Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 46 trên 242
Nấm đầu khỉ được đánh giá cao nhờ tiềm năng hỗ trợ thần kinh và điều hòa miễn dịch, song không phải ai cũng phù hợp để sử dụng. Người có cơ địa dị ứng, bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật, phụ nữ mang thai và người dùng thuốc ức chế miễn dịch là 4 nhóm đối tượng cần đặc biệt thận trọng trước loại nấm này.
Các isoflavone như ononin cùng dẫn xuất pterocarpan chiết xuất từ rễ cây *Ononis spinosa* được khoa học chứng minh có khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn và điều biến thụ thể dẫn truyền cảm giác đau TRPV1 trên tế bào. Tuy nhiên, các bằng chứng này hiện mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng, đòi hỏi người dùng cần thận trọng.
Chiết xuất rễ nữ lang thực sự tác động lên hệ thần kinh thông qua điều biến dẫn truyền vỏ não và thụ thể GABA giúp giảm căng thẳng tạm thời. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về hiệu quả điều trị rối loạn lo âu vẫn còn mâu thuẫn, chất lượng nghiên cứu hạn chế và không thể thay thế thuốc kê đơn chuẩn.
Nhiều người có thói quen kết hợp nụ áo tím (cúc áo hoa tím/Vernonia) cùng thuốc tây để hỗ trợ điều trị bệnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy thảo dược này có thể ức chế enzym gan cytochrome P450, làm dấy lên lo ngại về tương tác bất lợi với thuốc chống đông máu hoặc thuốc điều trị tiểu đường.
Keo ong dạng xịt họng chứa hàm lượng polyphenol chuẩn hóa đã được chứng minh lâm sàng giúp giảm triệu chứng viêm đường hô hấp trên nhẹ nhanh hơn 2 ngày so với giả dược. Dù sở hữu hoạt tính kháng khuẩn mạnh trong phòng thí nghiệm, sản phẩm này chỉ đóng vai trò hỗ trợ tại chỗ, không thể thay thế kháng sinh điều trị.
Nấm linh chi chứa các hoạt chất có khả năng tác động lên thụ thể GABA và điều hòa miễn dịch giúp an thần, kéo dài giấc ngủ trên mô hình động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn rất hạn chế, do đó dược liệu này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế phác đồ y khoa.
Nụ hoa tam thất chứa hàm lượng saponin phong phú, được chứng minh bước đầu giúp giảm mỡ máu trên chuột cống béo phì. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về khả năng cải thiện độ nhạy insulin hay hạ đường huyết trên người hiện vẫn chưa đầy đủ, người dùng không nên thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người bệnh rối loạn mỡ máu uống nần nghệ cùng thuốc statin nhằm tăng hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, việc tự ý kết hợp thảo dược chứa saponin steroid đậm đặc với thuốc Tây tiềm ẩn nguy cơ quá tải chuyển hóa ở gan, làm gia tăng tác dụng phụ gây tăng men gan và tổn thương đau cơ.
Uống nước cây nở ngày đất để hạ đường huyết chỉ là lời đồn thổi thiếu căn cứ khoa học. Các nghiên cứu hiện đại mới ghi nhận thảo dược này có tác dụng kháng viêm, giảm đau trên động vật chứ chưa có bằng chứng kiểm soát đường huyết. Người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Nấm Thượng Hoàng (*Phellinus*) chứa các hoạt chất kích thích miễn dịch tế bào và tăng sinh lympho T. Với người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch chống thải ghép, tác động này đối nghịch trực tiếp với thuốc điều trị, làm tăng nguy cơ suy giảm hiệu quả kiểm soát miễn dịch và đào thải cơ quan ghép.
Nần nghệ thường được truyền tai giúp hạ mỡ máu nhờ hoạt chất diosgenin, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn còn rất hạn chế. Người bệnh cần hiểu đúng dữ liệu khoa học hiện có để tránh việc tự ý bỏ điều trị y khoa khiến mỡ máu tăng cao nguy hiểm.
Việc tự ý dùng nọc xoài chung với thuốc tây tiềm ẩn rủi ro lớn do thảo dược có thể can thiệp hệ enzyme gan Cytochrome P450, làm biến động nồng độ thuốc. Tương tác này đặc biệt nguy hiểm với người dùng thuốc chống đông máu, thuốc huyết áp hoặc các thuốc có khoảng điều trị hẹp.
Nàng nàng lá to chứa nhiều hợp chất diterpenoid và flavonoid có hoạt tính chống viêm trong phòng thí nghiệm, đồng thời làm giảm viêm mô khớp cổ chân trên chuột bị tăng axit uric máu. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người nên không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều lời đồn cho rằng nọc xoài giúp hạ đường huyết và chữa tiểu đường, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác thực điều này. Dữ liệu thực nghiệm trên chuột cho thấy một số thảo mộc có thể giảm glucose máu nhưng kém hơn thuốc chuẩn, người bệnh tuyệt đối không tự ý thay thế phác đồ điều trị.
Nhiều người tin rằng uống trà nụ hoa tam thất có thể làm teo u mỡ dưới da mà không cần phẫu thuật. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy các nghiên cứu hiện tại chỉ ghi nhận tác dụng điều hòa mỡ máu trên tế bào và chuột, hoàn toàn không có khả năng làm tan khối u mỡ.
Nhiều lời đồn thổi cho rằng cây nắp ấm giúp hạ đường huyết và trị dứt đái tháo đường. Dù vậy, các bằng chứng khoa học thực tế hiện nay không ghi nhận dữ liệu tin cậy nào về hiệu quả hạ đường huyết của cây nắp ấm trên người, khoảng cách tới điều trị lâm sàng vẫn còn rất xa.
Nấm súp lơ chứa hàm lượng beta-(1,3)-D-glucan cao tới khoảng 40%, được chứng minh có khả năng kích thích bạch cầu và điều hòa phản ứng miễn dịch trên mô hình tế bào và chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận khả năng phòng ngừa hoặc điều trị bệnh thực tế.
Chiết xuất D-fraction từ nấm khiêu vũ được chứng minh có khả năng kích hoạt tế bào miễn dịch tự nhiên và hỗ trợ phục hồi bạch cầu trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Dù vậy, bằng chứng trên người hiện chỉ dừng lại ở quy mô nhỏ, đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế điều trị y khoa.
Cây nở ngày đất thường được đồn thổi là thần dược trị dứt bệnh gút, nhưng y học hiện đại khẳng định bệnh gút không thể chữa khỏi hoàn toàn. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả hạ acid uric của loài cây này, người bệnh không nên bỏ điều trị y khoa.
Nấm Phellinus sở hữu nhiều hoạt tính sinh học quý, nhưng người đang dùng thuốc chống đông máu như aspirin hay warfarin cần đặc biệt thận trọng. Một số hoạt chất trong nấm có thể gây giãn mạch và ức chế kết tập tiểu cầu, tiềm ẩn nguy cơ làm tăng thời gian chảy máu khi phối hợp cùng thuốc điều trị.
