Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
66 bài, trang 2 trên 4
Bơ và phô mai chỉ nên bắt đầu giới thiệu khi trẻ đạt khoảng 6 tháng tuổi, thời điểm hệ tiêu hóa đã sẵn sàng cho thức ăn đặc. Cha mẹ cần chọn sản phẩm từ sữa tiệt trùng, không thêm muối nhằm kiểm soát lượng natri và chất béo bão hòa, tránh gây gánh nặng lên thận của trẻ.
Phô mai chứa nhiều natri nhưng cũng rất giàu canxi, vitamin K2 và đạm whey giúp bảo vệ thành mạch. Khi sử dụng ở mức độ vừa phải, ma trận dinh dưỡng của phô mai có xu hướng lấn át tác hại của muối, ngoại trừ nhóm người có cơ địa nhạy cảm muối hoặc bệnh nền tăng huyết áp.
Với chế độ ăn 2.000 kcal mỗi ngày, ngưỡng chất béo bão hòa an toàn là tối đa 22 gam. Người trưởng thành chỉ nên uống tối đa 1 ly sữa nguyên kem 200 ml hoặc ăn 42 gam phô mai mỗi ngày; nếu muốn dùng 2-3 khẩu phần sữa, cần ưu tiên loại ít béo hoặc tách béo.
Dù chứa nhiều chất béo bão hòa, phô mai ít làm tăng mỡ máu xấu (LDL) hơn so với bơ nhờ cấu trúc ma trận thực phẩm độc đáo. Mạng lưới liên kết tự nhiên giữa protein, canxi và chất béo giúp điều hòa quá trình hấp thu, mang lại tác động chuyển hóa tích cực hơn cho sức khỏe tim mạch.
Phô mai và các loại sữa lên men là nguồn cung cấp dồi dào vitamin K2 tự nhiên, chủ yếu ở các dạng chuỗi dài như MK-8 và MK-9. Nhờ sự chuyển hóa của hệ vi khuẩn lactic trong quá trình ủ men, các chế phẩm bơ sữa này mang lại giá trị dinh dưỡng cao cho tim mạch và xương khớp.
Ăn phô mai lâu năm khi đang sử dụng kháng sinh linezolid rất nguy hiểm. Hoạt tính ức chế men monoamine oxidase của linezolid ngăn cản quá trình phân hủy tyramine có nhiều trong phô mai ủ lâu ngày, dễ kích hoạt cơn tăng huyết áp kịch phát đe dọa tính mạng.
Thuốc chống trầm cảm MAOI ức chế enzym đường tiêu hóa, khiến hợp chất tyramine trong phô mai lên men không bị phân hủy mà tràn vào máu. Sự tích tụ này kích hoạt phóng thích noradrenaline ồ ạt, gây co mạch và dẫn đến cơn tăng huyết áp kịch phát đe dọa tính mạng.
Phụ nữ mang thai khi đi du lịch cần kiên quyết tránh các món đường phố như thịt nguội, phô mai mềm, thực phẩm tái sống và rau củ chưa chín kỹ. Đây là nguồn lây truyền chính của vi khuẩn *Listeria* và ký sinh trùng *Toxoplasma*, những mầm bệnh nguy hiểm có thể trực tiếp xâm nhập bánh nhau gây sảy thai, sinh non và dị tật bẩm sinh nặng nề.
Người bất dung nạp lactose hoàn toàn có thể bổ sung đủ canxi mà không lo đau bụng bằng cách sử dụng sữa không chứa lactose, sữa chua lên men, phô mai cứng, sữa thực vật bổ sung vi chất, nước khoáng giàu canxi và men hỗ trợ tiêu hóa.
Bắp xào và khoai lang lắc phô mai tưởng chừng thanh đạm nhưng lại khiến bạn tăng cân nhanh chóng do chứa lượng lớn bơ thực vật giàu chất béo chuyển hóa, đường tinh luyện và bột phô mai công nghiệp đậm đặc calo rỗng.
Phô mai và sữa chua là những thực phẩm lên men giàu canxi, đạm và lợi khuẩn, có thể tập cho trẻ ăn dặm từ sau 6 tháng tuổi. Tuy nhiên, để bảo vệ thận và hệ tiêu hóa non nớt của trẻ dưới 1 tuổi, cha mẹ cần kiểm soát chặt lượng muối và tránh lạm dụng phô mai của người lớn.
Sữa chua, phô mai hay kim chi không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn hỗ trợ giảm lo âu nhờ tác động lên trục não - ruột. Các lợi khuẩn trong đồ lên men giúp sản sinh chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác thư giãn, nhưng cần ăn đúng lượng và kết hợp chất xơ để đạt hiệu quả.
Người đang dùng thuốc ức chế monoamine oxidase (MAOI) bắt buộc phải kiêng phô mai già lên men và thực phẩm ủ lâu ngày. Sự kết hợp này ngăn cơ thể phân hủy chất tyramine, tích tụ nồng độ cao trong máu gây co mạch dữ dội và kích hoạt cơn khủng hoảng tăng huyết áp kịch phát đe dọa tính mạng.
Nhiều người không dung nạp lactose thường kiêng tuyệt đối mọi chế phẩm từ sữa vì sợ đầy bụng, khó tiêu. Tuy nhiên, các nghiên cứu phân tích thực phẩm cho thấy quá trình lên men và ủ lâu năm đã giúp vi khuẩn tiêu thụ gần như toàn bộ đường sữa trong phô mai cứng như Parmesan, giúp người nhạy cảm tiêu hóa an toàn.
Nhiều người kiêng tuyệt đối phô mai vì sợ chất béo bão hòa làm tăng mỡ máu. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng cho thấy nhờ cấu trúc "ma trận thực phẩm" đặc biệt gắn kết giữa chất béo, đạm và canxi, phô mai không làm tăng cholesterol xấu (LDL-C) mạnh như bơ khi ăn cùng một lượng chất béo.
Đầy bụng, tiêu chảy sau khi uống sữa tươi khiến nhiều người kiêng tuyệt đối mọi chế phẩm từ sữa. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định người bất dung nạp lactose vẫn ăn được sữa chua và phô mai cứng nhờ lượng đường lactose đã giảm mạnh và có sẵn lợi khuẩn giúp tự tiêu hóa đường ngay trong ruột.
Thói quen trộn quả mâm xôi với sữa, phô mai hoặc ăn tráng miệng ngay sau bữa chính nhiều đạm có thể làm giảm khả năng hấp thu chất chống oxy hóa. Các nghiên cứu chỉ ra việc ăn riêng vào bữa phụ hoặc kết hợp đúng nhóm thực phẩm sẽ giúp cơ thể tận dụng tối đa vi chất từ loại quả này.
Rau bina rất giàu dưỡng chất nhưng lại chứa lượng lớn oxalate cản trở hấp thu canxi và dễ làm tăng oxalate trong nước tiểu. Thay vì ăn sống hoặc chế biến khô giữ nguyên toàn bộ chất này, việc luộc bỏ nước hoặc ăn kèm thực phẩm giàu canxi như sữa, phô mai sẽ giúp giảm hấp thu oxalate vào cơ thể.
Dù chứa một lượng muối nhất định để bảo quản và tạo vị, phô mai vẫn cung cấp canxi cùng các hoạt chất sinh học giúp bảo vệ nội mạc mạch máu trước tác hại của natri. Người tăng huyết áp không cần kiêng tuyệt đối mà nên chọn phô mai ít béo, kiểm soát khẩu phần và giảm gia vị mặn trong bữa ăn.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể ăn phô mai nhưng cần chọn sản phẩm công nghiệp làm từ sữa đã tiệt trùng và đóng gói nguyên vẹn. Để phòng ngừa ngộ độc khuẩn Listeria gây sảy thai hoặc nhiễm trùng sơ sinh, mẹ bầu cần tránh tuyệt đối phô mai sữa thô, phô mai mềm và phô mai cắt lẻ tại quầy.
