Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.829 bài, trang 40 trên 192
Sen cạn chứa hoạt chất glucotropaeolin có khả năng chuyển hóa thành tinh dầu mù tạt giúp kháng khuẩn qua đường bài tiết nước tiểu. Cùng với tác dụng lợi tiểu và kháng viêm tự nhiên, thảo dược này cho thấy tiềm năng hỗ trợ tốt cho đường tiết niệu, dù bằng chứng lâm sàng hiện tại mới ghi nhận mức độ ức chế vi khuẩn nhẹ.
Wedelolactone trong sài đất cho thấy khả năng kháng viêm rõ rệt trên mô hình tế bào và động vật nhờ ức chế các con đường tín hiệu IL-6/STAT3 hay NLRP3. Tuy nhiên, các nhà khoa học chưa thực hiện thử nghiệm lâm sàng lớn trên người, do đó người dân không nên tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây sàn xạt để chữa đái tháo đường, nhưng khoa học hiện chỉ ghi nhận tác dụng hạ đường huyết trên mô hình chuột và thử nghiệm tế bào. Người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Ssanghwa-tang là bài thuốc thảo dược truyền thống nổi tiếng, nhưng các bằng chứng khoa học về hiệu quả giảm mệt mỏi thể chất hiện nay ra sao? Nghiên cứu lâm sàng bước đầu cho thấy bài thuốc có thể cải thiện chức năng thể chất và cảm xúc ở người mệt mỏi mạn tính, song người dùng vẫn cần hiểu đúng giới hạn để áp dụng an toàn.
Nhiều người tìm đến Ssanghwa-tang để giảm đau nhức và chống viêm, nhưng dữ liệu nghiên cứu về vai trò riêng biệt của paeoniflorin hay acid ferulic trong bài thuốc này hiện chưa được ghi nhận đầy đủ. Dù vậy, khoa học hiện đại xác nhận các thảo dược tự nhiên có thể giảm viêm nhờ ức chế các cytokine và tín hiệu gây đau.
Sài hồ từ lâu được xem là thảo dược giải nhiệt và bổ gan, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất chính saikosaponin vừa có tiềm năng bảo vệ gan, vừa có thể gây độc gan nghiêm trọng nếu dùng quá liều hoặc tích lũy lâu ngày.
Sài hồ nam từ lâu được dân gian dùng để thanh nhiệt, lui cơn sốt. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức giải mã gene và nghiên cứu tiền lâm sàng trên tế bào hoặc động vật ở các loài cùng chi, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả hạ sốt trên người.
Bông so đũa là món ăn quen thuộc trong bữa cơm của người Việt. Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận dịch chiết so đũa hỗ trợ giảm đường huyết và cải thiện đề kháng insulin trên chuột. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả điều trị đái tháo đường.
Nhiều nghiên cứu và phân tích gộp xác nhận thảo dược St. John’s Wort có hiệu quả cải thiện trầm cảm mức độ nhẹ đến vừa tương đương một số thuốc chống trầm cảm thông thường, đồng thời ít tác dụng phụ hơn. Tuy nhiên, thảo dược này không dùng cho trầm cảm nặng và tiềm ẩn nguy cơ tương tác thuốc nguy hiểm.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc quả sim rừng giúp hạ đường huyết và trị tiểu đường. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học thực nghiệm hiện có chưa từng ghi nhận thử nghiệm trực tiếp trên quả sim rừng (*Rhodamnia trinervia*). Người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị để dùng sim rừng.
Các nghiên cứu lâm sàng đối chứng xác nhận việc dùng đạm đậu nành (khoảng 25 g mỗi ngày) giúp giảm trung bình 3-6% LDL-cholesterol. Hiệu quả này đến từ tác động nội tại của chuỗi peptide, isoflavone và cơ chế thay thế chất béo bão hòa từ đạm động vật trong khẩu phần.
Chiết xuất từ lá cây so đũa cho thấy khả năng giảm men gan và bảo vệ tế bào gan trong các nghiên cứu trên động vật bị gây độc. Tuy nhiên, dữ liệu này hoàn toàn chưa được thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể người, đòi hỏi người bệnh cần hết sức thận trọng.
Rhodomyrtone chiết xuất từ lá sim đang thu hút sự chú ý của giới y học nhờ khả năng ức chế mạnh mẽ nhiều chủng vi khuẩn Gram dương kháng thuốc. Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất này có cơ chế tác động độc đáo, hỗ trợ phá vỡ màng sinh học và giảm độc tố vi khuẩn, nhưng vẫn cần thêm thử nghiệm ở người.
Các hợp chất chiết xuất từ cây sen đất thể hiện khả năng ức chế chất trung gian gây viêm COX-2 và bảo vệ tế bào sụn trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng nào cho thấy dược liệu này có thể chữa dứt điểm bệnh khớp ở người.
Nhiều nghiên cứu thực nghiệm xác nhận hoạt chất luteolin trong cỏ seo gà có khả năng ức chế phản ứng viêm thông qua việc chặn các con đường truyền tín hiệu tế bào. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện chỉ dừng lại ở mô hình tế bào và động vật, người dùng không nên tự ý dùng dược liệu thay thế thuốc điều trị.
San trắng là cây thuốc dân gian thường dùng trị sốt rét tại một số vùng châu Á. Dù nghiên cứu bước đầu phát hiện các hoạt tính sinh học trong phòng thí nghiệm, khoa học hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và độ an toàn của cây trên người bệnh sốt rét.
Nghiên cứu cho thấy các alkaloid trong tâm sen như liensinine và neferine có tác dụng an thần, kéo dài giấc ngủ trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, các hoạt chất này cũng gây độc tính ức chế sức co bóp cơ tim khi dùng nồng độ cao, đòi hỏi người dùng không được lạm dụng kéo dài.
Rau sao nhái chứa các hoạt chất chống oxy hóa và giúp cải thiện độ nhạy insulin ở mức độ khiêm tốn trong thử nghiệm lâm sàng trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2. Tuy nhiên, loại rau này không làm hạ đường huyết vượt trội và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn của bác sĩ.
Nhiều lời đồn cho rằng nhựa cây sao đen có thể trị dứt điểm nấm da và vi khuẩn ngoài da thay thế thuốc bôi. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học thực nghiệm hiện tại về cây sao đen mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm và giảm đau trên mô hình tế bào và chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm đối đầu so sánh nhựa sao đen với thuốc bôi tiêu chuẩn trên người.
Chiết xuất cây cọ lùn (Saw Palmetto) từ lâu được tin dùng để chữa phì đại tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, các tổng quan hệ thống Cochrane cập nhật xác nhận thảo dược này khi dùng đơn độc hầu như không đem lại khác biệt về việc cải thiện triệu chứng đường tiểu và chất lượng sống so với dùng giả dược.
