Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 82 trên 242
Dầu jojoba mang lại hiệu quả cao trong hỗ trợ cải thiện mụn trứng cá nhờ đặc tính kháng viêm và bạt sừng nhẹ mà không gây ngứa hay bỏng rát. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện tại cho thấy thành phần này phù hợp nhất với vai trò bổ trợ an toàn, không thay thế hoàn toàn phác đồ điều trị mụn chuẩn y khoa.
Chế độ ăn duy trì tỷ lệ natri trên kali ở mức thấp hỗ trợ kiểm soát huyết áp tâm thu hiệu quả. Dưa bở là loại quả tươi mát chứa kali tự nhiên, góp phần cải thiện cân bằng điện giải nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị hay lối sống lành mạnh.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược song song thuốc Tây nhằm chữa đau dạ dày nhanh hơn. Tuy nhiên, các hợp chất tự nhiên có thể làm thay đổi chuyển hóa qua enzyme gan và ảnh hưởng nồng độ thuốc tân dược. Việc dùng chung thiếu kiểm soát tiềm ẩn rủi ro giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng độc tính.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận hoạt chất cucurbitacin và dịch chiết rễ cây dó hẹp có khả năng ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm và trên mô hình chuột. Dù vậy, đây mới chỉ là bằng chứng tiền lâm sàng sơ khai, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Lá dạ hoa chứa nhóm chất iridoid glycoside có đặc tính kháng viêm, giảm phù nề và điều biến miễn dịch vượt trội trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Dù vậy, thảo dược này hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, bệnh nhân đau khớp hay thần kinh tọa không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị y khoa.
Chiết xuất từ lá và hoa dạ hoa có khả năng ức chế các enzyme tiêu hóa đường, hỗ trợ hạ glucose máu. Tuy nhiên, việc tự ý dùng chung thảo dược này với thuốc điều trị tiểu đường có thể gây tương tác cộng dồn, làm tăng nguy cơ tụt đường huyết quá mức nguy hiểm cho người bệnh.
Uống nước sắc cành lá cây dướng nhỏ để hạ đường huyết là quan niệm chưa có căn cứ lâm sàng. Các hoạt tính ức chế enzyme tiêu hóa đường và cải thiện nhạy cảm insulin của dướng nhỏ mới chỉ được ghi nhận trên tế bào hoặc ống nghiệm thông qua các chất tinh khiết, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây dướng để hạ acid uric và trị bệnh gút. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học về khả năng ức chế men xanthine oxidase của thảo dược này mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật, chưa có dữ liệu kiểm chứng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Dẫn xuất dương địa hoàng (digoxin) có thể qua hàng rào nhau thai sang thai nhi chỉ sau vài phút. Do khoảng cách an toàn của thuốc rất hẹp, việc sử dụng điều trị suy tim cho thai phụ đòi hỏi phải giám sát chặt chẽ nồng độ thuốc trong huyết thanh để ngừa nguy cơ ngộ độc cho cả mẹ lẫn con.
Chiết xuất dương xỉ (*Polypodium leucotomos*) được chứng minh an toàn và mang lại hiệu quả bảo vệ da tối ưu ở dải liều 240 mg đến 480 mg mỗi ngày. Hoạt chất này giúp giảm phản ứng cháy nắng và hỗ trợ điều trị nám da, nhưng người dùng vẫn cần kết hợp bôi kem chống nắng đầy đủ.
Chiết xuất dương xỉ Polypodium leucotomos được chứng minh giúp hỗ trợ giảm mức độ nghiêm trọng của nám da khi dùng kết hợp với kem chống nắng và thuốc thoa. Tuy nhiên, hoạt chất này chỉ đóng vai trò bổ trợ chống oxy hóa từ bên trong, không thể thay thế kem chống nắng hay phác đồ điều trị nám chuẩn y khoa.
Các dẫn xuất chalcone và flavonoid từ dướng nhỏ bước đầu cho thấy khả năng ức chế men tổng hợp acid uric trong ống nghiệm và trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người bệnh gút hiện vẫn chưa có, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị.
Dương đào thu hút sự chú ý của giới khoa học nhờ tiềm năng kháng viêm ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở mô hình tế bào và động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người để khẳng định công dụng điều trị bệnh viêm.
Nhiều lời đồn cho rằng "dạ minh sa" (phân dơi) là thần dược trị quáng gà và sáng mắt, nhưng y học hiện đại không tìm thấy cơ sở khoa học nào xác nhận điều này. Thiếu hụt vitamin A gây quáng gà cần được bổ sung từ nguồn thực phẩm an toàn như gan động vật, trong khi dùng phân dơi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn và vi nấm nguy hiểm.
Quả dó tròn từ lâu được dân gian dùng trị tiêu chảy, kiết lỵ. Nghiên cứu hiện đại ghi nhận dịch chiết từ quả có hoạt tính kháng khuẩn ruột trong ống nghiệm, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị an toàn.
Nhiều người truyền tai nhau dưa hấu giúp hạ huyết áp thần kỳ nhờ axit amin L-citrulline. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất dưa hấu liều cao có hỗ trợ giảm nhẹ huyết áp ở người tiền tăng huyết áp, nhưng mức giảm thực tế khá khiêm tốn và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Dã chi ma trắng thường được truyền tai như vị thuốc dân gian đa năng, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận độ an toàn trên phụ nữ mang thai, mẹ cho con bú, người huyết áp thấp hay bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật. Tác động cầm máu và điều hòa tế bào từ các nghiên cứu tiền lâm sàng đòi hỏi sự thận trọng cao.
Chiết xuất lá dã quỳ ghi nhận tác dụng giảm đường huyết trên mô hình động vật nhưng lại tiềm ẩn độc tính tế bào và nguy cơ tổn thương gan, thận khi dùng kéo dài. Người bệnh đái tháo đường không nên tự ý đun sắc uống thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Dây tơ mành được sử dụng trong dân gian nhưng tiềm ẩn rủi ro tương tác bất lợi với các thuốc điều trị chuyển hóa qua gan. Hiện chưa có dữ liệu lâm sàng trên người đối với dược liệu này, song việc can thiệp vào enzym cytochrome P450 có thể làm thay đổi nồng độ thuốc, gây nguy hiểm cho người bệnh.
Dù có hình thái lá răng cưa tương tự nhau, dã chi ma trắng (*Lamium album*) hoàn toàn không có lông ngứa gây rát buốt như tầm ma gai (*Urtica dioica*). Hai loài thực vật này khác biệt rõ rệt về cấu tạo lông châm, thành phần hóa học sinh học cũng như tác dụng giảm đau khớp và điều hòa chuyển hóa trong các nghiên cứu thực nghiệm.
