Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
3.514 bài, trang 21 trên 176
Thận nai thường được đồn thổi là món bổ dưỡng, tráng dương nhưng lại chứa nhiều chất béo bão hòa và cholesterol. Các nghiên cứu cho thấy tiêu thụ nhiều thịt đỏ và phủ tạng làm tăng rối loạn lipid máu, tăng áp lực tuần hoàn. Người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, mỡ máu cao và trẻ nhỏ không nên dùng thực phẩm này.
Thận nai ngâm rượu là bài thuốc truyền miệng được nhiều người tin dùng để bổ thận, tráng dương. Tuy nhiên, rượu không thể khử sạch vi khuẩn hay ký sinh trùng trong phủ tạng tươi. Uống rượu ngâm tạng sống tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn đa kháng thuốc, ngộ độc độc tố và tổn thương mô tế bào nghiêm trọng.
Thấu cốt thảo trong Đông y thường bị nhầm lẫn giữa cây móng tay chuông (chi *Impatiens*, họ Balsaminaceae) và một số loài họ Đậu (*Lathyrus palustris*). Phân loại học hiện đại kết hợp phân tích gen lục lạp cho thấy chi *Impatiens* rất phức tạp với hơn 1.000 loài, đòi hỏi người dùng cần cẩn trọng để tránh dùng sai vị thuốc.
Lá Thảo đậu khấu bắc (Alpinia zerumbet), loại thảo mộc quen thuộc trong văn hóa trường thọ Okinawa, chứa dồi dào chất chống oxy hóa tự nhiên như flavonoid, polyphenol và nhóm kava-pyrone (DK, DDK). Các hoạt chất này thể hiện tiềm năng bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa và giảm viêm trong nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng.
Thạch nhũ chứa canxi cacbonat vô cơ ở các dạng tinh thể như canxit và aragonit nhưng không thể thay thế viên canxi hiện đại. Dạng khoáng thô này khó hòa tan, khó hấp thu, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn từ vi sinh vật hang động và chưa có bằng chứng y khoa về tính an toàn khi uống.
Thảo quyết minh được dân gian dùng nhiều để hỗ trợ hạ mỡ máu và huyết áp, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu ghi nhận trên mô hình thực nghiệm động vật và tế bào. Thảo dược này có tiềm năng chống oxy hóa, giãn mạch, song chưa đủ dữ liệu lâm sàng đơn độc trên người và có thể gây độc gan nếu lạm dụng liều cao.
Thảo đậu khấu lâu nay được lưu truyền trong dân gian như vị thuốc làm dịu cơn đau và bảo vệ dạ dày. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng chống viêm, bảo vệ niêm mạc mới chỉ dừng lại ở hoạt chất cardamonin trên mô hình động vật và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Thạch tùng răng cưa chứa hoạt chất Huperzine A có khả năng ức chế enzym acetylcholinesterase, hỗ trợ cải thiện phần nào nhận thức ở bệnh nhân suy giảm trí nhớ và Alzheimer. Dù vậy, các thử nghiệm lâm sàng hiện nay vẫn còn hạn chế bởi cỡ mẫu nhỏ và chưa đủ bằng chứng để xem đây là giải pháp điều trị dứt điểm căn bệnh.
Thảo đậu khấu là vị thuốc quen thuộc thường được truyền tai với công dụng hỗ trợ tiêu hóa và làm dịu đau dạ dày. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng bảo vệ đường tiêu hóa chủ yếu mới dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng quy mô lớn trên người.
Thông tre lá dài chứa các diterpenoid có khả năng ức chế nhiều chất trung gian gây viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, mọi bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tế bào nuôi cấy và thử nghiệm trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh khả năng chữa bệnh thực tế.
Thạch tầm thường được truyền tai là vị thuốc quý giúp hạ mỡ máu nhanh chóng, nhưng dữ liệu khoa học thực tế hiện nay chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả này trên người. Người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Tinh dầu thạch tể ninh chứa thymol và carvacrol có hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm, nhưng khả năng ức chế vi khuẩn đường ruột *E. coli* còn yếu. Các bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức in vitro và mô hình nano mô phỏng, chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh đường ruột trên người.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm xác nhận nhiều hợp chất từ chi Thạch hộc, đặc biệt là phenanthrene, bibenzyl và alkaloid, có khả năng ức chế mạnh mẽ các cytokine gây viêm và nitric oxide. Dù vậy, phần lớn bằng chứng mới dừng lại ở cấp độ tế bào, đòi hỏi người dùng cẩn trọng và không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Thạch hộc tuyết mai được đồn thổi giúp hạ đường huyết nhanh chóng, song các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức tế bào và động vật thí nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người khẳng định hiệu quả điều trị đái tháo đường của thảo dược này.
Nghiên cứu dược lý hiện đại xác nhận thạch cao có tác dụng hạ sốt trên mô hình động vật nhờ cơ chế ức chế cyclooxygenase-2 (COX-2), giảm prostaglandin E2 và điều hòa nồng độ canxi ở trung khu thần kinh. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn hạn chế, đòi hỏi thận trọng khi áp dụng.
Nhiều lời đồn cho rằng thạch hộc tuyết mai có thể chữa khỏi ung thư, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính gây độc tế bào trong ống nghiệm và trên động vật thí nghiệm. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Thạch hộc tuyết mai (*Dendrobium crumenatum*) và thiết bì thạch hộc (*Dendrobium officinale*) là hai loài thảo dược khác nhau. Dù cùng thuộc chi Lan hoàng thảo, chúng khác biệt rõ rệt về hoạt chất đặc trưng, dữ liệu khoa học và mục đích sử dụng trong đời sống.
Thạch tiên đào (tên khoa học *Pholidota chinensis*) thường được truyền tai như vị thuốc thanh nhiệt và giải độc gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về loài cây này chỉ mới dừng lại ở phân tích hoạt chất chống oxy hóa và kháng viêm trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Thạch nhũ (đá hang động) và ô tặc cốt (mai mực) đều chứa thành phần chính là canxi cacbonat, nhưng canxi khoáng tự nhiên dễ tích tụ tạp chất kim loại từ môi trường. Việc bổ sung canxi cacbonat cần kiểm soát chặt chẽ độ tinh khiết và liều dùng để tránh nguy cơ vôi hóa mạch máu.
Thạch nhũ chứa canxi cacbonat tự nhiên hàm lượng cao, dễ gây lắng đọng tinh thể nguy hiểm cho hệ tiết niệu. Bốn nhóm người tuyệt đối không nên dùng vị thuốc này gồm: người có tiền sử sỏi thận, bệnh nhân suy thận mạn, người bị nhiễm trùng tiết niệu mạn tính và người mắc rối loạn chuyển hóa canxi.
