Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 137 trên 234
Nhiều người có thói quen uống aspirin hạ sốt cùng cà phê để tỉnh táo, song sự kết hợp này làm gia tăng tổn thương dạ dày. Bản thân caffeine kích thích tăng tiết dịch vị, khi cộng hưởng với tác dụng ức chế màng nhầy và chống đông máu của aspirin sẽ đẩy niêm mạc vào nguy cơ viêm trợt, xuất huyết.
Uống thuốc chống động kinh phenytoin cùng sữa hoặc các dung dịch dinh dưỡng có thể làm giảm tới 70% khả năng hấp thu thuốc, khiến nồng độ trong máu tụt dưới ngưỡng điều trị. Thành phần canxi và protein trong sữa cản trở quá trình hấp thu qua niêm mạc ruột, làm tăng nguy cơ tái phát cơn co giật nguy hiểm.
Uống thuốc trị gout colchicine bằng nước trà là thói quen nguy hại. Bản thân colchicine đã có nguy cơ cao gây tổn thương biểu mô ruột và tiêu chảy qua chu trình gan ruột. Kết hợp với chất kích ứng niêm mạc như trà có thể làm trầm trọng thêm tác dụng phụ tiêu hóa và che lấp dấu hiệu ngộ độc.
Uống thuốc lợi tiểu trị huyết áp cùng lúc hoặc quá gần thời điểm uống cà phê có thể tạo nên tác động cộng gộp bài niệu, khiến cơ thể nhanh chóng đào thải nước và các khoáng chất thiết yếu. Tình trạng giảm thể tích tuần hoàn đột ngột này dễ dẫn đến nguy cơ mất nước cấp và hạ huyết áp tư thế, gây chóng mặt hoặc té ngã nguy hiểm.
Nhiều người e ngại vị cay nóng của ớt làm tim đập nhanh và tăng huyết áp, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất capsaicin trong ớt kích hoạt thụ thể TRPV1, thúc đẩy sản sinh oxit nitric giúp giãn mạch và hỗ trợ hạ huyết áp khi sử dụng đều đặn với lượng hợp lý.
Uống trà đen cùng lúc với thuốc chống trầm cảm SSRI tiềm ẩn nguy cơ làm giảm hấp thu và nồng độ thuốc trong máu. Hợp chất tannin dồi dào trong trà đen có khả năng kết tủa các phân tử sinh học mạnh mẽ, dễ tạo phức hợp khó tan cản trở thuốc đi vào cơ thể.
Uống thuốc trị hen theophylline cùng cà phê có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng đến tính mạng do tương tác cộng dồn của nhóm methylxanthine. Sự kết hợp này kích thích quá mức hệ thần kinh giao cảm, làm tăng canxi nội bào và hạ kali máu, dễ dẫn tới các rối loạn nhịp tim khó lường.
Uống cà phê cùng thuốc chẹn beta có thể làm suy giảm hiệu quả điều trị do caffeine kích thích hệ thần kinh giao cảm, gây co mạch ngoại vi và cản trở tác dụng hạ nhịp tim của thuốc. Người bệnh nên uống thuốc cách xa cà phê và theo dõi huyết áp chặt chẽ.
Uống nhiều nước khi dùng kháng sinh sulfamethoxazole là nguyên tắc bắt buộc nhằm ngăn thuốc kết tủa thành tinh thể sắc nhọn trong nước tiểu axit. Nước tiểu bị cô đặc dễ dẫn đến tổn thương ống thận cấp tính và hình thành sỏi thận nguy hiểm.
Uống cà phê khi đang dùng thuốc an thần benzodiazepin có thể gây xung đột dược lý bất lợi. Hoạt chất caffeine kích thích hệ thần kinh trung ương và đối kháng với hiệu lực ức chế, an thần của thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị lo âu và có thể gây biến đổi thụ thể nếu dùng kéo dài.
Uống rượu khi dùng thuốc kháng histamin hiếm khi gây ức chế hô hấp cấp tính, nhưng lại là mối nguy hại lớn do rượu khuếch đại mạnh mẽ tác dụng an thần, gây buồn ngủ sâu và làm suy giảm nghiêm trọng chức năng nhận thức cùng khả năng phối hợp vận động của hệ thần kinh trung ương.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất từ lá và hạt đỗ trọng giúp tăng mật độ khoáng xương, cải thiện vi cấu trúc bè xương và cân bằng quá trình hủy xương. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn thiếu, phụ nữ mãn kinh không nên tự ý dùng đỗ trọng thay thế thuốc điều trị loãng xương.
Uống thuốc hạ huyết áp cùng sữa có thể gây tương tác sinh học do các peptide từ đạm sữa cạnh tranh cùng thụ thể với thuốc ức chế men chuyển. Tương tác này tiềm ẩn nguy cơ làm giảm hiệu quả điều trị hoặc biến động huyết áp. Người bệnh nên uống thuốc với nước lọc và uống sữa cách xa tối thiểu 1-2 giờ.
Ức gà là nguồn đạm nạc ít béo quen thuộc nhưng người viêm loét dạ dày cần hiểu rõ tác động sinh lý khi ăn. Thịt giàu protein kích thích tế bào thành dạ dày tăng tiết axit clohydric, gây nguy cơ xót hoặc trợt loét niêm mạc nếu dùng sai cách hay ăn quá nhiều trong một bữa.
Nước ép lựu chứa các hợp chất polyphenol tự nhiên có khả năng ức chế enzyme CYP3A4 và bơm vận chuyển P-glycoprotein tại đường ruột, làm giảm quá trình chuyển hóa tacrolimus. Tương tác này có thể khiến nồng độ thuốc chống thải ghép trong máu tăng vọt bất thường, đẩy người bệnh ghép thận vào nguy cơ ngộ độc và tổn thương thận ghép.
Dù dùng thuốc trị gout allopurinol, người bệnh vẫn phải hạn chế thực phẩm giàu purin. Ăn quá nhiều purin khiến nồng độ axit uric tăng tuyến tính, làm suy giảm độ thanh thải qua thận và ứ đọng oxypurine, từ đó phá vỡ cân bằng kiểm soát bệnh của thuốc.
Nhiều người có thói quen sắc vỏ đỗ trọng uống hằng ngày để trị thoái hóa khớp gối. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy đỗ trọng giúp giảm viêm và ức chế thoái hóa sụn, người bệnh không nên tự ý dùng liên tục mỗi ngày mà cần có sự chỉ định và theo dõi sát sao từ chuyên gia y tế.
Các nghiên cứu dược lý thực nghiệm cho thấy chiết xuất từ chi cây ốc tử chứa hoạt chất kích hoạt con đường tín hiệu NO/cGMP và hỗ trợ chống viêm. Cơ chế này giúp làm giãn cơ trơn mạch máu, giảm áp lực dòng chảy và hạ huyết áp hiệu quả trên mô hình động vật thí nghiệm.
Nhiều người truyền tai nhau ăn ớt giúp hạ đường huyết và tăng nhạy insulin cho người tiểu đường type 2. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất capsaicin trong ớt chủ yếu cải thiện chuyển hóa glucose và độ nhạy insulin trên mô hình động vật, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Người đang dùng thuốc trị tiểu đường metformin không nhất thiết phải kiêng rượu hoàn toàn trong mọi hoàn cảnh, nhưng bắt buộc phải tuyệt đối tránh uống nhiều hoặc say xỉn. Rượu cản trở chuyển hóa lactate tại gan, khi cộng hưởng với metformin sẽ làm tăng đột biến nguy cơ nhiễm toan lactic đe dọa tính mạng.
