Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 169 trên 192
Dẫn xuất của chất diệp lục là đồng chlorophyllin được y học sử dụng để giữ lại hợp chất gây mùi trong đường ruột ở người mắc hội chứng mùi cá ươn. Tuy nhiên, việc ăn nhiều rau xanh như bông cải, bắp cải đôi khi lại cung cấp tiền chất làm nặng thêm mùi cơ thể ở nhóm bệnh nhân này.
Lôi công đằng không làm xốp xương như nhiều người lo ngại, mà ngược lại chứa các hoạt chất có khả năng ức chế trực tiếp tế bào hủy xương và giảm viêm khớp. Tuy nhiên, do dược liệu này mang độc tính rất cao với gan, thận và hệ sinh sản, người bệnh tuyệt đối không tự ý tìm mua sử dụng.
Thanh hao hoa vàng chứa nhiều hoạt chất có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư trong ống nghiệm và trên động vật. Tuy nhiên, giới khoa học cảnh báo việc tự ý hãm trà lá cây này uống tại nhà không đủ hàm lượng diệt khối u, thậm chí gây nguy cơ kháng thuốc nguy hiểm.
Chiết xuất thanh tùng châu Âu thể hiện hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm trong phòng thí nghiệm, nhưng toàn bộ cây chứa độc tố chết người. Rào cản độc chất tim mạch và gan khiến loài cây này không thể dùng làm thảo dược tự nhiên để trị bệnh nhiễm trùng tại nhà.
Không chỉ giúp nhuận tràng, rau xanh còn cung cấp chất xơ hòa tan, hợp chất sinh học và nitrat tự nhiên làm thức ăn cho lợi khuẩn đường ruột. Quá trình lên men này tạo ra các acid béo chuỗi ngắn giúp củng cố hàng rào bảo vệ ruột, kháng viêm và điều hòa chuyển hóa năng lượng toàn cơ thể.
Nhiều người tin rằng thảo dược luôn lành tính hơn thuốc tây, nhưng với lôi công đằng (Thunder God Vine), quan niệm này hoàn toàn sai lầm. Dù các nghiên cứu ghi nhận chiết xuất dược liệu này có hiệu quả kiểm soát viêm khớp dạng thấp tương đương hoặc hỗ trợ tốt cho methotrexate, độc tính tiềm ẩn rất cao và nguy cơ dị tật thai nhi nghiêm trọng khiến người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng.
Thanh tùng châu Âu chứa các hoạt chất chống ung thư giá trị, nhưng tự ý sử dụng cành lá của loài cây này theo bài thuốc dân gian có thể dẫn đến loạn nhịp tim ác tính, suy đa tạng và tử vong nhanh chóng do chứa nhiều độc chất cực mạnh mà không có thuốc giải.
Không chỉ dùng để trang trí trà và bánh ngọt, cánh hoa thanh cúc còn chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa tự nhiên như anthocyanin, flavonoid và axit chlorogenic. Tuy nhiên, hàm lượng và hoạt tính bảo vệ tế bào của loài hoa này phụ thuộc rất lớn vào màu sắc hoa, phương pháp bảo quản cũng như nhiệt độ và thời gian pha chế.
Tinh dầu tràm trà 5% có hiệu quả giảm mụn trứng cá từ nhẹ đến trung bình tương đương benzoyl peroxide 5%. Tuy nhiên, thảo dược này cần nhiều thời gian hơn để phát huy tác dụng, đổi lại giúp người dùng giảm đáng kể nguy cơ khô da và kích ứng so với thuốc bôi chuẩn.
Thử nghiệm lâm sàng cho thấy bổ sung thực phẩm lên men như sữa chua, kim chi, kefir hay trà kombucha trong 10 tuần giúp tăng độ đa dạng vi sinh đường ruột và giảm rõ rệt các chỉ dấu viêm. Đáng chú ý, món ăn này kích thích các chủng khuẩn sẵn có phát triển chứ không chỉ đưa vi khuẩn từ ngoài vào.
Nghi vấn tinh dầu tràm trà gây rối loạn nội tiết và làm to ngực ở bé trai xuất phát từ một vài ca bệnh cũ và thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, các nghiên cứu dịch tễ học và tổng quan hệ thống gần đây khẳng định không có bằng chứng cho thấy tràm trà làm rối loạn hormone ở trẻ.
Các nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy chiết xuất hoa thanh cúc chứa polyphenol có khả năng ức chế các enzyme tiêu hóa tinh bột như alpha-glucosidase và alpha-amylase. Dù có tiềm năng hỗ trợ làm chậm chuyển hóa đường, thảo dược này chưa trải qua thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Enzyme nattokinase trong đậu tương lên men có khả năng cắt trực tiếp sợi fibrin và kích thích cơ thể tạo chất làm tan cục máu đông, duy trì tác dụng từ 2 đến 12 giờ. Bổ sung khoảng 50 g natto mỗi ngày giúp hỗ trợ phòng ngừa huyết khối hiệu quả nhưng không thay thế được thuốc điều trị.
Chiết xuất từ cây tai chuột hiện chưa có bằng chứng khoa học thực nghiệm xác nhận khả năng ức chế vi khuẩn đường ruột và vi khuẩn gây viêm. Đa số công dụng truyền miệng hiện nay thiếu dữ liệu về nồng độ ức chế tối thiểu và cơ chế sinh học, do đó người dân không nên tự ý sử dụng để điều trị nhiễm trùng.
Lá sắn thuyền chứa nhiều tanin và flavonoid, có khả năng ức chế các vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm như *E. coli*, tả và tụ cầu trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, chưa có bằng chứng khoa học cho thấy lá này chống co thắt cơ trơn ruột, người bệnh không nên dùng thay thế phác đồ bù nước y tế.
Uống sữa tươi sau tuổi 50 vẫn giúp duy trì mật độ khoáng xương và có thể giảm nguy cơ gãy xương hông, đặc biệt khi duy trì khoảng hai lần uống mỗi ngày. Tuy nhiên, sữa không phải là lá chắn tuyệt đối vì độ bền của xương tuổi già phụ thuộc lớn vào lượng sữa đã tích lũy từ thời niên thiếu.
Thịt xông khói đóng gói và hương liệu tạo khói công nghiệp thường chứa tồn dư hợp chất gây ung thư PAHs ở mức độ khác nhau. Dù đa số sản phẩm thương mại nằm trong ngưỡng an toàn, các loại thịt nhiều mỡ và hun khói lâu vẫn có nguy cơ vượt chuẩn, đòi hỏi người dùng biết cách chọn lựa và sơ chế đúng.
Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn cho thấy ăn sữa chua đều đặn từ 50-125 g mỗi ngày giúp giảm 11-17% nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường type 2. Lợi ích này đến từ vi khuẩn lên men và các hợp chất chuyển hóa hỗ trợ cải thiện hoạt tính insulin, nhưng cần chọn loại không đường trong khẩu phần ăn lành mạnh.
Không chỉ gây tăng cân vì thừa calo, thực phẩm siêu chế biến còn âm thầm tàn phá hệ vi sinh đường ruột. Các chất nhũ hóa và phụ gia giúp đồ ăn ngon miệng, bảo quản lâu chính là thủ phạm làm suy giảm lợi khuẩn, gây viêm và dẫn đến hội chứng ruột rò rỉ.
Các hợp chất polyphenol trong sắn thuyền (*Syzygium*) thể hiện khả năng dọn dẹp mạnh mẽ các gốc tự do, mô phỏng hoạt tính enzym nội sinh và giảm tổn thương oxy hóa màng tế bào. Dù vậy, phần lớn dữ liệu hiện mới dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng, người dùng nên xem đây là nguồn chống oxy hóa tự nhiên hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị mạch máu.
