Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
11 bài
Chiết xuất từ rễ và lá cây xác pháo có dược tính rất khác nhau: rễ cây giàu hoạt chất terpenoid giúp kháng khuẩn mạnh và chống đông máu rõ rệt, trong khi lá và phần trên mặt đất có hoạt tính yếu hơn và dễ tồn dư thuốc trừ sâu. Dược liệu này có độc tính liều cao, tuyệt đối không tự ý dùng.
Các sắc tố và hợp chất polyphenol trong hoa xác pháo cùng chi xô thơm có khả năng dọn dẹp gốc tự do và ức chế enzym gây oxy hóa trong thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, loài cây này còn mang đặc tính chống đông máu mạnh và nguy cơ gây xuất huyết ở liều cao, tuyệt đối không nên tự ý dùng.
Nhiều người có thói quen giã lá cây xác pháo đắp lên mụn nhọt vì tin vào khả năng tiêu viêm, hút mủ. Dù chiết xuất xác pháo có hoạt tính kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, việc đắp lá tươi lên da tổn thương tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm, chảy máu và hoại tử nghiêm trọng.
Tự ý hái hoa xác pháo sắc nước uống để thanh nhiệt là thói quen nguy hiểm. Hành động này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nặng do tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật từ cây cảnh, đồng thời loài hoa này chứa hoạt tính chống đông máu, gây xuất huyết ở liều cao và thiếu dữ liệu an toàn trên người.
Chiết xuất cây xác pháo và thảo dược họ Hoa môi cho thấy tiềm năng hạ đường huyết trên động vật, nhưng người bệnh tiểu đường tuyệt đối không tự ý sử dụng. Thảo mộc này chưa có kiểm chứng lâm sàng đầy đủ và có thể tương tác nguy hiểm với thuốc điều trị, gây hạ đường huyết đột ngột.
Chiết xuất từ các loài thực vật thuộc chi Xác pháo (*Salvia*) đã được khoa học chứng minh có khả năng kháng viêm, chống oxy hóa và kích thích tế bào biểu mô di chuyển giúp vết thương mau khép miệng. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chủ yếu ghi nhận trên mô hình phòng thí nghiệm và động vật. Người dân không nên tự ý giã đắp thảo mộc tươi lên vết thương hở.
Nghiên cứu khoa học cho thấy dịch chiết cây xác pháo không có tác dụng cầm máu mà ngược lại sở hữu đặc tính chống đông máu rõ rệt. Đặc biệt, chiết xuất từ rễ cây có thể kéo dài thời gian prothrombin từ 10-15 giây lên 35 giây và tiềm ẩn nguy cơ gây xuất huyết nếu dùng ở liều cao.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng các bài thuốc dân gian từ cây xác pháo. Hoạt chất trong loài cây này có khả năng chống đông máu, gây nguy cơ xuất huyết và chứa các hợp chất tác động tiêu cực đến nội tiết tố thai kỳ cũng như hệ thần kinh trung ương.
Nhiều gia đình tìm kiếm giải pháp phòng chống muỗi từ thảo mộc thiên nhiên nhằm hạn chế tiếp xúc hóa chất tổng hợp. Các nghiên cứu khoa học cho thấy tinh dầu chiết xuất từ các loài thực vật chi Xác pháo (chi Salvia) chứa nhiều hoạt chất bay hơi có khả năng xua đuổi muỗi, ức chế ấu trùng lăng quăng và ngăn ngừa nhiều loại côn trùng gây hại hiệu quả.
Hoa xác pháo và đan sâm cùng thuộc chi *Salvia* nhưng phân hóa cách đây hơn 28 triệu năm. Hoa xác pháo hoàn toàn thiếu cụm gen tổng hợp hoạt chất tanshinone trị liệu tim mạch có trong đan sâm, tuyệt đối không dùng rễ cây cảnh thay thế vị thuốc Đông y.
Nhiều người truyền tai nhau cách đun nước lá cây hoa xác pháo để ngâm rửa khớp với hy vọng bớt sưng đau. Dù chi thảo dược này chứa nhiều hoạt chất diterpenoid có tiềm năng kháng viêm trong ống nghiệm, việc tự nấu nước ngâm ngoài da chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm đau khớp thực tế.
