Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.660 bài, trang 42 trên 233
Ngâu rừng chứa các hoạt chất chống viêm và ức chế tế bào mạnh mẽ, nhưng việc tự ý dùng dịch chiết liều cao, kéo dài tiềm ẩn nguy cơ tổn thương nội tạng. Các nghiên cứu dược lý cảnh báo độc tính tế bào và sự thiếu hụt dữ liệu an toàn lâu dài đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Nghiên cứu độc tính bán trường diễn 91 ngày trên động vật cho thấy công thức chứa nghệ xanh liều cao không gây tổn thương hay biến đổi mô học ở gan. Tuy nhiên, do chưa có dữ liệu lâm sàng dài hạn trên người, người dùng không nên tự ý uống nghệ xanh kéo dài mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nghiên cứu trên chuột cho thấy flavonoid từ lá nguyệt quý (*Murraya paniculata*) giúp giảm đường huyết khi đói và bảo vệ mô thận. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Nghệ tây (saffron) thường được quảng bá như "thần dược" tự nhiên giúp cải thiện tâm trạng và trị trầm cảm. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy chiết xuất nghệ tây liều 30 mg mỗi ngày mang lại hiệu quả giảm triệu chứng trầm cảm mức độ nhẹ đến trung bình tương đương một số thuốc tổng hợp, nhưng không phải giải pháp thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người quan tâm đến Curcuma zanthorrhiza (nghệ Java) nhằm giảm đau khớp, nhưng dữ liệu lâm sàng hiện có chỉ chứng minh hiệu quả giảm đau, chống viêm của Curcuma longa (nghệ vàng) và hoạt chất curcuminoid. Các phân tích gộp xác nhận chiết xuất nghệ vàng giúp giảm đau khớp gối tốt hơn giả dược và tương đương thuốc NSAID.
Chiết xuất cây mắm ghi nhận khả năng hạ đường huyết và cải thiện đề kháng insulin trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, giới y khoa khẳng định hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý uống nước lá mắm thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy bổ sung 20–50 mg saffron mỗi ngày trong 3–6 tháng giúp cải thiện độ nhạy điện võng mạc và hỗ trợ khiêm tốn thị lực ở bệnh nhân thoái hóa điểm vàng tuổi già. Dù có tiềm năng chống oxy hóa bảo vệ thụ cảm quang, saffron chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu bước đầu cho thấy chiết xuất từ cây nghể và các loài thực vật cùng chi có khả năng ức chế enzyme alpha-glucosidase trong ống nghiệm và trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào xác minh liều dùng và hiệu quả điều trị an toàn trên bệnh nhân đái tháo đường.
Nhiều người mắc thoái hóa khớp gối tìm đến nghệ với mong muốn thay thế thuốc giảm đau tây y nhằm tránh hại dạ dày. Dù các chiết xuất curcumin cho thấy hiệu quả xoa dịu cơn đau tương đương ibuprofen ở các thử nghiệm ngắn hạn, người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc điều trị khi chưa tham vấn bác sĩ.
Mộc hương chứa các hoạt chất nhóm sesquiterpene lactone có thể gây viêm da tiếp xúc dị ứng và quá mẫn toàn thân. Những người có cơ địa dị ứng với thực vật họ Cúc, người có tiền sử chàm da tái phát theo mùa hoặc từng dương tính với thử nghiệm áp da cần thận trọng và tránh dùng dược liệu này.
Thanh đại chiết xuất từ cây nghể chàm có khả năng hỗ trợ làm thuyên giảm viêm loét đại tràng nhờ tác dụng chống viêm và bảo vệ niêm mạc ruột. Tuy nhiên, việc tự ý uống thảo dược này tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng như tăng áp lực động mạch phổi, viêm đại tràng thiếu máu cục bộ và tỷ lệ tái phát cao sau ngừng thuốc.
Nhiều người tin dùng nghệ trắng để thải độc gan, song các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy tác dụng này bị phóng đại. Hoạt tính bảo vệ tế bào gan của nghệ trắng mới chỉ ghi nhận trong ống nghiệm và mô hình động vật, hoàn toàn thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng kiểm chứng hiệu quả trên cơ thể người.
Người bệnh đái tháo đường vẫn có thể ăn na nhưng cần kiểm soát lượng vừa phải và đúng thời điểm. Mặc dù các nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất lá na có tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa đường, phần thịt quả chín lại chứa lượng carbohydrate tự nhiên đáng kể, dễ làm tăng đường huyết nếu ăn quá nhiều.
Nga truật (nghệ đen) được truyền miệng với nhiều công dụng, nhưng đặc tính phá huyết trục ứ mạnh khiến vị thuốc này chống chỉ định cho phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp, bệnh nhân rối loạn đông máu sắp phẫu thuật và người ung thư tự ý bỏ phác đồ.
Vỏ cây hoa mỹ nhân thường được truyền miệng là bài thuốc hạ đường huyết, mỡ máu. Tuy nhiên, giới chuyên môn cảnh báo chưa có dữ liệu chứng minh an toàn trên người. Việc tự ý sắc uống chiết xuất vỏ cây liều cao có thể gây tổn thương gan, thận và ngộ độc nghiêm trọng.
Lan một lá được dân gian ca ngợi là vị thuốc mát gan, giải độc, nhưng thực tế khoa học cho thấy thảo dược này chưa từng được thử nghiệm lâm sàng trên người về tác dụng bảo vệ gan. Các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở đặc tính kháng viêm, chống oxy hóa trên tế bào và động vật thí nghiệm.
Tiêu thụ mỡ hươu hoang dã tiềm ẩn nguy cơ nhiễm bệnh suy mòn mãn tính (CWD) do nghiên cứu đã phát hiện mầm bệnh prion gây tử vong tồn tại trong mô mỡ động vật nhiễm bệnh. Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên sử dụng thực phẩm từ thú rừng chưa qua kiểm dịch để phòng tránh phơi nhiễm.
Mỡ trăn thường được truyền tai như mẹo trị nứt nẻ mùa đông nhờ khả năng tạo màng khóa ẩm ngăn mất nước. Tuy nhiên, chất béo đậm đặc này rất dễ gây bít tắc nang lông, khiến người có da dầu, da mụn, viêm nang lông hoặc viêm da tiết bã đối mặt với nguy cơ bùng phát mụn mủ và viêm nhiễm nặng nề.
Uống quá liều thảo dược thanh nhiệt như Mộc thông có thể gây áp lực nặng nề và làm tổn thương chức năng gan thận. Dữ liệu độc học trên động vật cho thấy ngay cả các hoạt chất tự nhiên khi dùng liều cao lặp lại đều gây độc tính tế bào lọc thải, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt liều quy định.
Mỡ hươu chứa hàm lượng chất béo bão hòa cao từ động vật nhai lại, có thể làm tăng chỉ số LDL-cholesterol và tích tụ mỡ nếu lạm dụng. Dù các phân tích dịch tễ cho thấy chất béo bão hòa không trực tiếp làm tăng nguy cơ tim mạch, việc ăn thường xuyên loại mỡ này vẫn cần thận trọng, đặc biệt ở người có bệnh nền chuyển hóa.
