Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.829 bài, trang 149 trên 192
Vi nhựa được chứng minh tồn tại phổ biến trong đường tiêu hóa của hải sản có vỏ do tập tính ăn lọc. Dù các thí nghiệm tế bào bước đầu ghi nhận nguy cơ độc tính, bằng chứng tổn hại sức khỏe con người hiện vẫn chưa đầy đủ và mức độ rủi ro thực tế vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.
TMAO sinh ra từ quá trình vi khuẩn đường ruột chuyển hóa L-carnitine trong thịt đỏ là yếu tố thúc đẩy xơ vữa động mạch và hình thành cục máu đông. Việc điều chỉnh lượng thịt đỏ, kết hợp chế độ ăn giàu chất xơ và bổ sung cá giúp giảm thiểu nguy cơ tim mạch một cách hiệu quả.
Nhiều nam giới lo ngại phytoestrogen trong sữa đậu nành gây nữ hóa hoặc giảm chất lượng tinh trùng, trong khi sữa bò công nghiệp lại chứa hormone động vật thực thụ. Các bằng chứng lâm sàng cho thấy tiêu thụ đậu nành vừa phải không làm suy giảm testosterone hay tinh dịch, nhưng lạm dụng cực đoan có thể gây rối loạn nội tiết.
Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ sữa, canxi liều cao và nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến. Bằng chứng sinh học cho thấy nạp quá nhiều canxi có thể làm ức chế dạng hoạt tính của vitamin D trong máu, kích thích tế bào tuyến tiền liệt phát triển.
Nhiều nghiên cứu can thiệp ngẫu nhiên chỉ ra rằng thịt đỏ nạc không làm tăng mỡ máu xấu (LDL-C) so với thịt gia cầm. Khi được lọc sạch mỡ nhìn thấy và đặt trong chế độ ăn ít chất béo bão hòa, thịt đỏ nạc mang lại hiệu quả hạ cholesterol tương đương thịt trắng.
Ăn 3 quả trứng mỗi ngày không làm hỏng gan hay thận ở người khỏe mạnh, nhưng lòng đỏ chứa nhiều phosphatidylcholine chuyển hóa thành TMAO tại gan và thải qua thận. Người có bệnh nền chuyển hóa hoặc suy giảm chức năng thận cần hạn chế ăn lòng đỏ để tránh nguy cơ ứ đọng độc tố.
Gạo lứt có chỉ số đường huyết (GI) thấp hơn gạo trắng nhờ lớp cám nguyên vẹn, nhưng mức chênh lệch thực tế chỉ đưa gạo lứt về nhóm GI trung bình chứ không hoàn toàn ở mức thấp. Các nghiên cứu cho thấy gạo lứt hỗ trợ giảm cân và giảm đỉnh đường huyết sau ăn, song không tự làm giảm chỉ số HbA1c dài hạn nếu thiếu kiểm soát khẩu phần tổng thể.
Sữa A2 chứa dạng beta-casein không sinh peptide BCM-7 khi tiêu hóa, giúp giảm đáng kể cơn đau bụng, mót rặn và phản ứng viêm ruột so với sữa chứa đạm A1. Dù vậy, sữa A2 vẫn chứa lactose và không giúp cải thiện đầy hơi ở mọi đối tượng nhạy cảm với sữa.
Uống một ly sữa buổi tối có thể hỗ trợ giấc ngủ nhờ cung cấp tryptophan tự nhiên, tiền chất để tổng hợp hormone melatonin điều hòa nhịp sinh học. Tuy nhiên, do sự cạnh tranh với các axit amin khác tại hàng rào máu não, lượng tryptophan trong sữa cần chế độ kết hợp dinh dưỡng phù hợp để phát huy hiệu quả hỗ trợ thay vì đóng vai trò như thuốc ngủ tức thì.
Hướng dẫn dinh dưỡng Hoa Kỳ và nhiều nước đã gỡ bỏ mức giới hạn 300 mg cholesterol/ngày vì các bằng chứng khoa học khẳng định lượng cholesterol ăn vào không có mối liên hệ đáng kể với lượng cholesterol trong máu. Điều quan trọng đối với sức khỏe tim mạch là giảm chất béo bão hòa chứ không phải kiêng khem khắt khe thực phẩm giàu cholesterol tự nhiên.
Nhiều người tăng mỡ máu nhanh sau khi ăn trứng do thuộc nhóm cơ địa "đáp ứng cao", chiếm khoảng 1/3 dân số. Hiện tượng này làm tăng đồng thời cả cholesterol tốt lẫn xấu và mở rộng kích thước hạt mỡ, không làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch ở người khỏe mạnh.
Nhiều người lo ngại choline trong trứng chuyển thành TMAO gây xơ vữa mạch máu. Dù vi khuẩn ruột có thể tạo ra chất này sau bữa ăn, các thử nghiệm can thiệp cho thấy ăn 1-2 quả trứng mỗi ngày không làm tăng TMAO huyết tương lúc đói hay gây hại mạch máu ở người khỏe mạnh.
Người mang gen ApoE4 có phản ứng tăng mạnh nồng độ cholesterol máu khi nạp thực phẩm giàu cholesterol, nhưng nghiên cứu theo dõi hơn 20 năm cho thấy việc ăn trứng không làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành hay đột quỵ, do hạt mỡ chuyển dịch sang dạng lớn ít gây hại hơn.
Ăn trứng làm tăng cholesterol máu nhưng mức tăng rất nhỏ (khoảng 5,55 - 8,14 mg/dL đối với LDL-C) và thường kéo theo mỡ tốt HDL-C cùng tăng. Tỷ lệ LDL-C/HDL-C hầu như không đổi, cho thấy thói quen ăn 1 quả trứng mỗi ngày an toàn cho người khỏe mạnh.
Dù sữa bò có chỉ số đường huyết (GI) rất thấp, các chuỗi peptide và acid amin đặc hiệu lại kích thích tuyến tụy phóng thích lượng insulin cao gấp 3 đến 6 lần dự kiến. Hiểu rõ nghịch lý này giúp người dùng kiểm soát chuyển hóa và lựa chọn chế độ ăn uống khoa học hơn.
Các thử nghiệm can thiệp lâm sàng có đối chứng cho thấy việc chuyển từ thực phẩm siêu chế biến sang thực phẩm tươi sống tạo ra chuyển biến rõ rệt chỉ sau hai tuần. Cơ thể tự giảm mức nạp năng lượng, hỗ trợ giảm gần 1 kg cân nặng và kiểm soát tốt các nguy cơ tim mạch.
Chế độ ăn Low GI không tạo ra mức giảm cân vượt trội so với các chế độ hạn chế calo khác nếu tổng năng lượng nạp vào tương đương. Tuy nhiên, ăn thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp giúp giảm mỡ cơ thể hiệu quả hơn ở phụ nữ, cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát chuyển hóa tốt ở người có mức đáp ứng insulin cao.
Khoảng 1/3 dân số thuộc nhóm "phản ứng mạnh", có nồng độ LDL và HDL cholesterol tăng vọt sau khi ăn thực phẩm giàu cholesterol. Tuy nhiên, sự gia tăng này đi kèm việc hạt lipoprotein nở lớn hơn và ít gây hại hơn thay vì gia tăng tổng số hạt xơ vữa.
Cholesterol từ thức ăn chỉ đóng góp khoảng 25% lượng mỡ máu lưu hành, phần lớn còn lại do gan tự tổng hợp. Mức ảnh hưởng của thực phẩm lên chỉ số xét nghiệm thường khá khiêm tốn ở người bình thường. Kẻ thực sự kích thích gan tạo nhiều cholesterol xấu lại chính là chất béo bão hòa trong khẩu phần.
Ý tưởng uống collagen để "chữa lành" hội chứng ruột rò rỉ thu hút nhiều sự chú ý, bắt nguồn từ vai trò sinh học của các axit amin đối với tế bào niêm mạc. Tuy nhiên, y văn hiện nay vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng lớn khẳng định hiệu quả này, và ruột rò rỉ vẫn chưa có phác đồ điều trị chính thức.
