Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 91 trên 234
Dù thường được quảng bá là thảo dược tự nhiên lành tính giúp giảm căng thẳng, ashwagandha (nhân sâm Ấn Độ) có thể gây tổn thương gan cấp tính, viêm gan và ứ mật kéo dài. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm ở người có sẵn bệnh nền gan, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Nhân sâm châu Á (*Panax ginseng*) có thể hỗ trợ giảm nhẹ đường huyết lúc đói và HbA1c ở người mắc đái tháo đường tuýp 2. Dù vậy, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng chung với thuốc hạ đường huyết vì nguy cơ tụt đường huyết quá mức nguy hiểm.
Chiết xuất vỏ cây anh đào châu Phi (Pygeum africanum) hỗ trợ cải thiện chứng phì đại lành tính tuyến tiền liệt nhưng có thể gây rối loạn tiêu hóa nhẹ. Do thiếu dữ liệu an toàn và sở hữu hoạt tính kháng androgen, phụ nữ mang thai, cho con bú và người chưa loại trừ ung thư tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Nước ép và sinh tố acai tươi chưa qua thanh trùng có thể là nguồn lây truyền ký sinh trùng *Trypanosoma cruzi* gây bệnh Chagas cấp tính qua đường tiêu hóa. Người tiêu dùng cần hiểu rõ nguy cơ nhiễm bẩn trong khâu chế biến thủ công và biết cách chọn sản phẩm đã xử lý nhiệt để bảo vệ an toàn.
An điền cỏ là vị thuốc nam có tính hàn mạnh, chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa nhưng không thể dùng tùy tiện. Việc uống kéo dài dễ gây tiêu chảy, đau bụng lạnh và tụt nhiệt, đặc biệt nguy hiểm với người tỳ vị hư hàn, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.
Uống nha đam hỗ trợ làm dịu triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản nhờ cơ chế bao phủ niêm mạc và kháng viêm cục bộ, nhưng không thể thay thế hoàn toàn thuốc đặc trị do các bằng chứng lâm sàng hiện nay vẫn còn hạn chế về quy mô thử nghiệm.
Người đái tháo đường không bắt buộc kiêng tuyệt đối nhãn tươi nhưng cần kiểm soát nghiêm ngặt số lượng ăn mỗi lần. Quả nhãn có vị ngọt đậm, chứa nhiều đường đơn hấp thu nhanh nên dễ làm tăng vọt đường huyết nếu ăn quá nhiều, dù các hợp chất chiết xuất từ lá và quả nhãn ghi nhận tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa trong nghiên cứu thực nghiệm.
Acai tự nhiên chứa nhiều chất chống oxy hóa và ít đường, nhưng các món acai bowl thương mại lại thường bị độn thêm siro và hoa quả ngọt, biến thành bẫy đường nguy hiểm cho người tiểu đường. Hiểu rõ bản chất nguyên liệu giúp người bệnh tận dụng lợi ích mà không làm tăng đường huyết.
Ao diệp cảnh tiên được chứng minh có khả năng bảo vệ tế bào gan và hỗ trợ giảm men gan trên động vật thí nghiệm nhờ cơ chế chống oxy hóa và kháng viêm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Quả a kê (ackee) chưa chín chứa hàm lượng lớn độc chất hypoglycin A, thủ phạm gây hội chứng nôn mửa Jamaica và hạ đường huyết đột ngột. Chất này ngăn cản quá trình tạo năng lượng, làm cạn kiệt glycogen gan, dẫn tới co giật, tổn thương tế bào não và thậm chí tử vong nếu không cấp cứu kịp.
Tập chuỗi Chào mặt trời liên tục 108 vòng có thể gây tiêu cơ vân cấp nếu cơ thể chưa thích nghi với vận động nặng kéo dài. Tình trạng này khiến màng sợi cơ bị hoại tử, giải phóng protein myoglobin vào máu dẫn đến nguy cơ suy thận cấp, đòi hỏi người tập phải lượng sức và bù đủ nước.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy enzym bromelain từ dứa có khả năng ức chế các cytokine gây viêm niêm mạc đại tràng như TNF và IFN-gamma. Tuy nhiên, bromelain hiện chỉ mang tiềm năng hỗ trợ, chưa thể thay thế thuốc điều trị tiêu chuẩn cho bệnh viêm ruột mạn tính.
Tư thế Con lạc đà (Ustrasana) với động tác ngửa cổ tối đa tiềm ẩn rủi ro kéo căng, gây rách lớp nội mạc dẫn tới bóc tách động mạch đốt sống. Tổn thương cơ học này cản trở dòng máu lên não, làm tăng nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ hoặc xuất huyết dưới nhện nguy hiểm.
Tập yoga sai kỹ thuật, đặc biệt là các tư thế uốn lưng sâu hoặc plank nén áp lực, có thể kéo giãn đường trắng giữa khiến tình trạng tách cơ bụng sau sinh thêm nghiêm trọng. Hiểu rõ cơ chế tổn thương và tập luyện có hướng dẫn sẽ giúp mẹ phục hồi an toàn.
Đi bộ đều đặn cùng các bài tập aerobic nhẹ nhàng giúp giảm đau bụng kinh nguyên phát nhờ cơ chế tăng progesterone, ức chế các cytokine tiền viêm và giảm tổng hợp prostaglandin. Hoạt động này còn cải thiện lưu lượng máu đến vùng chậu, giải tỏa tình trạng thiếu máu cục bộ và giảm áp lực co thắt buồng tử cung.
Vừa tập thể dục tối vừa nghe podcast học tập dễ gây quá tải nhận thức, khiến vùng vỏ não trước trán bị phân tán tài nguyên. Thói quen này làm giảm sức bền cơ bắp tới 25%, gia tăng tốc độ mỏi cơ và triệt tiêu động lực vận động cuối ngày.
Tập yoga nhẹ nhàng kết hợp hít thở sâu giúp kiểm soát huyết áp và giảm tải áp lực lọc cầu thận. Các nghiên cứu bước đầu cho thấy vận động nhẹ thường xuyên hỗ trợ cải thiện các chỉ số sinh hóa máu, từ đó góp phần làm chậm tiến triển suy giảm độ lọc cầu thận (eGFR) ở người bệnh thận mạn.
Người bị tiêu chảy nhiễm khuẩn không nên tự ý dùng biển súc để điều trị. Mầm bệnh đường ruột nguy hiểm như *Shigella* và *E. coli* đòi hỏi phác đồ y khoa chính xác, trong khi chưa có bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả diệt khuẩn của biển súc trên người bệnh.
Chạy bộ ngoài trời lạnh làm tăng thông khí, khiến luồng khí lạnh chưa kịp sưởi ấm tràn sâu vào phế quản. Hiện tượng mất nhiệt và bốc hơi nước đột ngột gây tổn thương tế bào biểu mô và co thắt cơ trơn đường thở, kích hoạt cơn hen cấp tính.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy bromelain giúp dập tắt cơn đau gút cấp hay hạ nồng độ axit uric máu. Cơn gút cấp khởi phát do tinh thể urat kích hoạt thể viêm nội bào, đòi hỏi các loại thuốc kháng viêm và hạ urat chuẩn quy để điều trị triệt để.
