Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 127 trên 192
Bạch cổ đinh chứa các hoạt chất thực vật có khả năng hỗ trợ kháng viêm và bảo vệ tế bào gan trong thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả thực tế; người bệnh không được tự ý dùng thay thế thuốc kê đơn.
Bạch anh (*Atropa belladonna*) chứa các alkaloid nguy hiểm như atropine và scopolamine có khả năng phong bế hoàn toàn hệ thần kinh đối giao cảm. Việc tự ý dùng thảo dược thô dễ dẫn tới quá liều, gây hội chứng kháng cholinergic cấp tính, ảo giác, suy hô hấp và đe dọa tính mạng.
Bạc thau thường được dùng đắp trị mụn nhọt, lở ngứa. Bằng chứng khoa học năm 2025 ghi nhận chiết xuất lá có khả năng chống viêm, giảm đau rõ rệt trên động vật. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả diệt khuẩn ngoài da trên người, việc đắp lá tươi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng.
Chiết xuất vỏ bạch dương chứa hoạt chất betulin đã được y học chứng minh giúp đẩy nhanh tốc độ tái tạo biểu mô, hỗ trợ khép miệng các tổn thương da nông và vết mổ ghép da. Tuy nhiên, người bệnh chỉ nên dùng chế phẩm y tế đã chuẩn hóa thay vì tự chế thảo dược thô.
Bạc hà núi chứa nhiều hợp chất quý như phenylethanoid glycoside và flavonoid với hoạt tính chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan trong ống nghiệm. Dù vậy, các chuyên gia y tế nhấn mạnh thảo dược này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, không thể dùng thay thế thuốc chống viêm đặc hiệu.
Pectin trong cùi bưởi có tác dụng giảm cholesterol máu nhờ cơ chế tạo gel cản trở tái hấp thu axit mật. Nghiên cứu trên người cho thấy bổ sung pectin chiết xuất tinh khiết giúp hạ chỉ số mỡ máu LDL, nhưng ăn cùi bưởi thô khó đạt đủ liều lượng hiệu quả.
Bạc hà Á (*Mentha arvensis*) chứa hàm lượng tinh dầu và tỷ lệ menthol tự nhiên vượt trội, rất thích hợp để chiết xuất dược liệu làm cao xoa, thuốc giảm đau cơ và sát trùng. Trong khi đó, bạc hà Âu (*Mentha piperita*) có nồng độ menthol dịu nhẹ, hài hòa hơn, trở thành lựa chọn lý tưởng cho các bài thuốc làm dịu co thắt dạ dày và hỗ trợ tiêu hóa.
Các hợp chất triterpene trong bơ hạt mỡ đã được chứng minh có khả năng ức chế sản sinh chất gây viêm nitrite, giảm phù nề mô và bảo vệ sụn khớp trên mô hình động vật thí nghiệm, mở ra tiềm năng ứng dụng tự nhiên hỗ trợ chống viêm an toàn.
Nghiên cứu lâm sàng khẳng định ăn một quả bơ (khoảng 136 g) mỗi ngày giúp giảm đáng kể cholesterol xấu LDL-C, giảm số lượng hạt mỡ nhỏ đậm đặc và chống oxy hóa lipid. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đạt được khi bơ dùng để thay thế chất béo bão hòa xấu trong khẩu phần ăn cân đối.
Hít tinh dầu bạc hà mang lại cảm giác the mát, sảng khoái nhờ menthol kích thích thụ thể nhiệt lạnh và giãn mạch cục bộ khi thoa ngoài da, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng quy mô lớn cho thấy khả năng chữa dứt điểm đau đầu căng thẳng; người bệnh chỉ nên dùng hỗ trợ thư giãn.
Các phân tích khoa học cho thấy bùng bục chứa lượng lớn flavonoid tổng số và tannin có khả năng kháng viêm vượt trội. Những hoạt chất này giúp bảo vệ tế bào gan, ức chế các con đường truyền tín hiệu gây viêm và hạn chế tổn thương mô, mở ra tiềm năng lớn cho y học tự nhiên.
Hoạt chất lupeol chiết xuất từ bún thiêu cho thấy tiềm năng kháng viêm rõ rệt trong các nghiên cứu tiền lâm sàng nhờ khả năng ức chế các cytokin tiền viêm như IL-1beta, TNF-alpha và điều hòa tín hiệu NF-kappaB, mở ra hướng đi mới cho các liệu pháp hỗ trợ điều trị viêm tự nhiên.
Bạc hà đắng (*Marrubium vulgare*) với hoạt chất marrubiin từ lâu được Commission E ghi nhận giúp long đờm nhờ phản xạ vị đắng kích thích phế quản. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và động vật, hoàn toàn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả trị ho.
Bơ đậu phộng giàu chất béo không bão hòa đơn và chất chống oxy hóa, mang lại lợi ích hỗ trợ kiểm soát mỡ máu, cải thiện HDL cholesterol và giảm nguy cơ tim mạch. Thực phẩm này phát huy tác dụng tốt nhất khi dùng lượng vừa phải và chọn loại nguyên chất không đường, không muối phụ gia.
Bôi dung dịch tinh dầu bạc hà 10% tại trán và thái dương giúp giảm đau đầu căng thẳng hiệu quả tương đương paracetamol đường uống. Phương pháp này khởi phát tác dụng nhanh sau 15 phút, được y văn công nhận là liệu pháp chuẩn an toàn cho người lớn và trẻ từ 6 tuổi trở lên.
Cây bún thiêu thường được truyền miệng trị sỏi thận nhờ hoạt chất lupeol. Tuy nhiên, bằng chứng tác dụng ức chế tinh thể canxi oxalat mới dừng lại ở mô hình chuột thí nghiệm; dữ liệu lâm sàng trên người hiện chưa đủ. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất calotropin từ cây bông tai có khả năng ức chế và kích hoạt tế bào ung thư tự chết. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại trên ống nghiệm và chuột, chưa thử nghiệm trên người và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tim cao.
Nghiên cứu tiền lâm sàng trên chuột cho thấy flavonoid từ lá bùng bục giúp hạ men gan và giảm tích tụ xơ hóa do nhiễm độc. Tuy nhiên, giới y khoa chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người dân tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thô thay thế phác đồ điều trị y tế.
Nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy dịch chiết hạt bùm bụp trườn có khả năng ức chế vi khuẩn Gram âm, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trên cơ thể người. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo mộc này thay thế kháng sinh điều trị nhiễm trùng.
Bún thiêu chứa hoạt chất lupeol cho thấy khả năng ức chế lắng đọng tinh thể canxi oxalat và bảo vệ mô thận trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Dù vậy, dữ liệu mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định khả năng điều trị sỏi tiết niệu.
