Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 99 trên 242
Cánh kiến đỏ thường được truyền miệng giúp trị sâu răng và viêm nướu, song chưa có bằng chứng lâm sàng xác thực công dụng này. Đa số thử nghiệm ức chế vi khuẩn Streptococcus mutans chỉ mới ghi nhận trên các thảo mộc khác trong phòng thí nghiệm, không thể thay thế điều trị nha khoa.
Nhiều lời đồn cho rằng cây cơm nếp (*Strobilanthes*) có thể hạ đường huyết, nhưng các bằng chứng khoa học về cơ chế ức chế enzym chuyển hóa đường hiện nay chủ yếu đến từ các dược liệu khác ở mức tiền lâm sàng; cây cơm nếp chưa có dữ liệu chứng minh hiệu quả điều trị đái tháo đường trên người.
Cát cánh là dược liệu trị ho và món ăn quen thuộc, nhưng chứa hoạt chất có tác dụng hạ đường huyết tự thân. Việc tự ý dùng chung cát cánh với thuốc điều trị tiểu đường dễ gây hiệu ứng hiệp đồng, làm tụt glucose máu quá mức, đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.
Cây cáp điền được dân gian đồn thổi có khả năng chữa khỏi đái tháo đường, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính hạ đường huyết và phục hồi tụy trên mô hình động vật thí nghiệm. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược khi chưa có kiểm chứng lâm sàng ở người.
Chiết xuất cây Càng cua (*Cryptolepis buchananii*) bước đầu cho thấy đặc tính kháng viêm, giảm đau và bảo vệ sụn khớp trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng đối chứng với thuốc NSAID trong điều trị thoái hóa khớp gối vẫn còn hạn chế, người bệnh chưa nên tự ý dùng thay thế thuốc tây y.
Cây cáp điền (*Coldenia procumbens*) chứa các chất chống oxy hóa và hạ đường huyết trên động vật, nhưng hiện hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người về hiệu quả giảm đau, kháng viêm. Người bệnh tránh nhầm lẫn với các thảo dược khác và không tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Cát sâm chứa các hoạt chất có khả năng ức chế mạnh enzyme tiêu hóa tinh bột tương tự thuốc điều trị. Việc tự ý kết hợp dược liệu này cùng thuốc hạ đường huyết có thể kích hoạt tương tác cộng dồn nguy hiểm, làm tăng nguy cơ tụt đường huyết đột ngột ở người bệnh tiểu đường.
Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên đối chứng cho thấy chiết xuất gamma-oryzanol và dầu cám gạo giúp cải thiện mỡ máu, giảm LDL-C trung bình khoảng 15 mg/dL. Dù có tác dụng tích cực, mức giảm này ở ngưỡng khiêm tốn, chỉ mang tính hỗ trợ phòng ngừa chứ không thể thay thế thuốc điều trị tim mạch.
Quan niệm uống nước lá cách vàng thay thuốc điều trị khi men gan tăng cao là hoàn toàn sai lầm. Các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa trên động vật, không thể thay thế phác đồ y khoa đặc trị các nguyên nhân gây tổn thương gan tiềm ẩn.
Cây cách cỏ (*Premna herbacea*) bước đầu ghi nhận khả năng hạ sốt và giảm viêm mạn tính trên mô hình thí nghiệm động vật. Tuy nhiên, y học hiện đại vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả và độ an toàn của thảo dược này trong việc điều trị bệnh viêm khớp.
Rễ cát cánh chứa nhiều saponin quý được chứng minh trên động vật và tế bào giúp hạ mỡ máu và giảm tích tụ mỡ. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng quy mô lớn trên người vẫn chưa đầy đủ, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Quan niệm ăn cá trê để điều trị dứt điểm xuất tinh sớm hoàn toàn là hiểu lầm dân gian, chưa có cơ sở khoa học. Cá trê chỉ là thực phẩm giàu đạm bồi bổ sức khỏe chung, không thể thay thế các liệu pháp y khoa điều trị rối loạn chức năng tình dục.
Uống nước lá cách vàng cùng lúc với thuốc Tây có thể gây nguy cơ tương tác bất lợi do cạnh tranh chuyển hóa tại hệ men gan Cytochrome P450. Người bệnh đang sử dụng các thuốc điều trị mạn tính cần hết sức thận trọng để tránh ngộ độc hoặc mất tác dụng điều trị của thuốc.
Chiết xuất cá quả ghi nhận khả năng làm chậm tổn thương sụn khớp và giảm dấu ấn thoái hóa trên động vật thực nghiệm, đồng thời hỗ trợ giảm đau vết mổ ngoài da ở người. Tuy nhiên, ăn cá quả chỉ mang tính bổ trợ dinh dưỡng, người bệnh thoái hóa khớp tuyệt đối không dùng thay thế thuốc điều trị.
Xông cánh kiến trắng (an tức hương) mang lại cảm giác thư thái nhanh chóng nhờ kích thích khứu giác tác động lên hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chủ yếu dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa đủ cơ sở khẳng định hiệu quả điều trị stress độc lập trên người.
Cách cỏ chứa các hoạt chất giúp hạ đường huyết và cải thiện kháng insulin trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận tác dụng này. Người bệnh không nên tự ý dùng nước sắc cách cỏ thay thế thuốc điều trị theo chỉ định y khoa.
Các peptide sinh học chiết xuất từ thực phẩm và cá ngựa cho thấy tiềm năng ức chế cytokine tiền viêm, giảm phù nề và bảo vệ sụn khớp trên mô hình thí nghiệm, mở ra triển vọng hỗ trợ điều trị viêm khớp an toàn nhưng chưa thể thay thế hoàn toàn phác đồ y khoa chuẩn.
Uống cà tàu cùng thuốc trợ tim hoặc thuốc an thần làm tăng nguy cơ ngộ độc tim mạch và ức chế thần kinh quá mức. Các glycoalkaloid tự nhiên trong cây làm thay đổi nhịp co bóp tim và ức chế enzym acetylcholinesterase, tương tác bất lợi với thuốc điều trị kê đơn.
Cà gai leo không thể thay thế thuốc kháng virus trong điều trị viêm gan B mạn tính. Dù có tác dụng hỗ trợ hạ men gan và thanh nhiệt, thảo dược này không thể tiêu diệt virus HBV. Người bệnh tự ý bỏ thuốc đặc trị để uống thảo dược đối mặt nguy cơ bùng phát virus, suy gan và tử vong.
Nhiều người có thói quen dùng sụn cá nhám bồi bổ khớp mà không biết sản phẩm này tiềm ẩn rủi ro khi dùng chung với thuốc tim mạch. Lượng canxi phốt phát tự nhiên trong mô sụn cá cùng tác động ức chế kênh canxi có thể gây tương tác phức tạp, đặc biệt nguy hiểm với người đang điều trị chống đông máu hoặc kiểm soát vôi hóa mạch máu.
