Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 57 trên 192
Tinh dầu ngải Ấn Độ thể hiện khả năng kháng khuẩn phổ rộng và chống oxy hóa trong ống nghiệm, nhưng độc tính tế bào và sự thiếu hụt nghiên cứu lâm sàng khiến dược liệu này chưa thể thay thế thuốc kháng sinh trên người.
Nước sắc ngấy tía thường được dân gian truyền tai dùng để chữa đau nhức xương khớp. Dù khoa học ghi nhận một số hoạt chất trong cây có khả năng kháng viêm và ngăn tiêu xương trong phòng thí nghiệm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh ngấy tía có thể trị khỏi bệnh khớp.
Chiết xuất từ lá và rễ cây ngọc nữ lá chân vịt thể hiện khả năng giảm phản ứng viêm và bảo vệ tế bào rõ rệt trên mô hình thí nghiệm và động vật. Dù vậy, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người để chứng minh tính hiệu quả và mức độ an toàn.
Nhiều người tin rằng ăn ngẩu pín giúp bổ sung testosterone nhằm tăng cường bản lĩnh phái mạnh. Tuy nhiên, khoa học chứng minh hormone testosterone tự nhiên gần như bị phân hủy hoàn toàn tại ruột và gan qua quá trình chuyển hóa bước một, khiến lượng vào máu không đáng kể và không mang lại hiệu quả tăng hormone như đồn thổi.
Ngũ vị nam chứa nhiều hợp chất lignan có khả năng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan trong các thử nghiệm ống nghiệm và trên chuột. Tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả giải độc gan trên người, người dân không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc.
Ngưu tất là vị thuốc nổi tiếng trong y học cổ truyền giúp mạnh xương khớp và bổ can thận, nhưng hiện chưa có bất kỳ bằng chứng thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh dược liệu này có thể làm giãn mạch hay hạ huyết áp. Người bệnh tăng huyết áp tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng ngưu tất.
Chiết xuất ngải thơm cho thấy tiềm năng hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin trong một số thử nghiệm ban đầu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hạ đường huyết trên người còn hạn chế về quy mô, chưa đủ cơ sở để khuyến nghị dùng thay thế các phương pháp điều trị chuẩn.
Các hoạt chất triterpenoid trong ngấy hương và chi mâm xôi cho thấy tiềm năng kháng viêm và bảo vệ niêm mạc trong các thử nghiệm ống nghiệm và động vật gặm nhấm. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện mới dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm xác thực trên người để thay thế thuốc điều trị.
Nghiên cứu in vivo trên động vật ghi nhận dịch quả ngút nhớt có tác dụng hạ huyết áp và kích thích hô hấp. Tuy nhiên, hiệu lực này còn yếu, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị tim mạch.
Ngải đắng chứa độc tố thujone có thể gây tổn thương hệ thần kinh và co giật nếu dùng quá liều. Theo Cơ quan Dược phẩm Châu Âu (EMA), ranh giới an toàn cho người trưởng thành là không tiêu thụ vượt quá 3 mg thujone mỗi ngày và chỉ được sử dụng trong thời gian tối đa 2 tuần.
Nhiều người truyền tai nhau ngải hoa đỏ giúp tăng lưu lượng máu và hỗ trợ bệnh mạch vành. Dù vậy, các nghiên cứu y khoa về dược liệu này hiện mới dừng ở mức tiền lâm sàng, dữ liệu trên người còn thiếu thốn, người bệnh tuyệt đối không được dùng thay thế thuốc kê đơn của bác sĩ.
Ngũ linh chi (phân sóc bay - *Trogopterus dung*) là vị thuốc y học cổ truyền quen thuộc, nhưng bằng chứng khoa học hiện tại chưa xác định cụ thể các acid hữu cơ chống đông máu độc lập trong dược liệu này. Người đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc ức chế ngưng tập tiểu cầu cần hết sức thận trọng, tránh tự ý phối hợp để phòng nguy cơ biến chứng xuất huyết nguy hiểm.
Ngưu tất cho thấy tiềm năng kháng viêm, giảm tổn thương tế bào và làm chậm thoái hóa mô sụn trong các thí nghiệm trên tế bào và động vật. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị thoái hóa khớp chính quy.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu ghi nhận dịch chiết lá ngải nhật chứa nhiều axit phenolic có khả năng chống oxy hóa và điều hòa phản ứng viêm ở cấp độ tế bào. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dùng chỉ nên xem đây là thảo mộc hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị y khoa.
Ngũ vị tử bắc cho thấy tiềm năng hạ men gan và chống viêm rõ rệt trong nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng nhờ hoạt chất lignan. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên bệnh nhân viêm gan mạn còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hợp chất lignan trong ngũ vị tử nam có tiềm năng giảm stress oxy hóa và bảo vệ tế bào gan trước độc chất. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người bệnh không nên tự ý sử dụng để hạ men gan.
Ngũ bội tử chứa hàm lượng polyphenol cao, được các nghiên cứu phòng thí nghiệm và động vật chứng minh có khả năng ức chế vi khuẩn mảng bám, giảm mất khoáng và hỗ trợ tái khoáng hóa men răng sâu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người còn hạn chế, chưa thể thay thế fluoride.
Ngũ gia bì hương chứa các hoạt chất có khả năng kháng viêm và giảm triệu chứng viêm khớp trong phòng thí nghiệm cũng như trên mô hình động vật. Tuy nhiên, y học hiện đại vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để khẳng định hiệu quả điều trị dứt điểm đau khớp.
Dịch chiết nghệ xanh chứa các hoạt chất có khả năng ức chế enzym liên quan đến rụng tóc androgenic và tăng tính thấm qua da. Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận công thức kết hợp dịch chiết nghệ xanh 5% và minoxidil 5% bôi 2 lần mỗi ngày giúp làm chậm rụng tóc và tăng mọc tóc an toàn ở nam giới sau 6 tháng.
Ngưu hoàng chứa các hoạt chất sinh học quan trọng như bilirubin và axit mật, đã được chứng minh có tác dụng hạ sốt, an thần và bảo vệ tế bào thần kinh trong các mô hình thực nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, người dùng không nên tự ý sử dụng để thay thế các biện pháp cấp cứu y khoa hiện đại.
