Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 36 trên 176
Lời đồn ăn thịt quạ đen chữa hen suyễn hoàn toàn không có căn cứ y học, trong khi phân tích khoa học cho thấy các loài quạ mang nhiều virus RNA nguy hiểm và ký sinh trùng, tiềm ẩn rủi ro lây truyền bệnh truyền nhiễm sang người và khiến cơn hen bùng phát nặng hơn.
Uống nước cây quả nổ chữa sỏi thận là kinh nghiệm dân gian được nhiều người truyền tai nhau. Tuy nhiên, khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn và bảo vệ thận trên động vật, hoàn toàn không có bằng chứng chứng minh loại cây này có khả năng làm tan hay loại bỏ sỏi thận ở người.
Ketone mâm xôi thường được quảng cáo như một hoạt chất đốt mỡ thần kỳ, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy tác dụng này mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật và trong ống nghiệm. Dữ liệu trên người còn rất mơ hồ và tiềm ẩn rủi ro tim mạch.
Nhiều mẹ bầu truyền tai nhau uống trà lá mâm xôi vào cuối thai kỳ để kích thích chuyển dạ và giúp sinh nở dễ dàng hơn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy thảo dược này không giúp rút ngắn giai đoạn đầu của chuyển dạ, hiệu quả kích thích sinh rất yếu và tiềm ẩn rủi ro hạ đường huyết.
Quan âm núi (Vitex quinata) thường được đồn thổi như bài thuốc quý giúp giải độc và chữa lành bệnh gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức thử nghiệm tế bào sơ bộ và nghiên cứu trên động vật ở các loài cùng chi Vitex, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Quái thảo mềm thường được dân gian truyền tai nhau về công dụng trị viêm loét và làm lành vết thương ngoài da. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay xác nhận chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người, các dữ liệu kháng viêm mới chỉ ghi nhận hạn chế trên mô hình động vật thí nghiệm.
Nhiều thai phụ tìm đến trà trần bì (vỏ quýt khô) như một mẹo dân gian để giảm bớt cảm giác buồn nôn khi ốm nghén. Tuy nhiên, y học hiện nay vẫn thiếu hụt các nghiên cứu lâm sàng chứng minh tính an toàn và liều lượng tối đa của loại trà này cho phụ nữ mang thai.
Nhiều người có thói quen giã nát lá phù dung đắp lên mụn nhọt để hút mủ, giảm sưng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tác dụng kháng viêm của chiết xuất lá phù dung trong phòng thí nghiệm. Việc đắp lá tươi trực tiếp tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn và tổn thương da nghiêm trọng.
Quái thảo mềm (*Circaea mollis*) và quái thảo thường (*Circaea lutetiana*) cùng thuộc chi *Circaea* nhưng khác biệt về cấu trúc di truyền, đặc tính mô học và hướng nghiên cứu hoạt chất. Quái thảo mềm được chứng minh chứa nhiều flavonoid giúp giảm viêm khớp ở chuột, trong khi quái thảo thường được định lượng hợp chất ellagitannin oenothein B.
Cao quy bản thường được truyền tai là vị thuốc quý giúp dưỡng âm, cân bằng nội tiết tố và giảm các rối loạn tiền mãn kinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tác động của yếm rùa lên tế bào gốc và mô xương động vật, chưa có bằng chứng xác nhận khả năng điều hòa buồng trứng ở phụ nữ.
Phục long can là đất lòng bếp nung nhiệt theo kinh nghiệm cổ truyền, trong khi smectite là khoáng sét tinh chế y tế. Smectite sở hữu cấu trúc nano trương nở giúp hấp phụ độc tố và trao đổi ion tối ưu, còn phục long can chịu nhiệt cao dễ suy giảm diện tích bề mặt và tiềm ẩn tạp chất khó kiểm soát.
Quan âm núi (*Vitex quinata*) và cây ngũ trảo (*Vitex negundo*) cùng thuộc chi *Vitex* nên rất dễ bị nhầm lẫn khi thu hái. Việc phân biệt chính xác qua đặc điểm hình thái thân lá và hiểu rõ các bằng chứng dược tính hiện có sẽ giúp người dùng tránh được những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn từ thảo dược tự nhiên.
Phác tiêu và mang tiêu cùng bắt nguồn từ khoáng vật natri sulfat ngậm nước, nhưng phác tiêu là khoáng thô chứa nhiều tạp chất, trong khi mang tiêu là dạng kết tinh đã qua tinh chế sạch sẽ. Sự khác biệt này quyết định trực tiếp đến độ tinh khiết hóa học, cơ chế tác động và mức độ an toàn cho người dùng.
Nhiều kinh nghiệm dân gian cho rằng lá phượng vĩ có thể chữa bệnh sốt rét, tuy nhiên các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng kháng viêm và hạ đường huyết trên động vật, hoàn toàn chưa có bằng chứng thực nghiệm chứng minh lá cây này tiêu diệt được ký sinh trùng sốt rét.
Phô mai chứa nhiều canxi và peptide ức chế men chuyển hỗ trợ mạch máu, nhưng lại giàu natri tiềm ẩn nguy cơ tăng áp lực tuần hoàn. Người cao huyết áp không cần kiêng hoàn toàn nhưng nên dùng lượng vừa phải, chọn loại ít béo, ít muối và không dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc dùng phèn đen trị dứt điểm viêm khớp, song các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm của chiết xuất thực vật này mà chưa từng có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người.
Nhiều người tập thể thao tin rằng phấn hoa ong giúp bồi bổ cơ bắp và tăng sức bền thể lực. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ mới ghi nhận khả năng chống oxy hóa mô cơ trên động vật, chưa có nghiên cứu chứng minh phấn hoa giúp người tập kéo dài sức bền vận động.
Phèn đen chứa nhiều hợp chất polyphenol và terpenoid quý với hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn và hạ đường huyết. Dù vậy, các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm tế bào và chuột thí nghiệm; chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người chứng minh dược liệu này có thể chữa khỏi bệnh ung thư hay tiểu đường.
Cây phèn đen (*Phyllanthus reticulatus*) và diệp hạ châu (*Phyllanthus urinaria*) cùng thuộc chi *Phyllanthus* nhưng là hai loài khác biệt hoàn toàn về hệ gen và hoạt chất chuyển hóa. Sự nhầm lẫn hình thái có thể dẫn đến dùng sai dược liệu, do đó người dân cần hiểu rõ cơ sở khoa học để sử dụng an toàn.
Phòng phong bắc chuẩn là rễ cây *Saposhnikovia divaricata*, chứa các hoạt chất đặc hữu như chromone và coumarin. Các loại "phòng phong nam" trên thị trường thực chất là loài thay thế khác họ, không cùng thành phần hóa thực vật. Người dùng cần phân biệt rõ để tránh mua nhầm dược liệu kém chất lượng.
