Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.662 bài, trang 51 trên 234
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy cành và lá cây lành ngạnh nam chứa nhiều hợp chất xanthone có khả năng ức chế mạnh chất trung gian gây viêm nitric oxide và enzym liên quan đến tự miễn. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào trên người, do đó người dân tuyệt đối không dùng thảo dược này thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật ghi nhận chiết xuất lá lốt có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết và bảo vệ tim mạch trước tổn thương do đái tháo đường. Tuy nhiên, dữ liệu này chưa được kiểm chứng trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng lá lốt thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Ăn canh lá giang với lượng vừa phải không gây hại cho người có dạ dày khỏe mạnh. Tuy nhiên, do chứa các axit hữu cơ tự nhiên tạo vị chua, món canh này có thể kích thích niêm mạc, làm tăng cảm giác cồn cào, đau rát hoặc ợ chua ở người đang bị viêm loét dạ dày và trào ngược.
Chiết xuất lá men ghi nhận khả năng ức chế các chất trung gian gây viêm như TNF-alpha, IL-6, IL-8 và giảm tải lượng virus trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở mức tiền lâm sàng, người bệnh không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị y khoa.
Lá khát (*Catha edulis*) chứa các alkaloid độc hại có thể kích hoạt tổn thương tế bào gan cấp tính, xơ gan và phản ứng viêm tương tự viêm gan tự miễn. Thói quen sử dụng loại lá này làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng gan nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Uống nước lá diễn không thể thay thế thuốc hạ huyết áp vì chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả điều trị bệnh. Dù các chiết xuất thảo mộc thực nghiệm trên chuột và chó ghi nhận khả năng lợi tiểu và hỗ trợ mạch máu, việc tự ý dùng nước lá có thể gây nguy cơ rối loạn điện giải.
Long cốt và mẫu lệ là hai vị thuốc an thần kinh điển có thành phần hóa học và tác dụng sinh học tương đồng, thường được phối ngũ cùng nhau trị mất ngủ. Dù vậy, mẫu lệ từ vỏ hàu có nguồn cung bền vững và được xem là giải pháp thay thế phù hợp cho xương hóa thạch long cốt vốn cạn kiệt và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng nếu dùng thô.
Nhai lá khát làm huyết áp và nhịp tim tăng vọt do hoạt chất cathinone gây co thắt mạch máu ngoại vi. Bằng chứng y học cho thấy loại lá này làm tăng tỷ lệ mắc bệnh tăng huyết áp mạn tính, đồng thời làm tăng rõ rệt nguy cơ biến cố mạch vành và nhồi máu cơ tim nguy hiểm.
Cây lành ngạnh chứa nhiều hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa mạnh trong ống nghiệm, nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh tác dụng bảo vệ gan. Người bệnh không nên tự ý dùng nước lá này thay thế thuốc điều trị.
Nhai lá khát gây tổn thương dày sừng niêm mạc miệng với các mảng trắng gồ ghề tại vị trí nhai và làm tăng nguy cơ viêm nha chu phá hủy mô nâng đỡ răng. Người dùng lâu năm đối mặt với nguy cơ tụt nướu, chảy máu lợi và mất răng cao hơn rõ rệt.
Lá dong không thể chữa ngộ độc rượu hay loại bỏ cồn công nghiệp methanol như lời đồn dân gian. Nước lá dong chỉ hỗ trợ bù nước khi say rượu nhẹ; việc tự chữa tại nhà cho người ngộ độc nặng có thể làm lỡ thời gian cấp cứu, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.
Lá lồm tạo vị chua thanh nhờ axit oxalic, hợp chất có thể kết hợp với canxi gây sỏi thận canxi oxalat. Người khỏe mạnh ăn điều độ ít gặp nguy cơ, nhưng người có tiền sử sỏi thận, hấp thu oxalat cao hoặc ăn thiếu canxi cần kiểm soát liều lượng để phòng sỏi tái phát.
Uống nhầm dầu long não hoặc các sản phẩm chứa long não có thể đe dọa tính mạng trẻ nhỏ chỉ sau vài phút. Hoạt chất này hấp thu cực nhanh qua đường tiêu hóa, tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương và gây co giật cấp tính, suy hô hấp ngay cả ở liều lượng rất nhỏ.
Phụ nữ mang thai không nên sử dụng long đởm thảo do chưa có nghiên cứu chứng minh an toàn trên người và nguy cơ kích thích co bóp tử cung gây hại cho thai nhi vẫn chưa được loại trừ về mặt y khoa.
Long nha thảo chứa nhiều tannin và hoạt chất sinh học giúp làm se niêm mạc ruột, hỗ trợ tốt cho chứng tiêu chảy cơ năng thông thường. Tuy nhiên, nếu dùng để cầm tiêu chảy do nhiễm trùng, thảo dược này có thể gây ứ đọng độc tố vi khuẩn trong lòng ruột, dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm.
Các nghiên cứu thực nghiệm in vivo cho thấy *Labisia pumila* có tiềm năng ngăn ngừa thoái hóa và tăng sức bền xương tương đương liệu pháp estrogen ở mô hình chuột thiếu hụt nội tiết. Tuy nhiên, bằng chứng vẫn chỉ giới hạn ở mức tiền lâm sàng và cần thêm thử nghiệm trên người.
Bụi mùn cưa từ các loại gỗ cứng nhiệt đới như lim có thể kích hoạt viêm mũi dị ứng, hen nghề nghiệp và viêm da tiếp xúc do độc tính cơ học cùng các hợp chất tự nhiên trong gỗ. Nhận biết sớm phản ứng quá mẫn và kiểm soát phơi nhiễm bụi là chìa khóa bảo vệ thợ mộc.
Chiết xuất lá cây thuộc chi linh sam cho thấy tiềm năng ức chế enzyme phân giải tinh bột và hạ đường huyết trên chuột, nhưng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người. Người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý uống nước lá thay thế thuốc kê đơn của bác sĩ.
Polysaccharide chiết xuất từ củ loa kèn vằn cho thấy khả năng hạ đường huyết, cải thiện cấu trúc đảo tụy và tăng enzyme chống oxy hóa trong các thử nghiệm trên chuột đái tháo đường. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Tự ý hái lá hoặc rễ linh sam sắc nước uống hằng ngày tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe do dược tính chưa được kiểm chứng trên người. Việc sử dụng thảo mộc thô tự phát có thể dẫn đến quá liều chất độc tế bào, hạ đường huyết đột ngột và tương tác khó lường với thuốc điều trị nền.
