Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
2 trình duyệt độc giả · 2 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
2 trình duyệt độc giả · 2 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
10.941 bài, trang 253 trên 548
Cây mè đất nhám mọc hoang ven đường thường được nhiều người tự hái để làm thuốc thanh nhiệt, nhưng thói quen này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc kim loại nặng nghiêm trọng. Thực vật mọc tại vùng đất ô nhiễm có khả năng hấp thụ và tích lũy lượng lớn chì, niken, cadmium, gây tổn hại khôn lường cho sức khỏe người dùng.
Nhiều người có thói quen hái lá mã tiên thảo giã nát đắp lên vết thương hở để cầm máu và kháng viêm. Dù chiết xuất từ loài cây này có hoạt tính sinh học tốt trong phòng thí nghiệm, việc đắp lá tươi chưa tiệt trùng lên da rách lại tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng, hoại tử mô và nhiễm trùng huyết.
Nhiều người có thói quen pha nước muối thật mặn để súc họng vì nghĩ rằng sẽ diệt khuẩn tốt hơn, nhưng điều này dễ làm bỏng rát và tổn thương niêm mạc. Nồng độ chuẩn an toàn nhất cho họng là dung dịch đẳng trương 0,9%, tương đương 9 gram muối hòa tan trong 1 lít nước ấm.
Uống nước lá mã đề thay nước lọc hàng ngày có thể gây hại nghiêm trọng cho thận. Do mã đề có tính chất lợi tiểu mạnh, việc lạm dụng sẽ gây mất nước tế bào, rối loạn cân bằng điện giải natri và kali, từ đó ép thận làm việc quá tải và làm suy giảm chức năng thận.
Uống nước mã đề để thanh nhiệt là thói quen dân gian phổ biến, nhưng lại là mối nguy khôn lường với phụ nữ mang thai. Dược liệu này có đặc tính kích thích co bóp cơ tử cung, làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc sinh non, đặc biệt trong 3 tháng đầu, đòi hỏi thai phụ phải tuyệt đối thận trọng.
Người bị viêm mũi dị ứng không cần kiêng sữa bò và các chế phẩm từ sữa nếu không bị dị ứng đạm sữa. Bằng chứng khoa học khẳng định sữa không làm tăng thể tích dịch nhầy hô hấp hay gây nghẹt mũi; cảm giác đặc quánh ở họng sau uống chỉ là hiệu ứng kết cấu bề mặt tạm thời.
Người có tiền sử dị ứng mủ cao su tự nhiên hoàn toàn có nguy cơ sốc phản vệ nguy hiểm tính mạng khi ăn quả mít. Tình trạng này bắt nguồn từ hội chứng trái cây - mủ cao su, khi hệ miễn dịch nhầm lẫn các protein tương đồng trong mít với kháng nguyên cao su.
Cây mè đất nhám thực sự sở hữu hoạt tính kháng viêm và giảm đau đã được ghi nhận trong các thử nghiệm tiền lâm sàng nhờ ức chế các chất gây viêm và prostaglandin. Dù vậy, hiệu quả này chưa được kiểm chứng đầy đủ trên người nên không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Xông hơi mũi họng bằng nước ấm và tinh dầu giúp làm loãng đờm và dễ thở, nhưng dùng nước quá nóng có thể gây bỏng sâu đường thở và phù nắp thanh thiệt nguy hiểm. Để an toàn, chỉ nên dùng nước ấm từ 40–45 độ C, giữ khoảng cách tối thiểu 25–30 cm và không trùm kín mặt.
Cỏ roi ngựa truyền thống (mã tiên thảo) và cỏ roi ngựa chanh tuy cùng họ thực vật nhưng có thành phần và công dụng hoàn toàn khác nhau. Mã tiên thảo đắng, giàu chất xơ và phenolic giúp kháng khuẩn ngoài da, trong khi cỏ roi ngựa chanh thơm mát, giàu verbascoside và tinh dầu giúp thư giãn thần kinh, hỗ trợ tiêu hóa.
Mít non và hạt mít vượt trội hơn mít chín về khả năng nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột nhờ giàu chất xơ hòa tan, pectin và prebiotic tự nhiên. Ngược lại, mít chín chứa nhiều đường đơn và giảm bớt lượng carbohydrate phức hợp khó tiêu cần thiết cho các lợi khuẩn đại tràng.
Nhiều người e ngại enzyme bromelain và tính axit trong dứa (thơm) có thể làm vết loét ở họng thêm trầm trọng. Khoa học chứng minh chiết xuất dứa có khả năng hỗ trợ kháng viêm và làm lành niêm mạc, song việc ăn dứa tươi trực tiếp khi họng đang viêm có thể gây xót rát cơ học tại chỗ.
Mè đất nhám đun nước tắm không thể trị dứt điểm viêm da cơ địa vì đây là bệnh mạn tính liên quan đến gen và hàng rào bảo vệ da. Dù chứa hoạt chất kháng viêm và kháng khuẩn trong ống nghiệm, việc tự tắm nước lá không chuẩn hóa còn tiềm ẩn nguy cơ kích ứng và bội nhiễm vi khuẩn.
Quan niệm dân gian cho rằng ăn thịt gà làm ho nhiều và lâu khỏi là thiếu căn cứ khoa học. Các nghiên cứu cho thấy thịt gà nấu thành súp hoặc cháo ấm giúp ức chế phản ứng viêm, làm loãng dịch đờm và hỗ trợ rút ngắn thời gian mắc bệnh đường hô hấp nếu chế biến mềm, bỏ da và ít dầu mỡ.
Uống rượu bia khi đang đau họng không giúp sát khuẩn như nhiều người lầm tưởng mà gây tác hại kép: cồn hút nước làm khô rát bề mặt niêm mạc, kích thích giãn mao mạch gây sưng phù nề nặng hơn và làm suy yếu hàng rào miễn dịch tại chỗ, khiến bệnh lâu lành.
Đau họng nhưng không sốt, không ho thường bắt nguồn từ không khí khô, dị ứng thời tiết hoặc trào ngược dạ dày thực quản làm kích ứng niêm mạc. Tình trạng này hầu hết không cần dùng kháng sinh, người bệnh chỉ cần làm ẩm vòm họng và điều chỉnh thói quen sinh hoạt để niêm mạc tự phục hồi.
Cả lá mã đề tươi và khô đều giúp thanh nhiệt tốt, nhưng nghiên cứu cho thấy chiết xuất nước từ lá tươi có ưu thế hơn trong việc hỗ trợ hồi phục tế bào biểu mô, trong khi lá khô lại vượt trội về độ tiện lợi và bảo quản lâu dài.
Hạt mã đề vượt trội hơn hẳn lá trong việc trị táo bón nhờ chứa lượng lớn chất nhầy arabinoxylan có khả năng hút nước, trương nở tạo khối gel làm mềm phân. Ngược lại, lá mã đề chủ yếu chứa pectin kháng viêm và có thể làm giảm nhu động ruột, không phù hợp để nhuận tràng.
Bệnh nhân đang hóa trị tuyệt đối không nên tự ý uống bạch hoa xà thiệt thảo. Nghiên cứu dược lý chứng minh thảo dược này có thể kích thích mạnh enzym gan CYP3A4, đẩy nhanh tốc độ phân hủy thuốc ung thư và làm giảm nghiêm trọng hiệu lực hóa trị.
Ăn ngải cứu xào hay uống nước sắc đều giữ được những dược tính riêng chứ không có cách nào vượt trội hoàn toàn. Nước sắc giúp thu hồi tối đa các polyphenol và flavonoid chống oxy hóa tan trong nước, trong khi món xào với chút dầu mỡ lại giúp cơ thể hấp thu hiệu quả các sắc tố carotenoid kỵ nước.
