Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
315 bài, trang 5 trên 16
Chiết xuất saponin từ củ mài gừng thể hiện khả năng ức chế mạnh các chất trung gian gây viêm khớp trong ống nghiệm và trên mô hình chuột. Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị, bởi hiện tại vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận hiệu quả trên cơ thể người.
Chiết xuất củ mài gừng chứa diosgenin được nghiên cứu với tiềm năng hạ mỡ máu và kháng viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay đa số mới dừng lại ở mô hình động vật và phòng thí nghiệm, đồng thời cảnh báo nguy cơ độc tính gan ở liều cao, chưa đủ cơ sở thay thế thuốc điều trị.
Củ mài gừng và hoài sơn hoàn toàn khác biệt về mặt dược tính: trong khi hoài sơn chủ yếu cung cấp tinh bột và polysaccharide lành tính để bồi bổ, củ mài gừng lại chứa hàm lượng steroid saponin và diosgenin rất cao dùng làm tiền chất sản xuất thuốc tân dược, không thích hợp làm món ăn hàng ngày.
Nhiều người lầm tưởng cỏ đuôi chuột hoàn toàn vô hại vì là thảo dược thiên nhiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu độc học bán trường diễn trên động vật cho thấy việc dùng chiết xuất lá cây này lặp lại kéo dài có thể gây biến đổi cấu trúc tế bào gan, thận và những tổn thương này không hồi phục hoàn toàn ngay cả khi đã ngừng sử dụng.
Cỏ gừng và nhiều loài thực vật mọc dại có đặc tính sinh học hấp thu và tích lũy mạnh mẽ các kim loại nặng độc hại như chì và cadmium từ đất ô nhiễm. Việc tự ý thu hái các loại cỏ hoang này về sắc uống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng đối với sức khỏe con người.
Các nghiên cứu khoa học thực nghiệm hiện nay chưa ghi nhận chiết xuất cỏ gừng (Panicum repens) gây tổn thương gan ở động vật. Ngược lại, dịch chiết rễ và thân ngầm của cây còn hỗ trợ hạ mỡ máu và thúc đẩy lợi tiểu, song người dùng cần cẩn trọng và không tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Nước sắc cỏ gừng từ lâu được lưu truyền trong dân gian như một bài thuốc giúp mát gan, thông tiểu. Nghiên cứu dược lý hiện đại bước đầu xác nhận chiết xuất cồn từ thân rễ loài cây này có khả năng làm tăng lượng nước tiểu và thải trừ điện giải trên mô hình động vật thí nghiệm.
Cỏ bờm ngựa được dân gian dùng để giảm viêm nhờ chứa các flavonoid có hoạt tính sinh học. Tuy nhiên, khoa học hiện đại chưa có liều lượng gram an toàn cụ thể trên người. Loài cây này hút và tích lũy chì cực mạnh, người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải theo chỉ định của bác sĩ và ngừng ngay nếu thấy đau bụng, buồn nôn.
Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh thận và trẻ em không nên tự sắc cỏ gừng uống do thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy cỏ gừng gây tăng bài tiết nước tiểu và khoáng chất, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ nhiễm nấm mốc chứa độc tố cùng kim loại nặng từ môi trường.
Nhiều người truyền tai nhau cách giã nát cỏ gừng đắp lên vết thương hở để trị nhiễm trùng da, nhưng khoa học hiện chưa có bằng chứng xác nhận hiệu quả này. Ngược lại, việc đắp thảo mộc tươi tiềm ẩn nguy cơ đưa vi khuẩn từ đất vào mô tổn thương, gây bội nhiễm nghiêm trọng và nhiễm trùng huyết.
Nhiều người quan tâm đến khả năng chống oxy hóa của thân rễ cỏ gừng (*Panicum repens*), nhưng dữ liệu khoa học về hàm lượng phenol, flavonoid và năng lực dọn gốc tự do của loài này hiện vẫn còn thiếu hụt. Độc giả nên cẩn trọng, không tự ý sử dụng thảo mộc chưa qua kiểm chứng khoa học.
Cẩm địa (*Kaempferia rotunda*) và địa liền (*Kaempferia galanga*) là hai loài thảo dược khác nhau thuộc họ Gừng, thường bị nhầm lẫn trên thị trường. Cẩm địa có thân lá cao, mặt dưới lá ánh tím, hoa nở trước lá, chuyên dùng làm thuốc mỡ trị bầm tím; trong khi địa liền mọc sát đất, chứa tới 66% ethyl p-methoxy cinnamate mang tính cay ấm, giúp kháng viêm và giảm đau nhức.
Bột cóc không chứa vi chất đặc trị còi xương mà tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính đe dọa tính mạng. Độc tố từ da và tạng cóc chứa các hoạt chất hủy hoại tim mạch, có thể gây loạn nhịp, ngừng tim đột ngột và tử vong, hoàn toàn không nên dùng cho trẻ nhỏ.
Nhựa cóc chứa nhóm độc tố bufadienolides có khả năng ức chế mạnh mẽ bơm Na+/K+-ATPase cơ tim, tương tự cơ chế thuốc trợ tim digoxin. Sự ức chế này làm ứ đọng canxi nội bào, nhanh chóng biến hiệu ứng tăng co bóp cơ tim thành rối loạn nhịp kịch phát và ngừng tim đột ngột.
Nước sả gừng không thể giúp tiêu mỡ thừa hay thải độc như các trào lưu lan truyền trên mạng xã hội. Cân nặng giảm nhanh sau khi uống chủ yếu bắt nguồn từ tác dụng lợi tiểu gây mất nước tạm thời, không phải là giảm mỡ thật sự.
Sâm bố chính giàu phenolic và terpenoid giúp bồi bổ thể lực, nhưng lượng chất nhầy lớn dễ gây đầy bụng, khó tiêu nếu sơ chế sai. Để canh thơm ngon và hấp thu tốt, cần chần củ tươi qua nước gừng khử bớt nhớt, duy trì liều khô 10-20g mỗi ngày và chỉ ninh lửa nhỏ 30-45 phút.
Canh ngọc trúc bổ phổi thanh nhiệt nhưng dễ gây đầy trướng bụng do hàm lượng chất nhầy cao. Người trưởng thành chỉ nên dùng từ 6 đến 12 gam ngọc trúc khô mỗi ngày, hầm chung với vài lát gừng tươi hoặc vỏ quýt để bảo vệ dạ dày và tránh khó tiêu.
Dầu hạt chùm bao lớn dùng bôi ngoài da có thể gây viêm da tiếp xúc kích ứng và làm dày da nếu sử dụng đậm đặc hoặc kéo dài. Người dùng cần thử phản ứng ở vùng da nhỏ, pha loãng nồng độ thấp và ngừng bôi ngay khi xuất hiện dấu hiệu sưng đỏ, cộm ngứa bất thường.
Quan niệm can khương (gừng) làm tăng áp lực máu hoàn toàn trái ngược với các bằng chứng y học hiện đại. Nghiên cứu khoa học chỉ ra các hoạt chất trong gừng có cơ chế gây giãn mạch nhẹ thông qua ức chế kênh canxi, hỗ trợ hạ huyết áp chứ không làm tăng huyết áp như lo ngại dân gian.
Melanosis coli là tình trạng niêm mạc đại tràng chuyển màu đen do đại thực bào tích tụ sắc tố sau thời gian lạm dụng dẫn chất anthraquinone trong thảo dược như Cascara sagrada. Hiện tượng này lành tính, không gây ung thư và có thể tự biến mất sau khi ngừng thuốc vài tháng.
