phòng thí nghiệm, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người để thay thế thuốc chữa bệnh.
Thận nai ngâm rượu là bài thuốc truyền miệng được nhiều người tin dùng để bổ thận, tráng dương. Tuy nhiên, rượu không thể khử sạch vi khuẩn hay ký sinh trùng trong phủ tạng tươi. Uống rượu ngâm tạng sống tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn đa kháng thuốc, ngộ độc độc tố và tổn thương mô tế bào nghiêm trọng.
Thất diệp nhất chi hoa chứa các hoạt chất saponin chính có nguy cơ ức chế rất thấp đối với các enzym chuyển hóa thuốc quan trọng ở gan như CYP450 và UGT trong thử nghiệm phòng thí nghiệm. Do đó, dược liệu này ít tiềm năng gây tương tác dược động học nghiêm trọng, nhưng người bệnh vẫn cần thận trọng khi phối hợp thuốc tây.
Cây thạch toán chứa các alkaloid mạnh như galanthamine và lycorine, có khả năng ức chế enzym acetylcholinesterase làm tăng vọt lượng acetylcholine thần kinh. Hoạt tính này đối kháng trực tiếp cơ chế của thuốc kháng cholinergic, triệt tiêu hiệu quả điều trị và có nguy cơ kích hoạt cơn khủng hoảng cholinergic nguy kịch, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
