2657 bài viết
Nhiều người có thói quen tự ý thu hái, sắc uống các loại thảo mộc dân gian như ngải hoa đỏ để chữa bệnh hoặc bồi bổ. Tuy nhiên, việc tự ý dùng dược liệu khi thiếu dữ liệu kiểm chứng an toàn có thể gây ra nhiều rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe, đặc biệt ở phụ nữ mang thai, người hạ huyết áp, bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật và người suy giảm chức năng thận.
Nước sắc ngũ trảo được nhiều người truyền tai uống để giải độc, chống viêm, song việc tự ý dùng có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe. Phụ nữ mang thai, người suy thận, người đang uống thuốc hạ áp và người có bệnh nền mạn tính cần đặc biệt thận trọng do thiếu dữ liệu an toàn và nguy cơ nhầm lẫn loài rất cao.
Củ ngải hoa đỏ hoàn toàn có thể dùng làm thực phẩm nhờ nguồn tinh bột dồi dào, giàu tinh bột kháng và khoáng chất có lợi cho đường ruột. Người dùng nên chế biến chín như các loại khoai củ, tránh nhầm lẫn giá trị dinh dưỡng của tinh bột với các dạng dịch chiết dược liệu cô đặc tự ý sắc uống trị bệnh.
Cây ngải nhật cùng các loài thuộc chi ngải (*Artemisia*) từ lâu được biết đến trong dân gian với nhiều công dụng trị liệu. Tuy nhiên, các hoạt chất tự nhiên trong loài cây này tiềm ẩn rủi ro kích thích co bóp tử cung, sảy thai, dị ứng và tương tác thuốc bất lợi, đòi hỏi nhiều đối tượng phải cẩn trọng trước khi sử dụng.
Ngưu hoàng là dược liệu quý có hoạt tính mạnh nhưng chống chỉ định cho phụ nữ mang thai, người bị tiêu chảy, tỳ vị hư hàn và trẻ nhỏ thiếu chỉ định y khoa. Dữ liệu thực nghiệm tế bào và động vật cho thấy vị thuốc có thể gây độc tính nếu dùng sai cách, người bệnh cần thận trọng hỏi ý kiến bác sĩ.
So với việc ngâm rượu, sắc nước ngũ vị nam là phương pháp ít rủi ro hơn cho sức khỏe. Dù dung môi cồn hòa tan được nhiều hoạt chất kém phân cực, việc nạp ethanol từ rượu ngâm gây áp lực chuyển hóa lớn lên tế bào gan, tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc mạn tính.
Nhận định bà bầu uống được nước ngũ vị tử nam là SAI. Dược liệu này hoàn toàn thiếu dữ liệu kiểm chứng về an toàn và độc tính sinh sản. Việc tự ý sử dụng thảo dược chưa rõ nguồn gốc có thể kích hoạt các cơn co bóp tử cung bất thường, làm tăng nguy cơ dọa sảy thai hoặc sinh non nguy hiểm.
Các dibenzocyclooctadiene lignan đặc hữu trong ngũ vị nam được khoa học chứng minh có khả năng dọn gốc tự do, ức chế peroxy hóa màng tế bào và bảo vệ tế bào gan trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, mọi bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tế bào, người dùng không nên tự ý dùng thay thế thuốc.
Ngũ bội tử chứa hàm lượng lớn tannin giúp giảm tiết dịch ruột và làm dịu niêm mạc, hỗ trợ giảm tiêu chảy trong một số mô hình thí nghiệm. Dù vậy, việc tự ý dùng dược liệu này khi bị tiêu chảy nhiễm khuẩn có thể cản trở đào thải độc tố và làm giảm hấp thu các thuốc điều trị phối hợp.
Uống rượu ngâm ngũ gia bì hương mỗi ngày tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc cồn và tổn thương gan thận thay vì bồi bổ sức khỏe. Nghiên cứu khoa học cho thấy các hoạt chất quý của dược liệu này phát huy tác dụng tốt nhất qua dịch chiết nước chuẩn hóa, trong khi cồn tự ngâm dễ gây tích lũy độc tính và kim loại nặng.
Cây nghể trắng giàu hoạt chất sinh học nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Phụ nữ mang thai, người có hệ tiêu hóa hư hàn và trẻ nhỏ cần tránh dùng do nguy cơ kích thích co bóp tử cung, rối loạn tiêu hóa và độc tính tế bào chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Ngũ gia bì hương được dùng nhiều trong y học cổ truyền, nhưng vỏ rễ mới là bộ phận chuẩn quy định trong dược điển. Nghiên cứu cho thấy vỏ rễ chứa nồng độ acid hữu cơ, triterpenoid và lignan dồi dào, mang lại hiệu quả ức chế các enzym gây viêm mạnh hơn nhiều so với lá.