Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.667 bài, trang 167 trên 234
Ăn nhiều cơm trắng, bún, phở vào bữa trưa dễ khiến cơ thể uể oải, sụp mí mắt chỉ sau một đến hai giờ. Hiện tượng này xuất phát từ việc tinh bột tinh chế tạo ra đỉnh insulin cao, làm đường huyết tụt nhanh sau đó và đẩy mạnh quá trình vận chuyển tiền chất tạo serotonin gây buồn ngủ.
Rau sao nhái hồng chứa các hoạt chất có khả năng ức chế men chuyển angiotensin (ACE) và hỗ trợ lợi tiểu trên mô hình thử nghiệm. Tuy nhiên, người bệnh tăng huyết áp không được tự ý bỏ thuốc điều trị, chỉ nên dùng sao nhái như rau ăn kèm với lượng vừa phải và cần theo dõi huyết áp định kỳ.
Không phải mọi loại tinh bột đều gây tăng cân hay làm tăng đường huyết. Nhóm tinh bột tiêu hóa chậm, đặc biệt là tinh bột kháng, có khả năng đi thẳng xuống đại tràng để lên men, tạo ra các axit béo chuỗi ngắn giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, giảm viêm, tăng hấp thu khoáng chất và bảo vệ sức khỏe đường ruột.
Ăn cơm trắng cùng các món kho mặn khiến huyết áp tăng nhanh do hiệu ứng cộng hưởng bất lợi: tinh bột hấp thu nhanh kích thích tuyến tụy tiết nhiều insulin, trong khi insulin lại ra tín hiệu trực tiếp cho thận giữ lại natri, khiến lượng muối từ thức ăn mặn ứ đọng và làm thể tích máu tăng vọt.
Chế độ ăn low-carb kéo dài có thể làm tăng nguy cơ rối loạn lipid máu, đặc biệt là tăng cholesterol toàn phần và LDL-C, nếu năng lượng thiếu hụt bị bù đắp bằng chất béo bão hòa từ thịt mỡ động vật. Việc lựa chọn chất béo thực vật chưa bão hòa là yếu tố quyết định để bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Người bị gan nhiễm mỡ nên ưu tiên giảm tinh bột nhanh và đường tự do trước khi cắt giảm chất béo. Các nghiên cứu chỉ ra tinh bột nhanh kích thích quá trình tạo mỡ mới tại gan mạnh mẽ, trong khi việc siết giảm tinh bột hợp lý giúp đốt cháy triglyceride nội mô gan nhanh và bền vững hơn việc chỉ kiêng khem dầu mỡ.
Cắt bỏ tinh bột để ép cân đột ngột khiến cơ thể rơi vào trạng thái thiếu hụt năng lượng, từ đó ức chế trục nội tiết sinh sản và làm tăng hormone căng thẳng. Hệ quả là phụ nữ dễ bị mất kinh, suy giảm estrogen, kéo theo tình trạng rụng tóc, mệt mỏi và nguy cơ mất xương nếu kéo dài.
Người bị viêm loét dạ dày trong đợt đau cấp tính nên kiêng gạo lứt và chuyển sang cơm trắng nấu mềm để tránh xơ thô cọ xát cơ học gây tổn thương thêm niêm mạc. Khi vết loét đã ổn định, bạn có thể ăn lại gạo lứt tươi được nấu thật nhừ và nhai kỹ.
Nhiều người cao huyết áp e ngại vị cay ấm của trà riềng nếp sẽ kích thích làm tim đập nhanh. Thực tế, khoa học chưa ghi nhận riềng nếp làm tăng nhịp tim, nhưng dược liệu này có đặc tính kích thích tâm thần kinh và hạ đường huyết, đòi hỏi người bệnh phải dùng đúng thời điểm và liều lượng.
Cắt giảm hoàn toàn tinh bột khiến não bộ bị tước đoạt glucose – nguồn nhiên liệu chuyển hóa chính yếu, đồng thời làm cạn kiệt dự trữ glycogen và gián đoạn tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh serotonin. Hậu quả là cơ thể mệt mỏi, phản xạ chậm và trí nhớ bị suy giảm tạm thời.
Nhiều người mắc viêm da cơ địa thường tự ý kiêng trứng vì sợ bệnh bùng phát. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy việc loại bỏ trứng chỉ có tác dụng ở người được chẩn đoán dị ứng với thực phẩm này, trong khi tự ý ăn kiêng kéo dài dễ gây thiếu chất.
Ăn cơm nguội liên tục hoàn toàn có thể gây chướng bụng, xì hơi và khó tiêu nếu nạp quá nhiều. Hiện tượng này xuất phát từ việc vi khuẩn đại tràng lên men cấp tập lượng tinh bột kháng chưa tiêu hóa, sinh ra nhiều khí và gây căng tức thành ruột, đặc biệt ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Nước nấu từ lá sa kê chứa các hoạt chất sinh học có khả năng hỗ trợ giãn mạch và làm chậm nhịp tim trong các nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng trên người còn hạn chế, loại nước này không thể thay thế thuốc chữa tăng huyết áp và cần dùng thận trọng.
Người bị sỏi thận canxi oxalat không cần kiêng hoàn toàn sữa. Uống sữa đúng cách giúp cung cấp canxi liên kết với oxalat ngay trong ruột non tạo thành hợp chất không tan đào thải qua phân, từ đó giảm hấp thu oxalat vào máu và ngăn ngừa sỏi tái phát hiệu quả.
Ăn quá nhiều cơm trắng khiến cơ thể hấp thu lượng lớn đường giải phóng nhanh. Khi năng lượng không được tiêu hao hết, gan sẽ kích hoạt quá trình chuyển hóa đường glucose dư thừa thành chất béo trung tính, làm tăng chỉ số triglyceride trong máu và gia tăng nguy cơ rối loạn lipid xơ vữa.
Sa kê giàu carbohydrate phức hợp, ít béo và chứa hoạt chất chống oxy hóa hỗ trợ ức chế peroxy hóa lipid. Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất sa kê giúp hạ cholesterol toàn phần, LDL-C, triglyceride và nâng cao HDL-C. Bổ sung sa kê hấp, luộc thay tinh bột tinh chế đem lại lợi ích tốt cho mỡ máu.
Người bệnh đái tháo đường type 2 không bắt buộc phải kiêng hoàn toàn cơm trắng. Thay vì loại bỏ cực đoan, giải pháp khoa học bền vững là giảm bớt khẩu phần ăn, cân đối tổng lượng carbohydrate trong bữa ăn, kết hợp đa dạng chất xơ và duy trì lối sống vận động thường xuyên.
Đường lactose trong sữa là phân tử thuộc nhóm FODMAP dễ gây trướng bụng, đầy hơi ở người mắc hội chứng ruột kích thích. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy không phải ai cũng kém hấp thu lactose. Thay vì kiêng sữa tuyệt đối gây thiếu chất, người bệnh nên thử nghiệm ngưỡng dung nạp cá nhân hoặc chọn sản phẩm tách lactose.
Trứng luộc lòng đào chứa nhiều dưỡng chất nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn Salmonella và Listeria nếu chưa đạt đủ nhiệt độ làm chín. Để bảo vệ thai kỳ an toàn trước các rủi ro ngộ độc và nhiễm trùng tiêu hóa, phụ nữ mang thai được khuyến cáo nên ăn trứng đã nấu chín hoàn toàn.
Người đã phẫu thuật cắt túi mật hoàn toàn có thể tiêu hóa được lòng đỏ trứng nhờ dịch mật từ gan vẫn liên tục tiết ra kết hợp đặc tính tự nhũ hóa của lecithin có sẵn trong trứng. Tuy nhiên, người bệnh cần ăn lượng vừa phải, chế biến ít dầu mỡ và ăn kèm nhiều chất xơ để tránh kích phát triệu chứng khó tiêu.
