Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.667 bài, trang 67 trên 234
Chế phẩm từ dâu tằm tàu được ưa chuộng nhờ công dụng hỗ trợ kiểm soát đường huyết và mỡ máu. Dù các thử nghiệm tiền lâm sàng ghi nhận độ an toàn cao, người bị huyết áp thấp, suy thận, rối loạn tiêu hóa và người chuẩn bị phẫu thuật vẫn cần thận trọng trước khi sử dụng.
Vỏ cây du đỏ thường được truyền tai như giải pháp tự nhiên cho hội chứng ruột kích thích (IBS), nhưng bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ phát huy tác dụng khi kết hợp trong bài thuốc dành cho người thể táo bón, hoàn toàn không hiệu quả trong việc cải thiện thói quen đi tiêu ở người thể tiêu chảy.
Chiết xuất dâu gai (Cudrania tricuspidata) được truyền tai có công dụng giải độc, bảo vệ tế bào gan và hạ men gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn dừng lại ở cấp độ ống nghiệm và mô hình chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào được tiến hành trên cơ thể người.
Quả dâm xanh tuyệt đối không ăn được do chứa nhiều saponin triterpene và hoạt chất có độc tính tế bào cao. Đây chỉ là cây cảnh, không phải thực phẩm dinh dưỡng. Trẻ nhỏ nuốt phải quả mọng này đối mặt nguy cơ ngộ độc cấp tính đường tiêu hóa nghiêm trọng, nôn mửa và mất nước.
Tiếp xúc với duyên đơn chứa chì trong thai kỳ tiềm ẩn nguy cơ lớn cho thai nhi. Bằng chứng khoa học cho thấy chì dễ dàng vượt qua nhau thai, làm tăng tỷ lệ sinh non, vỡ ối sớm, kìm hãm cân nặng sơ sinh và làm gián đoạn quá trình kết nối mạng lưới thần kinh não bộ của trẻ.
Geniposide trong dành dành núi mang tính hai mặt đối lập: vừa hỗ trợ chuyển hóa và giảm viêm ở liều lượng thích hợp, vừa có thể kích hoạt phản ứng hoại tử tế bào gan khi dùng quá liều hoặc kéo dài. Người dân cần hiểu rõ ranh giới an toàn để tránh nguy cơ ngộ độc gan.
Nhiều bằng chứng lâm sàng cho thấy phytoestrogen chiết xuất từ dâm dương hoắc có khả năng ngăn chặn tình trạng mất xương, duy trì mật độ khoáng xương và giảm nguy cơ gãy xương ở phụ nữ sau mãn kinh. Dù vậy, thảo dược này cần được dùng đúng hàm lượng chuẩn hóa và kết hợp bổ sung canxi, vitamin D chứ không thể thay thế hoàn toàn phác đồ y khoa.
Nghiên cứu thực nghiệm trên động vật cho thấy dịch chiết dâm xanh liều cao gây độc tính rõ rệt lên gan, thận và lách. Dù liều dưới 625 mg/kg được xem là an toàn trên chuột, việc lạm dụng nước sắc đặc kéo dài tiềm ẩn nguy cơ tổn thương cơ quan nội tạng.
Chiết xuất crocetin từ quả chi tử (dành dành) bước đầu cho thấy tác dụng giảm số lần thức giấc giữa đêm và cải thiện cảm giác tỉnh táo buổi sáng. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng còn rất hạn chế, hoàn toàn chưa đủ cơ sở để khẳng định dược liệu này có thể chữa khỏi bệnh mất ngủ.
Nhiều người dùng quả dành dành để hãm nước uống với hy vọng trị mất ngủ, nhưng khoa học hiện chỉ ghi nhận hoạt chất geniposide có tác động giảm căng thẳng trên mô hình chuột thí nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh dành dành chữa khỏi mất ngủ ở người.
Các nghiên cứu bước đầu trên động vật và tế bào cho thấy chiết xuất từ cây dung có khả năng ức chế enzyme alpha-glucosidase giúp làm chậm hấp thu đường. Dù vậy, bằng chứng trên người hiện chưa có, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng lá dung để thay thế thuốc điều trị theo phác đồ y khoa.
Nhiều người tin rằng thảo dược dung lá táo hoàn toàn lành tính, nhưng các nghiên cứu hiện đại cho thấy dữ liệu an toàn trên người vẫn rất hạn chế. Việc tự ý sử dụng liều cao tiềm ẩn rủi ro kích ứng đường tiêu hóa, nguy cơ tương tác thuốc bất lợi và độc tính tế bào chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Uống nước lá dung hằng ngày không thể thay thế thuốc hạ đường huyết. Dù nghiên cứu trong ống nghiệm ghi nhận một số chiết xuất lá dung có thể ức chế men alpha-glucosidase, bằng chứng trên người vẫn chưa có. Tự ý bỏ thuốc tây để uống nước lá khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ biến chứng đường huyết nghiêm trọng.
Các dẫn xuất cựa khỏa mạch có hoạt tính co mạch mạnh, tiềm ẩn nguy cơ gây thiếu máu cơ tim, đột quỵ và hoại tử chi. Bốn nhóm người gồm bệnh nhân mạch vành, tăng huyết áp, người có bệnh lý gan và thận cần tránh xa hoặc hết sức thận trọng, tuyệt đối không tự ý dùng để phòng ngừa tai biến mạch máu nguy hiểm.
Nhiều người dùng cao duyên đơn chứa oxit chì để dán mụn nhọt mà không biết kim loại nặng này có thể hấp thu qua da vào máu. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chì vô cơ có thể thẩm thấu qua biểu bì, cảnh báo nguy cơ độc hại khi tự ý đắp lên da tổn thương.
Nhiều người có thói quen giã lá dong tươi đắp lên vết thương hở để cầm máu theo kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, hành động này tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng mô mềm nghiêm trọng và mắc bệnh uốn ván nguy hiểm do tạp chất và vi khuẩn yếm khí từ thảo dược sống xâm nhập.
Mỡ diêm sinh (lưu huỳnh) nồng độ 5-10% là phương pháp trị ghẻ cổ điển nhưng vẫn mang lại hiệu quả cao trong y học hiện đại. Nhờ tính an toàn vượt trội, thuốc mỡ này đặc biệt phù hợp cho trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai, dù người bệnh cần kiên trì trước mùi hôi và nguy cơ kích ứng nhẹ.
Diệp hạ châu có tác dụng ức chế kết tinh canxi oxalat, hỗ trợ giảm bài tiết các chất tạo sỏi và tăng hiệu quả tống xuất sỏi nhỏ ra ngoài. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ có tác dụng hỗ trợ chứ không thể làm tan biến hoàn toàn các khối sỏi kích thước lớn.
Nhiều người dùng diệp hạ châu để hạ đường huyết hay mát gan mà không biết thảo dược này chứa hoạt chất hạ glucose máu rất mạnh. Khi dùng chung với thuốc điều trị tiểu đường, dược tính cộng dồn dễ gây tụt đường huyết đột ngột, dẫn đến sốc và nguy hiểm tính mạng nếu thiếu kiểm soát y khoa.
Người bị tăng huyết áp không nhất thiết phải kiêng món phở yêu thích, nhưng cần có chiến lược ăn uống thông minh. Việc chủ động hạn chế húp cạn nước dùng đậm muối và ăn tăng cường rau thơm giàu chất xơ, kali sẽ giúp kiểm soát natri hiệu quả, hỗ trợ ổn định chỉ số huyết áp và phòng ngừa biến cố tim mạch.
