Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
373 bài, trang 16 trên 19
Nuốt phải hạt cam thảo dây còn nguyên vỏ thường không gây nguy hiểm tính mạng do lớp vỏ cứng ngăn chất độc abrin ngấm vào cơ thể. Tuy nhiên, nếu hạt bị cắn, nhai nát hoặc nứt vỡ, độc chất cực mạnh giải phóng ra có thể gây xuất huyết tiêu hóa, suy đa tạng và tử vong.
Đeo vòng tay hạt cam thảo dây còn nguyên vỏ không gây nhiễm độc qua da do độc tố abrin được bọc kín bởi lớp vỏ cứng. Tuy nhiên, nếu hạt bị nứt vỡ hoặc nuốt phải, abrin sẽ giải phóng gây ngộ độc tiêu hóa, suy đa tạng cực kỳ nguy hiểm.
Chiết xuất cam thảo dây được ghi nhận chứa các hoạt chất thực vật như flavonoid và triterpenoid có khả năng ngăn chặn các chất trung gian gây viêm, hỗ trợ giảm sưng đau khớp trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Dù vậy, độc tính tự nhiên trong hạt đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng và không tự ý sử dụng.
Nhiều người lầm tưởng rễ cam thảo dây lành tính giúp trị ho, viêm họng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy cây cam thảo dây chứa độc tố abrin phân bố ở mọi bộ phận, có thể gây hoại tử tế bào gan, suy thận cấp và biến đổi huyết học nghiêm trọng, hoàn toàn không an toàn để sử dụng.
Uống nước cam ngay trước khi đánh răng là thói quen gây hại cho răng miệng, do acid citric làm mềm bề mặt men răng tạm thời. Nếu dùng bàn chải chà xát ngay lúc này, lớp men răng bị suy yếu sẽ nhanh chóng bị mòn đi, dẫn đến nguy cơ ê buốt và tổn thương răng vĩnh viễn.
Cam thảo Bắc (*Glycyrrhiza uralensis*) và cam thảo dây (*Abrus precatorius*) là hai loài thực vật khác nhau nhưng cùng chứa hoạt chất tạo vị ngọt glycyrrhizin. Trong khi cam thảo Bắc nổi bật với tác dụng chống co thắt và chuyển hóa qua men gan, cam thảo dây lại thể hiện hoạt tính hạ đường huyết và kháng u nhưng mang độc tính hạt cực cao.
Nước vỏ cam đắng từ lâu được dùng để chữa đầy bụng, khó tiêu nhờ khả năng kích thích co bóp dạ dày và bài tiết dịch vị. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy thảo dược này giúp tăng tiết hormone thúc đẩy nhu động tiêu hóa, nhưng hiệu quả lâm sàng trên người vẫn cần thận trọng và không thể thay thế điều trị y khoa.
Nước cam công nghiệp khi mới ép có tổng lượng vitamin C nhỉnh hơn cam vắt tay tại nhà. Tuy nhiên, quá trình thanh trùng và lưu trữ dài ngày khiến một phần lớn vi chất này chuyển thành dạng không còn hoạt tính sinh học, đồng thời hao hụt dần theo nhiệt độ bảo quản.
Cam thảo thường có mặt trong trà thanh nhiệt, kẹo ngậm và thuốc Đông y, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ tương tác nghiêm trọng với thuốc điều trị tim mạch. Hoạt chất trong cam thảo khi kết hợp cùng thuốc lợi tiểu hoặc digoxin có thể làm tụt kali máu nặng, gây ngộ độc thuốc và dẫn đến rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
Hạt cam thảo dây chứa độc tố abrin, một glycoprotein cực độc có thể cướp đi tính mạng con người chỉ với liều lượng dưới 1 microgam/kg thể trọng. Nếu nuốt nguyên hạt, lớp vỏ cứng thường bảo vệ cơ thể, nhưng khi bị nhai vỡ, chất độc giải phóng sẽ ức chế tổng hợp protein và gây tổn thương đa cơ quan nghiêm trọng.
Nhiều người lo ngại uống nước cam gần giờ uống sữa sẽ làm đạm sữa kết tủa, gây đầy bụng và khó tiêu. Thực tế, sự đông tụ đạm casein trong môi trường acid là bước tiêu hóa tự nhiên luôn diễn ra tại dạ dày và không làm chậm tốc độ làm rỗng dạ dày ở người khỏe mạnh.
Uống nước cam ngay sau khi uống thuốc kháng sinh có thể làm suy giảm nghiêm trọng lượng thuốc hấp thu vào máu do nước cam ức chế các kênh vận chuyển dược chất tại ruột non. Người bệnh nên duy trì khoảng cách tối thiểu từ 2 đến 4 giờ giữa thời điểm uống thuốc và dùng nước cam để đảm bảo hiệu quả điều trị.
Ngậm cam thảo có thể làm dịu nhanh cơn đau rát và hỗ trợ kháng viêm tại chỗ nhờ các hoạt chất sinh học tự nhiên. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ giúp giảm nhẹ triệu chứng bề mặt, không thể thay thế thuốc điều trị căn nguyên và tiềm ẩn tác dụng phụ nếu lạm dụng kéo dài.
Uống nước cam buổi tối sát giờ đi ngủ dễ gây tiểu đêm và khó ngủ do lượng dịch lỏng lớn kết hợp tính axit kích thích bàng quang hoạt động và làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày. Để bảo vệ giấc ngủ ngon, bạn nên uống nước cam vào ban ngày và hạn chế nạp chất lỏng trước khi ngủ.
Uống nước cam cùng bữa ăn giúp tăng hấp thu sắt non-heme từ thực vật lên đến 85% nhờ tác dụng hòa tan vi chất của vitamin C. Tuy nhiên, người có bệnh lý ứ sắt hoặc đang dùng thuốc cần thận trọng để tránh tác động tiêu cực đến sức khỏe.
Cam thảo mang vị ngọt thanh dễ uống nhưng chứa glycyrrhizin – hoạt chất có thể gây ứ nước, hạ kali máu và tăng huyết áp nếu lạm dụng. Nghiên cứu khoa học khuyến cáo ngưỡng tiêu thụ an toàn cho người lớn khỏe mạnh chỉ từ 1-10 mg glycyrrhizin mỗi ngày, tương đương khoảng 1-5 g rễ khô.
Nhiều phụ huynh chuộng hãm nước cam thảo cho trẻ uống khi bị ho vì thơm ngọt và lành tính. Tuy nhiên, y học hiện đại khuyến cáo không nên tùy tiện dùng cho trẻ nhỏ do thiếu dữ liệu liều dung nạp an toàn và nguy cơ tác động nội tiết tương tự hormone vỏ thượng thận.
Uống nước cam thảo mỗi ngày hoàn toàn có thể gây tăng huyết áp và giữ muối nước do hoạt chất glycyrrhizin ức chế enzym bảo vệ tại thận. Thói quen này làm tăng thể tích tuần hoàn, hạ kali máu và tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các cơn tăng huyết áp kịch phát đe dọa tính mạng.
Nghiên cứu cho thấy hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo có khả năng làm giảm men gan AST và ALT nhờ cơ chế bảo vệ màng tế bào và ức chế phản ứng viêm. Tuy nhiên, hoạt chất này không tiêu diệt được virus viêm gan và việc tự ý uống thảo dược kéo dài tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Người bị đau dạ dày không nên tùy tiện uống nước rễ cam thảo thô kéo dài vì dễ gây tăng huyết áp và hạ kali máu nguy hiểm. Thay vào đó, giải pháp an toàn là dùng chiết xuất cam thảo đã khử glycyrrhizin (DGL) với liều lượng chuẩn trước bữa ăn để kích thích tiết chất nhầy và bảo vệ niêm mạc dạ dày.
