Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 100 trên 192
Nhiều người truyền tai nhau uống cốt toái bổ để xương gãy nhanh liền, tránh phải nằm bất động lâu ngày. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận thảo dược này có thể kích thích tạo xương và vi mạch, dữ liệu hiện tại vẫn chưa đủ bằng chứng để thay thế các can thiệp y khoa chuẩn mực.
Cây cổ dải thuộc chi *Millettia* được lưu truyền trong dân gian với tác dụng giảm đau nhức khớp. Dù nhiều nghiên cứu thực nghiệm trên tế bào và động vật xác nhận các flavonoid từ chi thực vật này có khả năng kháng viêm mạnh, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả chữa bệnh khớp.
Cốt khí củ và hà thủ ô đỏ cùng thuộc họ Polygonaceae nhưng khác biệt rõ rệt về thành phần hóa thực vật, con đường chuyển hóa và tác dụng trị liệu. Cốt khí củ thiên về kháng viêm, hạ mỡ máu và hoạt huyết, trong khi hà thủ ô đỏ thường được dùng bổ huyết và cần chế biến cẩn trọng để kiểm soát nguy cơ hại gan.
Các nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất cốt khí thân tím (*Tephrosia purpurea*) giúp hạ men gan và chống oxy hóa đáng kể trước nhiều loại độc chất. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng để thay thế thuốc chữa bệnh.
Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu khoa học hay thử nghiệm lâm sàng nào trong nguồn dữ liệu ghi nhận hoạt chất và tác dụng của cỏ đuôi lươn. Người dân cần thận trọng, không tự ý dùng thảo dược truyền miệng thay thế điều trị y khoa.
Nhiều người truyền tai kinh nghiệm dùng cỏ đậu hai lá để hạ sốt, giảm đau nhanh chóng. Tuy nhiên, y học thực nghiệm hiện chưa có bằng chứng trực tiếp chứng minh tác dụng này của cỏ đậu hai lá; các dữ liệu hạ sốt thảo dược hiện chỉ dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật đối với các loài cây khác.
Nước cốt khí muồng được dân gian truyền tai trị tăng huyết áp nhờ tác dụng giãn mạch. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở thử nghiệm động vật và ống nghiệm, chưa đủ nghiên cứu trên người, kèm theo cảnh báo nguy cơ ngộ độc gan nặng.
Cỏ tỹ gà chứa các hoạt chất tiềm năng như plumbagin và flavonoid với đặc tính kháng khuẩn, giảm ho được ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, y học hiện đại vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng lớn trên người để khẳng định hiệu quả điều trị và mức độ an toàn thực tế.
Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất cỏ trói gà có tiềm năng chống co thắt cơ trơn khí quản và hỗ trợ làm sạch đường thở ở chuột. Dù vậy, thảo dược này hiện vẫn thiếu thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người nên không thể thay thế các thuốc điều trị co thắt phế quản hay hen suyễn.
Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên mù đôi chứng minh chiết xuất cỏ đuôi ngựa chuẩn hóa đạt hiệu quả lợi tiểu tương đương thuốc hydrochlorothiazide ở người khỏe mạnh. Đáng chú ý, thảo dược này thúc đẩy bài xuất nước tiểu mà không gây biến động đáng kể các chất điện giải, mở ra tiềm năng ứng dụng an toàn trong ngắn hạn.
Cỏ đuôi chồn thường được dân gian truyền tai nhau về khả năng kháng viêm và xoa dịu các vết sưng đau. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chỉ dừng lại ở thử nghiệm sinh học ban đầu trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả chữa bệnh viêm nhiễm.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng hiện đại cho thấy saponin steroid từ rễ cỏ tóc tiên có tác dụng kháng viêm đường hô hấp mạnh mẽ nhờ ức chế các cytokine gây viêm và phức hợp thể viêm NLRP3. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật, cần sử dụng thận trọng và khoa học.
Nghiên cứu lâm sàng mù đôi ngẫu nhiên cho thấy cỏ thi dùng dạng trà túi lọc trong 3 ngày hành kinh giúp giảm đáng kể mức độ đau bụng kinh nguyên phát so với giả dược. Đây là giải pháp thảo dược tự nhiên triển vọng, nhưng người dùng cần áp dụng đúng cách và thận trọng.
Cỏ râu mèo hỗ trợ làm chậm tiến trình phát triển và giảm dần kích thước sỏi thận nhờ cơ chế lợi tiểu, ức chế kết tinh khoáng chất và chống viêm. Tuy nhiên, thảo dược này không thể làm tan sỏi lập tức, hiệu quả hạn chế với sỏi lớn và đòi hỏi sự thận trọng về chức năng thận khi dùng dài ngày.
Cỏ tỹ gà (*Drosera indica*) và cỏ bắt ruồi lá tròn (*Drosera rotundifolia*) đều là cây ăn thịt, nhưng hiện chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp hàm lượng flavonoid giữa hai loài. Cỏ bắt ruồi lá tròn đã được chứng minh có hoạt tính chống viêm và chống oxy hóa gắn liền với flavonoid, song dược liệu này đòi hỏi quy trình đông lạnh bảo quản khắt khe vì các phương pháp sấy khô có thể làm hao hụt đến 100% hoạt chất.
Cỏ xước cho thấy hoạt tính kháng viêm và bảo vệ mô xương khớp trên mô hình động vật, nhưng dữ liệu hiện chưa có bằng chứng hạ axit uric máu. Toàn bộ thử nghiệm khớp mới dừng ở động vật gặm nhấm, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cỏ trói gà Việt Nam chưa có bằng chứng khoa học đối đầu trực tiếp để khẳng định tương đương với *Drosera rotundifolia* chuẩn hóa châu Âu. Nghiên cứu cho thấy hồ sơ chuyển hóa của cây gọng vó biến đổi mạnh theo môi trường sống và có thể mất tới 72–100% hoạt chất nếu sấy khô sai cách.
Nhiều lời đồn cho rằng cỏ đuôi chuột cao có thể chữa khỏi bệnh đái tháo đường, nhưng thực tế các nghiên cứu hạ đường huyết mới dừng ở mức tế bào và chuột, chưa đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất polysaccharide từ củ cỏ tóc tiên ghi nhận khả năng hạ đường huyết và cải thiện đề kháng insulin trên mô hình động vật. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện tại dừng ở mức thử nghiệm tiền lâm sàng trên chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả và độ an toàn ở người.
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy cỏ ngọt nhìn chung không làm tăng nồng độ insulin nền hay chỉ số HbA1c sau thời gian dài sử dụng. Tuy nhiên, ở người kháng insulin, việc dùng cỏ ngọt trước bữa ăn nạp đường có thể gây tăng C-peptide và đường huyết cấp tính trong giai đoạn sớm.
