Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
240 bài, trang 8 trên 12
Bỏ đường tinh luyện giúp cắt giảm đường đơn, nhưng nếu ăn quá nhiều cơm gạo lứt, tổng tải lượng đường (Glycemic Load) nạp vào cơ thể vẫn ở mức cao. Dù gạo lứt tiêu hóa chậm hơn gạo trắng, lượng carbohydrate lớn khi tiêu thụ không kiểm soát vẫn tạo áp lực đáng kể lên đường huyết.
Nấu gạo lứt nảy mầm bằng nồi áp suất làm giảm một phần hàm lượng axit gamma-aminobutyric (GABA) do tác động của nhiệt độ cao, song thành phẩm vẫn giữ được lượng hoạt chất quý đáng kể so với gạo thông thường. Người dùng cần căn chỉnh thời gian nấu hợp lý để bảo toàn dưỡng chất tối ưu.
Nấu áp suất rút cạn nước không làm giảm asen vô cơ trong gạo lứt do chất độc hòa tan lại ngấm ngược vào cơm. Để loại bỏ hơn 50% tạp chất này, người dùng cần áp dụng phương pháp nấu ngập chắt bỏ nước thừa hoặc luộc sơ xả nước trước khi đưa vào nồi áp suất nấu chín.
Gạo lứt nấu quá mềm bằng nồi áp suất khiến tinh bột bị hồ hóa tối đa, phá vỡ lớp vỏ cám tự nhiên và làm tăng tốc độ hấp thu đường. Người bị kháng insulin, tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường típ 2 cần thận trọng để tránh tình trạng đường huyết tăng vọt.
Nồi áp suất không làm mất sạch vitamin nhóm B trong gạo lứt như nhiều người lo ngại. Nhờ sử dụng lượng nước vừa đủ, không chắt bỏ nước cơm và rút ngắn đáng kể thời gian gia nhiệt, cách nấu này giúp bảo toàn thiamine và niacin tốt hơn việc nấu nhiều nước rồi gạn bỏ.
Hấp cách thủy gạo lứt giúp bảo tồn cấu trúc hạt tự nhiên, làm chậm tốc độ tiêu hóa tinh bột và hạn chế tăng nhanh đường huyết sau ăn tốt hơn so với việc nấu nhừ bằng nồi áp suất cao vốn dễ phá vỡ vi cấu trúc tế bào.
Nấu áp suất khiến tinh bột kháng trong gạo lứt sụt giảm mạnh khi vừa chín tới do quá trình hồ hóa. Tuy nhiên, nếu trải qua chu trình làm nguội hoặc trữ lạnh, hiện tượng thoái hóa tinh bột sẽ diễn ra, giúp hàm lượng tinh bột kháng tăng vọt trở lại và hỗ trợ làm chậm hấp thu đường.
Nấu gạo lứt bằng nồi áp suất giúp phá vỡ vỏ cám cứng, giúp người dùng dễ tiêu hóa và hấp thu hơn. Tuy nhiên, nhiệt độ và áp suất cao làm tinh bột hồ hóa tới 95%, có thể làm giảm lượng tinh bột kháng và đẩy nhanh tốc độ hấp thu đường.
Nấu gạo lứt bằng nồi áp suất nhiệt độ cao làm tinh bột hồ hóa triệt để và phá vỡ cấu trúc hạt, khiến men tiêu hóa phân giải nhanh hơn. Điều này làm tăng chỉ số đường huyết sau ăn so với các phương pháp nấu thông thường giữ được độ săn của hạt.
Chế độ ăn Ohsawa số 7 chỉ dùng cơm gạo lứt với tamari kéo dài tiềm ẩn nguy cơ suy dinh dưỡng protein - năng lượng, thiếu hụt trầm trọng vitamin B12, canxi và sắt. Sự thiếu hụt vi chất nghiêm trọng này có thể dẫn đến teo cơ, thiếu máu và tổn thương dây thần kinh thị giác.
Quan niệm ăn mơ muối cùng gạo lứt trong chế độ số 7 để "thải độc" hay trị bệnh là sai lầm nguy hại. Y học khẳng định cơ thể giải độc nhờ gan và thận, việc ăn kiêng cực đoan này không mang lại lợi ích mà còn gây suy kiệt dinh dưỡng và quá tải muối nghiêm trọng.
Kết hợp đậu đỏ azuki với gạo lứt giúp bù trừ hiệu quả hai axit amin giới hạn là lysine và methionine. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy sự phối hợp này cải thiện đáng kể chất lượng protein nhưng chưa hẳn tạo ra nguồn đạm hoàn chỉnh tuyệt đối, cần kết hợp đa dạng thực phẩm.
Chế độ ăn số 7 Oshawa chỉ gồm gạo lứt và đậu đỏ kéo dài tiềm ẩn nhiều hiểm họa cho sức khỏe. Việc cắt bỏ hoàn toàn thực phẩm động vật gây thiếu hụt nghiêm trọng vitamin B12, canxi, vitamin D và kẽm, dẫn đến nguy cơ thiếu máu hồng cầu to, suy nhược cơ thể, chậm lớn và loãng xương.
Nhai kỹ gạo lứt giúp tiêu hóa tinh bột dễ dàng hơn nhưng không thể phá vỡ hoàn toàn liên kết của chất kháng dinh dưỡng axit phytic trong lớp cám. Dù gạo lứt giàu khoáng chất tổng số, độ sinh khả dụng của kẽm và sắt từ gạo lứt vẫn thấp hơn đáng kể so với cơm trắng.
Trà bancha kết hợp gạo lứt rang mang lại nguồn chất chống oxy hóa tự nhiên nhưng chứa lượng tannin và polyphenol đáng kể. Hoạt chất này có thể làm giảm hấp thu sắt từ thực vật tới 67%, đặc biệt nguy hiểm nếu uống trong bữa ăn. Người dùng cần biết cách uống đúng thời điểm để tránh nguy cơ thiếu máu.
Axit phytic trong lớp cám gạo lứt liên kết chặt với sắt và kẽm tạo thành phức hợp khó tan trong ruột non, làm suy giảm mạnh khả năng hấp thu khoáng chất. Các cấp ăn thực dưỡng Ohsawa đơn điệu, đặc biệt là cấp số 7, tiềm ẩn nguy cơ thiếu máu và thiếu vi chất nếu không được chế biến khoa học.
Nhiều người tin ăn gạo lứt huyết rồng giúp bổ máu vượt trội so với gạo lứt thường. Thực tế, các loại gạo có sắc tố đỏ hay đen chứa lượng vi chất nhất định nhưng tỷ lệ hấp thu sắt từ thực vật rất thấp, chỉ quanh mức 10%, do đó khó tạo ra khác biệt lớn nếu không kết hợp đa dạng dưỡng chất.
Thực dưỡng hiện đại đã từ bỏ lối ăn số 7 gạo lứt muối mè cực đoan để chuyển sang mô hình linh hoạt hơn. Bằng cách giảm tỷ lệ ngũ cốc, đa dạng rau củ, bổ sung đạm thực vật và cá, phương pháp này phát huy khả năng kháng viêm và ổn định đường huyết nhưng vẫn cần lưu ý phòng tránh nguy cơ thiếu hụt canxi và vitamin B12.
Nhiều người tin rằng nhai kỹ gạo lứt có thể trung hòa và đào thải độc tố kim loại nặng. Thực tế, asen tích tụ chủ yếu ở lớp cám và nhai kỹ hoàn toàn không thể phân hủy chất này. Để giảm nguy cơ, người dùng cần vo kỹ, ngâm nước và áp dụng phương pháp nấu chắt bỏ nước thừa.
Hạt diêm mạch (quinoa) vượt trội hơn gạo truyền thống và gạo lứt về hàm lượng đạm, độ cân đối axit amin thiết yếu và mật độ khoáng chất. Dù vậy, quinoa không thay thế hoàn toàn gạo trong mọi bữa ăn mà đóng vai trò nguồn bổ sung dinh dưỡng giá trị cao, nhất là người ăn chay hoặc kiêng gluten.
