Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 116 trên 242
Bá tử nhân giàu dầu béo tự nhiên, rất dễ bị oxy hóa ôi dầu và nhiễm nấm mốc *Aspergillus* sinh độc tố nếu bảo quản sai. Hạt biến chất gây rối loạn tiêu hóa và tổn thương gan. Giữ hạt trong điều kiện khô lạnh, đậy kín cách ly không khí là chìa khóa bảo toàn hoạt tính sinh học.
Các hợp chất ent-kaurane diterpenoid chiết xuất từ bán biên kỳ thể hiện hoạt tính gây độc và ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Bán hạ nam chứa một số hoạt chất có khả năng ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm và trên chuột. Tuy nhiên, thảo dược này chưa từng trải qua thử nghiệm lâm sàng trên người, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chiết xuất và tinh dầu bách xù sở hữu khả năng ức chế vi khuẩn và kháng viêm tiềm năng trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp khẳng định dược liệu này có thể điều trị khỏi mụn trứng cá hay các bệnh da liễu.
Bán chi liên và Bạch hoa xà thiệt thảo là cặp dược liệu được nhiều người truyền tai nhau chữa ung thư. Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận chiết xuất từ hai cây này có khả năng ức chế tế bào u trong phòng thí nghiệm, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn y khoa.
Chiết xuất lá bung lai cho thấy khả năng ức chế mạnh enzyme tiêu hóa alpha-glucosidase trong mô hình phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này chưa trải qua bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người bệnh, do đó người dân tuyệt đối không dùng thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Bách thảo sương (muội đáy nồi) chứa thành phần chính là hạt carbon mịn có diện tích bề mặt lớn và khả năng hấp phụ mạnh không chọn lọc. Khi dùng đường uống cùng thời điểm, dược liệu này có thể giữ chặt các hoạt chất thuốc tân dược trong ống tiêu hóa, làm giảm nghiêm trọng sinh khả dụng và hiệu quả điều trị.
Bá tử nhân từ lâu được xem là vị thuốc dưỡng tâm an thần phổ biến trong dân gian. Dù các nghiên cứu hiện đại bước đầu ghi nhận khả năng điều hòa dẫn truyền thần kinh trên động vật, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn rất hạn chế, kèm theo nguy cơ nhiễm nấm mốc nếu bảo quản kém.
Biển súc được đồn thổi giúp hạ axit uric và trị gút nhờ cơ chế ức chế enzyme xanthine oxidase. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở các thử nghiệm ống nghiệm trên loài thực vật cùng họ, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị.
Bào ngư được xem là thực phẩm bổ dưỡng, nhưng bằng chứng khoa học trực tiếp về khả năng điều hòa miễn dịch của polysaccharide chiết xuất từ loài này còn rất hạn chế. Các hiểu biết hiện nay chủ yếu bắt nguồn từ cơ chế chung của polysaccharide tự nhiên trên động vật và tế bào thí nghiệm.
Polysaccharide trong củ bách hợp mang lại khả năng điều hòa miễn dịch hai chiều và chống oxy hóa ấn tượng trong các thử nghiệm ống nghiệm. Hoạt chất này vừa kích thích hoạt động phòng thủ của đại thực bào, vừa giúp dập tắt phản ứng viêm quá mức, mở ra nhiều tiềm năng cho dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe.
Bàng hôi (*Terminalia bellirica*) cho thấy khả năng ức chế enzym tiêu hóa carbohydrate và điều hòa mỡ máu trên mô hình động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng độc lập ở người còn hạn chế, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Củ bách hợp không chỉ là mẹo dân gian truyền miệng mà chứa các polysaccharide có tác dụng kháng viêm đường hô hấp thông qua ức chế con đường tín hiệu NF-kappaB và điều hòa trục ruột - phổi. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện dừng ở mức tiền lâm sàng nên vị thuốc này chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
Chiết xuất Boswellia serrata chứa axit boswellic có khả năng ức chế enzym gây viêm 5-LOX và cải thiện triệu chứng ở một số thử nghiệm nhỏ. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng còn rất hạn chế, một số nghiên cứu ghi nhận nguy cơ độc gan, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Bàng hôi là dược liệu quý giàu hoạt chất chống oxy hóa và hỗ trợ tim mạch, nhưng việc dùng chung với thuốc điều trị tăng huyết áp có thể gây cộng hưởng làm hạ áp quá mức nguy hiểm. Người bệnh cần hiểu rõ cơ chế tương tác và thận trọng trước khi kết hợp thảo dược này.
Hít tinh dầu hoa cam đắng (neroli) đã được nhiều thử nghiệm lâm sàng chứng minh có tác dụng hỗ trợ hạ mức độ lo âu, làm dịu nhịp tim và giảm huyết áp trong các tình huống căng thẳng. Tuy nhiên, liệu pháp mùi hương này chỉ mang tính bổ trợ tạm thời, không thể thay thế các điều trị y khoa chuyên sâu.
Nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu ghi nhận dược liệu bàng hôi có tiềm năng hỗ trợ giảm tích tụ mỡ và giảm viêm gan qua cơ chế chống oxy hóa. Tuy nhiên, người bệnh cần giữ kỳ vọng đúng mực vì chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để khẳng định hiệu quả điều trị độc lập.
Nhiều người có thói quen uống thêm thảo dược khi đang dùng thuốc tây trị bệnh mạn tính. Tuy nhiên, các hoạt chất tự nhiên như cornin trong bàn long sâm có thể ức chế mạnh hệ men gan cytochrome P450, làm cản trở chuyển hóa thuốc, dẫn đến tăng nồng độ dược chất trong máu và tăng độc tính nguy hiểm.
Tắm nước lá bàng là mẹo dân gian truyền miệng để giảm ngứa viêm da cơ địa, dựa trên đặc tính làm se da của tannin. Tuy nhiên, việc dùng nước lá tự nấu lên vùng da trầy xước tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn nặng nề, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận chiết xuất lá bàng giúp hạ đường huyết, bảo vệ tụy và cải thiện độ nhạy insulin ở chuột đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện hoàn toàn chưa có; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
