Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 58 trên 242
Nhiều người phân vân nên dùng mò trắng ngâm rửa ngoài hay sắc uống khi bị viêm nhiễm. Dữ liệu khoa học cho thấy ngâm rửa tại chỗ dễ gây nhiễm khuẩn ngược dòng nếu thao tác sai, trong khi nước sắc chưa có bằng chứng lâm sàng điều trị dứt điểm bệnh phụ khoa. Người bệnh cần hiểu đúng để tránh rủi ro.
Cây mè đất rìa (*Leucas ciliata*) chứa một số acid phenolic có khả năng ức chế phản ứng viêm trên mô hình tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả giảm đau, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Các nghiên cứu ống nghiệm cho thấy chiết xuất mè đất có hoạt tính ức chế tụ cầu vàng và kháng viêm. Tuy nhiên, do hoàn toàn thiếu hụt thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thảo dược này để thay thế phác đồ điều trị mẩn ngứa hay viêm da của bác sĩ.
Các nghiên cứu nuôi cấy tế bào ghi nhận hoạt chất acetogenin trong mãng cầu xiêm có khả năng gây độc tế bào ung thư. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên cơ thể người hiện còn rất hạn chế, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ điều trị chuẩn để dùng nước lá.
Mè đất nhám được dân gian dùng để hạ sốt, kháng viêm, nhưng khoa học hiện mới chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế prostaglandin và giảm viêm trên mô hình động vật và tế bào. Thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, vì vậy không thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn của bác sĩ.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo uống nước mè đất nhám trị dứt điểm tiểu đường. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tiềm năng ức chế enzyme phân giải đường và chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm; chưa có bằng chứng thử nghiệm trên người. Người bệnh tự ý bỏ thuốc điều trị sẽ đối mặt với rủi ro biến chứng nguy hiểm.
Mãng cầu xiêm thường được đồn đoán giúp hạ axit uric và trị bệnh gout, song bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở mô hình động vật. Dù dịch chiết có khả năng ức chế enzym xanthine oxidase trên chuột, người bệnh chưa thể dùng thảo dược này thay thế thuốc điều trị theo chỉ định y khoa.
Mâm xôi đen giàu chất chống oxy hóa anthocyanin và có tiềm năng cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả hơn. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người còn rất hạn chế, và loại quả này không thể làm giảm đường huyết tức thì hay thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Củ mã thầy chứa hoạt chất puchiin cùng các hợp chất phenolic có tiềm năng kháng khuẩn, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở thử nghiệm trong ống nghiệm. Người dân không nên coi nước ép mã thầy là "kháng sinh tự nhiên" để tự ý điều trị nhiễm trùng.
Mâm xôi đen là nguồn cung cấp folate và dưỡng chất tự nhiên dồi dào, hỗ trợ sức khỏe mẹ bầu và thai nhi. Tuy nhiên, bề mặt quả mọng rất dễ nhiễm khuẩn Listeria, Salmonella hoặc virus nếu không rửa kỹ. Thai phụ cần nắm rõ cách sơ chế chuẩn để hấp thu dinh dưỡng an toàn mà không lo ngộ độc.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy mã biên thảo làm giảm tác dụng của thuốc tây điều trị. Các nghiên cứu hiện tại chỉ phân tích cơ chế vận hành phức tạp của hệ men gan CYP450 ở cấp độ phân tử tế bào chứ chưa thử nghiệm trực tiếp trên dược liệu này.
Nhiều nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất từ cây màn màn vàng có tiềm năng chống oxy hóa, ức chế viêm và hạ men gan tương đương silymarin. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện tại mới chỉ dừng lại ở chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị thực tế.
Cây mua đất từng được y học dân gian dùng trị vàng da và đã cho thấy tiềm năng giảm tổn thương gan trên chuột thí nghiệm ngộ độc thuốc paracetamol. Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo dữ liệu mới dừng lại ở tiền lâm sàng, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người và người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị.
Uống nước lá mâm xôi trị dứt điểm đau dạ dày là quan niệm dân gian chưa có cơ sở khoa học xác thực. Nghiên cứu hiện hành chỉ ra chiết xuất từ quả mâm xôi có tiềm năng kháng viêm niêm mạc trên động vật, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị bệnh.
Tinh dầu màng tang chứa hàm lượng lớn citral với khả năng ức chế nhiều loại vi khuẩn và nấm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức thử nghiệm in vitro và trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả điều trị bệnh nhiễm trùng.
Chiết xuất mâm xôi dại cho thấy khả năng ức chế mạnh enzyme tiêu hóa tinh bột alpha-glucosidase, giúp giảm mức tăng đường huyết sau ăn trong các thử nghiệm trên tế bào và động vật. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả điều trị thực tế.
Nhiều phụ nữ truyền tai nhau dùng cây mây vọt để điều hòa kinh nguyệt, nhưng kinh nghiệm dân gian bản địa thực chất dùng cây này với mục đích ngừa thai hoặc kích thích sảy thai. Tự ý uống nước sắc thảo mộc khi bị trễ kinh có thể gây co bóp tử cung dữ dội, dẫn đến băng huyết và tổn thương sinh sản nghiêm trọng.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy lá muồng nước chứa hàm lượng đáng kể polyphenol và flavonoid, mang lại khả năng quét gốc tự do hiệu quả trong ống nghiệm. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức tiền lâm sàng và chưa được chứng minh tác dụng điều trị trên người.
Nhiều người kỳ vọng quả mâm xôi đen có thể giúp hạ huyết áp tự nhiên. Tuy nhiên, dữ liệu lâm sàng thực tế cho thấy các hoạt chất polyphenol từ quả mọng chỉ giúp cải thiện chức năng nội mô mạch máu mà không làm giảm chỉ số huyết áp tâm thu. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất màng tang được dân gian lưu truyền với tác dụng giảm đau nhức xương khớp, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật gặm nhấm. Dược liệu này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị viêm khớp chuẩn y khoa.
