Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 42 trên 176
Bột ngọc trai thường được truyền miệng là bài thuốc giúp an thần, chữa mất ngủ hiệu quả. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chưa ghi nhận tác động trực tiếp của bột ngọc trai lên các thụ thể điều hòa giấc ngủ, người dùng không nên lạm dụng để thay thế thuốc điều trị.
Nhiều nam giới sau tuổi 50 có thói quen ăn ngẩu pín để tăng cường sinh lực, song y học hiện đại cảnh báo món phủ tạng này chứa nhiều purin động vật và chất béo. Thay vì bồi bổ, việc dùng định kỳ làm tăng gánh nặng chuyển hóa, đẩy cao nồng độ axit uric và gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở người lớn tuổi.
Ngải thơm là giải pháp thảo mộc hiệu quả giúp người bệnh tăng huyết áp cắt giảm muối ăn mà vẫn giữ tròn hương vị bữa ăn. Nhờ chứa các tinh dầu tự nhiên, loại thảo mộc này tạo cảm giác ngon miệng, hỗ trợ tuân thủ chế độ ăn ít natri nhằm bảo vệ hệ tim mạch lâu dài.
Ngọc nữ lá chân vịt thuộc chi Clerodendrum, nhóm thực vật giàu dược tính đang thu hút nhiều nghiên cứu dược lý hiện đại. Dù chứa lượng lớn flavonoid và diterpenoid với tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm tiềm năng, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tế bào in vitro và động vật.
Uống bột ngọc trai thường được quảng cáo như thần dược làm trắng da từ sâu bên trong. Dù các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận khả năng ức chế enzyme tyrosinase và chống oxy hóa, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh việc uống bột ngọc trai thực sự giúp làm trắng da.
Chiết xuất từ ngũ vị tử nam có thể ức chế enzyme gan then chốt CYP3A4, làm chậm quá trình đào thải thuốc statin và thuốc tim mạch. Tình trạng này khiến nồng độ thuốc trong máu tăng cao, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và tác dụng phụ nguy hiểm cho người bệnh tim mạch.
Ngũ vị tử nam là vị thuốc dân gian quen thuộc nhưng tiềm ẩn hoạt tính sinh học mạnh. Các nghiên cứu thực nghiệm cảnh báo độc tính trên tế bào gan và phôi thai, do đó người có hội chứng nhiệt thịnh, người đang viêm loét dạ dày tiến triển và người chuẩn bị phẫu thuật cần hết sức thận trọng và tránh tự ý sử dụng.
Ngũ vị nam chứa nhiều hợp chất lignan có khả năng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan trong các thử nghiệm ống nghiệm và trên chuột. Tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả giải độc gan trên người, người dân không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc.
Ngũ vị nam là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, nhưng việc sử dụng bao nhiêu để đảm bảo an toàn luôn là băn khoăn lớn. Hiện chưa có đủ nghiên cứu thực nghiệm lâm sàng để xác lập mức liều chuẩn và ngưỡng độc tính cấp của thân rễ ngũ vị nam. Người dùng cần cẩn trọng và tham vấn bác sĩ.
Phụ nữ mang thai có thể dùng một lượng nhỏ ngải thơm tươi làm gia vị nêm nếm món ăn thông thường. Tuy nhiên, mẹ bầu tuyệt đối không nên sử dụng ngải thơm dạng chiết xuất đậm đặc hay tinh dầu, do hiện nay chưa có nghiên cứu an toàn trên thai kỳ và các dạng cô đặc tiềm ẩn nguy cơ từ hoạt chất thực vật.
Rễ cây ngũ vị nam chứa một số hoạt chất có khả năng kháng viêm và bảo vệ tế bào trong ống nghiệm. Tuy nhiên, việc tự ý ngâm rượu rễ cây không rõ nguồn gốc để uống trị đau nhức tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc gan thận rất cao do không kiểm soát được hàm lượng độc chất.
Các thử nghiệm lâm sàng quy mô nhỏ cho thấy ngải đắng có tiềm năng hỗ trợ giảm viêm và giảm lệ thuộc steroid ở bệnh nhân Crohn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh bằng chứng hiện nay còn hạn chế và thiếu dữ liệu theo dõi dài hạn để khẳng định tính an toàn.
Ngưu hoàng vốn được lưu truyền trong y học cổ truyền với công dụng thanh nhiệt, trấn kinh, trị sốt cao co giật. Tuy nhiên, y học hiện đại hoàn toàn thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả cắt cơn giật của dược liệu này; việc tự ý cho trẻ uống ngưu hoàng khi đang co giật tiềm ẩn nguy cơ sặc thở và làm chậm trễ thời gian cấp cứu vàng.
Ngũ vị tử bắc cho thấy tiềm năng hạ men gan và chống viêm rõ rệt trong nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng nhờ hoạt chất lignan. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên bệnh nhân viêm gan mạn còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hợp chất lignan trong ngũ vị tử nam có tiềm năng giảm stress oxy hóa và bảo vệ tế bào gan trước độc chất. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người bệnh không nên tự ý sử dụng để hạ men gan.
Quan niệm ngũ gia bì hương có công dụng bổ ngang nhân sâm là sai lầm khoa học. Dù cùng thuộc nhóm thảo dược giúp cơ thể thích nghi với căng thẳng (adaptogen), ngũ gia bì không chứa hệ hoạt chất ginsenoside quý giá vốn tạo nên dược lực bồi bổ chuyên sâu và đặc trưng của sâm Panax.
Ngũ vị tử nam chứa hợp chất lignan có tiềm năng chống oxy hóa và bảo vệ mạch máu, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ huyết áp trên người. Người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị huyết áp được bác sĩ kê đơn.
Dịch chiết nghệ xanh chứa các hoạt chất có khả năng ức chế enzym liên quan đến rụng tóc androgenic và tăng tính thấm qua da. Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận công thức kết hợp dịch chiết nghệ xanh 5% và minoxidil 5% bôi 2 lần mỗi ngày giúp làm chậm rụng tóc và tăng mọc tóc an toàn ở nam giới sau 6 tháng.
So với việc ngâm rượu, sắc nước ngũ vị nam là phương pháp ít rủi ro hơn cho sức khỏe. Dù dung môi cồn hòa tan được nhiều hoạt chất kém phân cực, việc nạp ethanol từ rượu ngâm gây áp lực chuyển hóa lớn lên tế bào gan, tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc mạn tính.
Tự ý ngâm rượu quả ngũ vị tử nam tươi tiềm ẩn nguy cơ kích ứng niêm mạc dạ dày, gây trợt loét, xuất huyết tiêu hóa và ngộ độc cồn. Nồng độ cồn cao kết hợp độc tính tiếp xúc khiến hàng rào bảo vệ đường ruột tổn thương nghiêm trọng nếu sử dụng sai cách.
