Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 67 trên 242
Khổ diệp (chi *Picrasma*) và Khổ sâm (chi *Sophora* hoặc *Croton*) là hai vị thuốc thuộc các họ thực vật hoàn toàn khác nhau, sở hữu hoạt chất và độc tính riêng biệt. Sự nhầm lẫn giữa hai loại thảo dược có vị đắng này có thể dẫn đến ngộ độc, sai lệch phác đồ điều trị và gây tổn hại nghiêm trọng đến chức năng gan, thận.
Tùy tiện kết hợp dịch chiết kim phượng với thuốc hạ áp tiềm ẩn nguy cơ hiệp đồng dược lý khiến huyết áp giảm đột ngột và tổn thương tuần hoàn. Người đang điều trị bệnh tim mạch tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược này khi chưa có ý kiến và theo dõi từ bác sĩ chuyên khoa.
Kim tuyến thảo (*Antenoron filiforme*) là thảo dược dân gian thường dùng trong bệnh phụ khoa, chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, các tác dụng ức chế tế bào ung thư hay kháng virus mới chỉ được ghi nhận ở phòng thí nghiệm; người bệnh tuyệt đối không dùng nước sắc thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Kinh giới dại thể hiện tiềm năng hỗ trợ giảm viêm đường thở và phản ứng dị ứng trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại mới dừng lại trên tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người nên không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chiết xuất cây kim vàng ghi nhận khả năng hạ đường huyết trên động vật thí nghiệm, nhưng chưa có thử nghiệm chứng minh an toàn ở người. Việc tự ý kết hợp dược liệu này với thuốc điều trị tiểu đường tiềm ẩn nguy cơ tương tác thuốc nghiêm trọng, dẫn đến tình trạng hạ đường huyết quá mức đe dọa tính mạng.
Kim tuyến thảo chứa nhiều hoạt chất sinh học thuộc nhóm polyphenol và flavonoid với tiềm năng kháng virus và ức chế chu kỳ tế bào được ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân cần thận trọng và không tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Kim thất tai thể hiện khả năng giãn mạch, ức chế men chuyển và cải thiện tổn thương thận trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học chưa ghi nhận thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất lá kinh giới có khả năng ức chế tế bào mast giải phóng histamine và cytokine gây viêm trên mô hình thí nghiệm. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới chỉ ghi nhận trên tế bào và chuột, chưa thể thay thế thuốc điều trị viêm da lâm sàng.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất từ thực vật thuộc chi Khổ sâm có khả năng ức chế vi khuẩn HP và giảm diện tích loét dạ dày trên chuột. Dẫu vậy, thảo mộc này chưa trải qua thử nghiệm lâm sàng đầy đủ trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chiết xuất cây kim vàng (*Barleria lupulina*) cho thấy khả năng giảm tiết axit, chống peroxy hóa và ức chế vết loét dạ dày trên các mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập, người bệnh không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị y khoa.
Rau kinh giới chứa hơn 350 hợp chất tự nhiên có hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm và bảo vệ tế bào. Dù là loại rau gia vị an toàn trong bữa ăn hằng ngày, người đang điều trị bệnh lý tim mạch cần thận trọng do tinh dầu kinh giới có thể tác động trực tiếp đến dẫn truyền điện tim.
Tinh dầu kinh giới đất chứa các hoạt chất monoterpene có khả năng ức chế nhiều loại vi khuẩn, bao gồm tụ cầu khuẩn, trong môi trường phòng thí nghiệm. Dù vậy, hiệu quả trên đĩa thạch chưa thể chứng minh tác dụng điều trị nhiễm trùng trên người và không thể thay thế thuốc kháng sinh y khoa.
Nhiều lời đồn cho rằng ăn khế giúp lọc sạch mỡ máu nhanh chóng. Dù các nghiên cứu trên động vật ghi nhận polyphenol và chất xơ trong khế hỗ trợ chuyển hóa lipid, bằng chứng trên người hiện còn rất ít và người bệnh tuyệt đối không nên dùng khế thay thế thuốc điều trị.
Kim tước chi cho thấy khả năng hạ đường huyết và cải thiện đề kháng insulin rõ rệt trong các nghiên cứu trên chuột cống và chuột nhắt. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn hoàn toàn chưa có, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất kim ngân dại chứa polyphenol và glycoside có khả năng ức chế enzyme COX-2 cùng các cytokine gây viêm. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về hiệu quả hạ sốt trên người còn thiếu, người dân chỉ nên xem trà thảo mộc này là biện pháp hỗ trợ nhẹ nhàng và không thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau dùng lá kim giao để trị ho, viêm họng, viêm xoang, nhưng thực tế các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm trên tế bào chuột trong phòng thí nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng lâm sàng nào trên người xác nhận hiệu quả điều trị này.
Nhiều người bệnh mạn tính có thói quen dùng thêm cao khỉ để bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, việc tự ý kết hợp chế phẩm đạm cô đặc này với thuốc tây có thể gây dị ứng, quá tải gan thận và làm rối loạn chuyển hóa thuốc, dẫn đến nguy cơ ngộ độc hoặc mất tác dụng điều trị.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy polyphenol và chiết xuất từ cây kim ngân có khả năng ức chế các phản ứng viêm mạnh mẽ trên tế bào và mô hình chuột. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng, chưa có bằng chứng xác nhận hiệu quả điều trị viêm trực tiếp trên người.
Kim ngân hoa là vị thuốc quen thuộc thường được dùng để giải nhiệt và làm dịu đau rát họng. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận tiềm năng kháng viêm và kháng virus, khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả điều trị viêm họng dứt điểm.
Uống trà kim anh mỗi ngày không được chứng minh giúp hạ đường huyết ở người. Các đặc tính ức chế enzym tiêu hóa carbohydrate mới chỉ ghi nhận trong ống nghiệm và trên động vật ở một số loài chi Hoa hồng, chưa thể thay thế phác đồ điều trị bệnh tiểu đường.
