Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
91 bài, trang 1 trên 5
Nước ép cà chua giàu kali và vi chất, nhưng không thể thay thế thức uống thể thao chuyên dụng khi cơ thể mất nhiều mồ hôi. Natri mới là chất điện giải cốt lõi cần bù đắp để duy trì cân bằng dịch sau vận động.
Cà chua bi thường chứa mật độ vi chất, chất chống oxy hóa và các sắc tố carotenoid như lycopene cao hơn so với cà chua kích thước lớn thông thường. Sự khác biệt này đến từ tỷ lệ diện tích vỏ giàu dưỡng chất lớn hơn và hoạt động sinh tổng hợp các chất trao đổi thứ cấp mạnh mẽ hơn ở giống quả nhỏ.
Nấu canh cà chua bằng nồi nhôm khiến axit citric tự nhiên phản ứng với bề mặt kim loại, làm thôi nhiễm ion nhôm và kim loại nặng vượt ngưỡng an toàn khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, tiềm ẩn rủi ro sức khỏe mạn tính.
Cà chua xanh không chứa chất độc solanine như nhiều người lầm tưởng, mà chứa hoạt chất tomatine với nồng độ có thể cao gấp 100 lần so với quả chín. Hợp chất này tạo vị đắng và có thể gây khó chịu cho hệ tiêu hóa nếu ăn sống quả non, nhưng bạn vẫn an toàn khi dùng lượng vừa phải đã qua chế biến.
Nhiều người tin rằng lycopene trong cà chua là "khắc tinh" của bệnh tuyến tiền liệt. Dù các nghiên cứu dịch tễ cho thấy xu hướng tích cực với ngưỡng 9-21 mg/ngày, các thử nghiệm lâm sàng hiện nay vẫn chưa đủ bằng chứng khẳng định chất này có thể ngăn ngừa hay điều trị bệnh.
Hiện chưa có khuyến nghị chính thức về lượng lycopene nạp mỗi ngày, nhưng các nghiên cứu cho thấy mức 5-7 mg là đủ cho người khỏe mạnh phòng ngừa stress oxy hóa. Bạn chỉ cần ăn lượng cà chua vừa phải đã nấu chín mỗi ngày để hấp thu tối ưu, tránh lạm dụng quá mức gây hiện tượng tích tụ làm đổi màu da.
Quan niệm vỏ cà chua không tiêu hóa được nên phải bóc bỏ là sai lầm ở người khỏe mạnh. Lớp vỏ tuy chứa chất xơ không hòa tan nhưng lại tập trung nồng độ naringenin và lycopene rất cao. Chỉ những người có hệ tiêu hóa quá kém hoặc mắc bệnh lý đường ruột mới cần loại bỏ.
Cà chua tươi có chỉ số đường huyết thấp, giàu chất xơ và an toàn cho người đái tháo đường tuýp 2. Tuy nhiên, người bệnh cần đặc biệt thận trọng với các loại sốt cà chua đóng hộp chế biến sẵn vì chúng thường chứa lượng đường ẩn rất cao, gây cản trở kiểm soát đường huyết và các chỉ số chuyển hóa.
Nhiều người lo ngại việc xào kỹ cà chua với dầu mỡ sẽ làm hao hụt dưỡng chất. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định chất béo và nhiệt độ giúp phá vỡ màng tế bào, chuyển hóa và hòa tan lycopene, từ đó giúp ruột non hấp thu chất chống oxy hóa này tốt hơn nhiều so với việc ăn sống.
Nghiên cứu khoa học xác nhận cà chua hữu cơ thường tích lũy hàm lượng polyphenol và vitamin C cao hơn cà chua thông thường. Hiện tượng này xuất phát từ cơ chế tự vệ sinh học của cây: khi không có thuốc bảo vệ thực vật hóa học, cây phải tự sản sinh các hợp chất chống oxy hóa để chống lại sâu bệnh và điều kiện khắc nghiệt.
Nhiều người có thói quen cho cà chua vào tủ lạnh, nhưng nhiệt độ thấp dưới 12 độ C sẽ gây tổn thương lạnh, ức chế enzyme chuyển hóa và làm giảm mùi thơm tự nhiên. Với cà chua tươi nguyên quả, bảo quản ở nhiệt độ phòng thoáng mát giúp giữ trọn dưỡng chất và hương vị tốt nhất.
Ăn hạt cà chua không phải là nguyên nhân dẫn đến viêm ruột thừa cấp như nhiều người vẫn lầm tưởng. Bằng chứng giải phẫu bệnh cho thấy dị vật hạt thực vật chỉ xuất hiện ở tỷ lệ cực kỳ thấp, trong khi nguyên nhân chính gây bệnh xuất phát từ sỏi phân, tăng sản mô bạch huyết hoặc ký sinh trùng.
Ăn nhiều cà chua bị vàng da là hiện tượng tích tụ sắc tố dưới da hoàn toàn lành tính, không gây nguy hiểm và không phải bệnh gan. Tình trạng này dễ nhận biết nhờ lòng trắng của mắt không bị vàng, đồng thời màu da sẽ tự trở lại bình thường sau khi bạn điều chỉnh giảm lượng tiêu thụ.
Cà chua giàu chất chống oxy hóa nhưng có thể gây bất lợi cho người bị trào ngược dạ dày, suy thận mạn tính, người chạy thận nhân tạo hoặc người mẫn cảm. Khả năng giải phóng kali cao và đặc tính kích thích axit đòi hỏi các nhóm đối tượng này cần thận trọng, kiểm soát liều lượng ăn uống hợp lý.
Ăn cà chua khi đói có thể hỗ trợ giảm cân nhờ tạo cảm giác no và làm chậm quá trình tiêu hóa thức ăn. Tuy nhiên, lượng axit hữu cơ tự nhiên trong cà chua có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày rỗng, dẫn đến cồn cào, ợ chua ở những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Hộp sốt cà chua dính vết xước hoặc móp méo tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc do axit tự nhiên trong cà chua ăn mòn kim loại, làm rò rỉ sắt, thiếc và thôi nhiễm bisphenol A (BPA) từ lớp phủ bao bì vào thực phẩm vượt mức thông thường.
Nhiều người bệnh đau khớp thường truyền tai nhau kiêng cà chua vì sợ chất độc tự nhiên kích hoạt viêm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận việc ăn cà chua gây hại khớp, thậm chí một số hoạt chất alkaloid từ họ cà còn cho thấy tiềm năng kháng viêm trong phòng thí nghiệm.
Cà chua tươi và tương cà đóng chai đều cung cấp chất chống oxy hóa lycopene, nhưng khả năng hấp thu và giá trị chuyển hóa không hoàn toàn giống nhau. Tương cà chứa lycopene dễ hấp thu hơn nhờ quá trình gia nhiệt nhưng thường đi kèm khẩu phần nhỏ, trong khi cà chua nguyên bản cung cấp đa dạng dưỡng chất tự nhiên.
Ăn chín cà chua và cà rốt cùng một lượng chất béo vừa phải giúp cơ thể hấp thu lycopene và beta-carotene vượt trội so với ăn sống. Nhiệt độ và quá trình nghiền nhỏ làm mềm vách tế bào thực vật, giải phóng các hoạt chất chống oxy hóa hòa tan vào dịch tiêu hóa thuận lợi hơn.
Nhiều người quan tâm liệu quả nhót hay cà chua cung cấp lycopene sinh khả dụng tốt hơn. Các bằng chứng khoa học hiện có chủ yếu tập trung phân tích cà chua với hàm lượng lycopene rõ ràng và sự hấp thu vượt trội khi chế biến cùng chất béo, trong khi dữ liệu trực tiếp trên quả nhót vẫn còn thiếu hụt.
