Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
3.099 bài, trang 4 trên 155
Lá sắn thuyền cho thấy tiềm năng hạ đường huyết thông qua cơ chế ức chế enzym alpha-glucosidase và giảm hấp thu đường tại ruột. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và động vật, người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị.
Nhiều người tin rằng uống nước sả chanh có thể quét sạch mỡ máu và giảm nhanh cholesterol xấu (LDL-c). Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy chưa có thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên nào trên người xác nhận hiệu quả này, dù sả chanh thể hiện tiềm năng chống oxy hóa nhất định trong ống nghiệm và mô hình động vật.
Cả sấu ngâm gừng và sấu dầm muối đều tạo áp lực lên sức khỏe nếu lạm dụng. Sấu dầm muối gây hại thận trực tiếp hơn do lượng natri làm tăng huyết áp và tăng áp lực lọc cầu thận, trong khi sấu ngâm gừng gián tiếp gây tổn thương mạch máu qua gánh nặng đường tự do và rối loạn chuyển hóa.
Lá sắn thuyền (daun salam) và lá nguyệt quế tây (bay leaf) thường bị nhầm lẫn do hình thái tương tự, nhưng thực chất thuộc hai loài thực vật khác nhau. Nguyệt quế Địa Trung Hải chứa chủ yếu 1,8-cineole mang hương thảo mộc the mát, trong khi sắn thuyền sở hữu cấu trúc tinh dầu riêng biệt với hương vị trầm mộc đặc trưng ẩm thực Đông Nam Á.
Các hợp chất lindenane sesquiterpene đặc hữu trong sói Nhật (*Chloranthus japonicus*) cho thấy tiềm năng ức chế tế bào ung thư dạ dày, gan và bạch cầu trong các thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, đây mới là nghiên cứu tiền lâm sàng ban đầu, chưa được chứng minh an toàn hay có tác dụng trị bệnh trên cơ thể người.
Sơn từ cô chứa các hợp chất phenanthrene và polysaccharide có khả năng ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm và mô hình động vật. Tuy nhiên, dược liệu này hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người có thói quen hái lá sòi tía đắp lên nốt mụn nhọt ngoài da nhằm tiêu sưng, hút mủ theo kinh nghiệm dân gian truyền miệng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức chiết xuất tế bào và thử nghiệm trên chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn nguy cơ viêm da tiếp xúc nặng.
Cây sóng rắn được lưu truyền trong dân gian với tác dụng hỗ trợ điều trị đái tháo đường, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, ức chế men tiêu hóa đường in vitro và thử nghiệm hạ đường huyết trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Sơn từ cô chính thống trong dược điển bắt nguồn từ cả hai loài lan *Pleione bulbocodioides* và *Cremastra appendiculata*. Khoa học hiện đại chứng minh mỗi loài đều chứa các hoạt chất stilbenoid, phenanthrene và glycoside giá trị riêng, do đó không có loài nào tốt nhất tuyệt đối mà chất lượng phụ thuộc vào quy chuẩn kiểm nghiệm hoạt chất.
Sơn dịch (Aristolochia indica) chứa axit aristolochic - chất độc chuyển hóa thành các liên kết cộng gộp DNA dai dẳng, gây đột biến gen TP53 đặc trưng và làm tăng mạnh nguy cơ ung thư biểu mô đường tiết niệu trên cùng tổn thương thận mạn tính.
Nhận định dược liệu sòi trắng có nguy cơ kích thích khối u là đúng trên cơ sở độc chất học. Cây sòi trắng chứa este diterpene thuộc nhóm este phorbol, có hoạt tính sinh học kích hoạt protein kinase C, tân tạo mạch máu và thúc đẩy tế bào ác tính phát triển mạnh.
Hạt cây sơn tuế chứa hai độc tố nguy hiểm là cycasin và BMAA. Các nghiên cứu y khoa cảnh báo những hợp chất này có khả năng gây tổn thương cấu trúc DNA, dẫn đến hoại tử tế bào gan và kích hoạt các bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển, tuyệt đối không nên sử dụng làm thức ăn hay bài thuốc dân gian truyền miệng.
Nhiều người thường dùng sơn cúc hai hoa và cỏ mần trầu theo kinh nghiệm dân gian để giải nhiệt, hạ sốt. Tuy nhiên, khoa học hiện nay chỉ mới ghi nhận các hoạt chất gây độc tế bào trong ống nghiệm của sơn cúc hai hoa, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả hạ sốt an toàn trên người.
Nhiều lời đồn thổi cho rằng Sâm Ô Linh (Wulingshen) là "thần dược" giúp bảo vệ thận và chặn đứng biến chứng tiểu đường. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy nhận định này chưa hoàn toàn chính xác: tác dụng chống oxy hóa và cải thiện độ nhạy insulin mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm hoặc động vật, hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng trên người bệnh thận đái tháo đường.
Cây sói rừng được nhiều người truyền tai nhau như một phương thuốc thần kỳ có khả năng tiêu diệt khối u và thay thế phác đồ điều trị ung thư. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoạt tính ức chế tế bào ác tính mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và trên động vật, hoàn toàn không thể thay thế thuốc hay phác đồ y khoa chuẩn.
Các hoạt chất flavonoid như fisetin và fustin từ các loài thuộc chi sơn (Rhus) đang thu hút sự chú ý của giới khoa học nhờ tiềm năng chống oxy hóa, kháng viêm và bảo vệ tế bào thần kinh. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chủ yếu dừng lại ở mức thử nghiệm tế bào và mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Quả sâu đông (lộ lộ thông) từ lâu được dùng trong dân gian để chữa đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng trên chuột và tế bào trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy sơn thù du chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và giảm hấp thu đường. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay mới chỉ được ghi nhận trên chuột và tế bào nuôi cấy, bằng chứng lâm sàng trên người còn rất hạn chế, người bệnh không thể dùng thay thuốc điều trị.
Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng khẳng định sâm đại hành trực tiếp làm tăng tác dụng của warfarin trên người. Tuy nhiên, loài củ này chứa lượng lớn dẫn xuất naphthoquinone có cấu trúc tương đồng vitamin K, tiềm ẩn nguy cơ tương tác gây xuất huyết nguy hiểm mà người bệnh tim mạch cần tuyệt đối cảnh giác.
Sâm tố nữ (Pueraria mirifica) được quảng bá rộng rãi giúp giảm bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm thời kỳ tiền mãn kinh. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay còn rất hạn chế: chỉ có thử nghiệm sơ bộ quy mô nhỏ ghi nhận giảm thang điểm khó chịu, trong khi dữ liệu đối chứng giả dược cho triệu chứng vận mạch vẫn chưa đầy đủ.
