Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.668 bài, trang 161 trên 234
Thanh hao hoa vàng thường được nhiều người tự đun nước uống để thanh nhiệt, giải độc. Tuy nhiên, các nghiên cứu và báo cáo y khoa cho thấy dược liệu này có tác động hai mặt: chiết xuất chuẩn hóa ngắn hạn có thể giúp hạ men gan, nhưng tự uống trà hoặc dùng liều cao kéo dài lại tiềm ẩn nguy cơ gây viêm gan ứ mật, vàng da cấp tính.
Thanh hao hoa vàng và hoạt chất artemisinin được khoa học chứng minh có khả năng điều hòa miễn dịch bằng cách tái lập cân bằng các tế bào lympho T, ức chế cytokin tiền viêm và giảm kháng thể tự hại. Đây là hướng đi đầy tiềm năng hỗ trợ người bệnh tự miễn, nhưng cần được tiếp cận thận trọng theo hướng dẫn chuyên môn.
Nhiều người mắc hội chứng ruột kích thích thường bị đau bụng, đầy hơi dữ dội sau khi ăn rau củ và các loại đậu. Các nghiên cứu cho thấy thủ phạm là nhóm carbohydrate khó hấp thu FODMAP có trong một số loại thực vật, gây kéo nước vào lòng ruột và lên men sinh khí.
Bổ sung rau xanh đậm màu cung cấp nguồn lutein và zeaxanthin dồi dào, giúp tăng mật độ sắc tố hoàng điểm, lọc ánh sáng xanh và kìm hãm tiến trình thoái hóa điểm vàng ở giai đoạn muộn. Dù vậy, rau xanh không thể chữa khỏi tổn thương võng mạc có sẵn hay thay thế các chỉ định điều trị y khoa.
Dưa cải muối, cà muối giúp bữa cơm thêm ngon miệng nhưng lại là tác nhân dễ làm bùng phát cơn ợ nóng, ợ chua ở người bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Các nghiên cứu cho thấy thực phẩm chua, lên men và cay làm giảm trương lực cơ thắt thực quản, tăng tiết dịch vị và kích thích trực tiếp niêm mạc thực quản đang tổn thương.
Tinh dầu tràm trà có hoạt tính kháng nấm Malassezia và kháng viêm, có thể hỗ trợ cải thiện viêm da tiết bã nhờn. Tuy nhiên, người bệnh có cơ địa da nhạy cảm cần đặc biệt thận trọng vì hoạt chất này tiềm ẩn nguy cơ cao gây kích ứng và viêm da tiếp xúc dị ứng nghiêm trọng.
Ăn dưa muối xổi chứa nguy cơ cao hình thành nitrosamine do nitrit đạt đỉnh ở giai đoạn đầu lên men và phản ứng với amin trong dạ dày, nhưng người dùng hoàn toàn có thể kiểm soát rủi ro bằng cách chờ dưa chua kỹ hoặc nấu chín.
Trà hoa thanh cúc thường được nhiều người chọn uống vào buổi tối với kỳ vọng làm dịu thần kinh và dễ ngủ. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện tại cho thấy loài hoa này chủ yếu có đặc tính kháng viêm nhẹ và lợi tiểu, trong khi tác dụng an thần thực sự thường đến từ các thảo mộc phối kèm.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất thanh hao hoa vàng có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết, cải thiện độ nhạy insulin và giảm các phản ứng viêm trên động vật mắc bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, người bệnh không được tự ý bỏ thuốc tây y để dùng thảo dược khi chưa có đủ bằng chứng lâm sàng trên người.
Môi trường đóng hộp yếm khí và ít muối là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn Clostridium botulinum phát triển. Dù quá trình lên men chuẩn có thể ức chế mầm bệnh nhờ độ axit và vi sinh vật cạnh tranh, cá đánh bắt từ biển Baltic vẫn tiềm ẩn nguy cơ mang bào tử độc tố thần kinh nếu bảo quản sai cách.
Dù dùng đường để nuôi con giống, trà kombucha lên men đúng cách không làm tăng đường huyết mà còn giúp giảm đường huyết lúc đói ở người tiểu đường tuýp 2. Quá trình ủ giúp vi sinh vật tiêu thụ đường để tạo axit hữu cơ, hỗ trợ kìm hãm đà tăng đường máu sau bữa ăn.
Sữa chua, phô mai hay kim chi không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn hỗ trợ giảm lo âu nhờ tác động lên trục não - ruột. Các lợi khuẩn trong đồ lên men giúp sản sinh chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác thư giãn, nhưng cần ăn đúng lượng và kết hợp chất xơ để đạt hiệu quả.
Người có tiền sử dị ứng phấn hoa cúc nên hết sức thận trọng và tốt nhất không nên sử dụng hoa thanh cúc. Do cùng thuộc họ thực vật Asteraceae, thanh cúc tiềm ẩn nguy cơ phản ứng chéo cao, có thể kích hoạt các phản ứng viêm da, dị ứng đường hô hấp hoặc phản vệ nghiêm trọng ở cơ địa nhạy cảm.
Người đau dạ dày không bắt buộc kiêng tuyệt đối suốt đời nhưng cần hạn chế tối đa đồ hộp và đồ khô mặn. Muối nồng độ cao cùng chất bảo quản nitrit làm mỏng lớp nhầy bảo vệ, gây xói mòn niêm mạc và kích hoạt phản ứng viêm mạnh mẽ hơn, đặc biệt khi dạ dày có vi khuẩn H. pylori.
Tiêu thụ thường xuyên đồ ăn nhanh và thực phẩm siêu chế biến làm tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện các triệu chứng trầm cảm, lo âu và mất ngủ. Mối liên hệ này bắt nguồn từ sự thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, chỉ số đường huyết cao cùng sự hiện diện của chất béo chuyển hóa gây xáo trộn trục ruột - não và chức năng tâm thần.
Người mắc bệnh thận mạn tính nên hạn chế tối đa hoặc tránh dùng xì dầu lên men truyền thống. Mặc dù giàu axit amin, loại nước chấm này lại chứa hàm lượng natri rất cao cùng tải lượng phospho tự do lớn, gây áp lực tăng huyết áp và thúc đẩy tổn thương mô thận tiến triển nhanh hơn.
Người mắc bệnh thận mạn nên hạn chế tối đa đồ nguội, giò chả đóng gói do chúng chứa lượng lớn phụ gia phospho vô cơ hấp thu gần 100% vào máu cùng hàm lượng muối natri cao. Gánh nặng chuyển hóa này thúc đẩy nhanh suy giảm chức năng thận, gây tăng huyết áp, vôi hóa mạch máu và làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong do tim mạch.
Nhiều người tin rằng ăn sữa chua chứa lợi khuẩn như L. johnsonii có thể trị dứt điểm vi khuẩn HP trong dạ dày. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy sữa chua chỉ có tác dụng hỗ trợ ức chế vi khuẩn và giảm tác dụng phụ của kháng sinh, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y tế chuyên khoa.
Phẩm màu nhân tạo như Tartrazine trong kẹo ngọt không trực tiếp gây ra hội chứng tăng động giảm chú ý (ADHD). Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy chúng có thể làm nặng thêm tình trạng bồn chồn, cáu kỉnh, khó ngủ và giảm tập trung ở nhóm trẻ có cơ địa nhạy cảm hoặc dị ứng, ngay cả khi trẻ không mắc ADHD.
Các chất tạo ngọt nhân tạo nhóm polyol như sorbitol, xylitol, maltitol ẩn trong bánh kẹo không đường là thủ phạm phổ biến gây trướng bụng, đau quặn ở người mắc hội chứng ruột kích thích. Nhận diện đúng các phụ gia thuộc nhóm FODMAP này trên nhãn thực phẩm giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng tiêu hóa hiệu quả.
