611 bài viết
Nhiều người có thói quen hãm cỏ mật gấu uống hằng ngày để mát gan, giải độc nhưng lo ngại tác dụng phụ lên thận. Hiện các nghiên cứu khoa học được cung cấp chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp đánh giá độc tính bán trường diễn hay xác định ngưỡng liều an toàn của loại thảo dược này đối với chức năng thận ở người.
Nước sắc cỏ gừng từ lâu được lưu truyền trong dân gian như một bài thuốc giúp mát gan, thông tiểu. Nghiên cứu dược lý hiện đại bước đầu xác nhận chiết xuất cồn từ thân rễ loài cây này có khả năng làm tăng lượng nước tiểu và thải trừ điện giải trên mô hình động vật thí nghiệm.
Cỏ mắt gà và cỏ xước thực chất là tên dân gian chỉ các loài thuộc chi *Achyranthes*, giàu saponin và hợp chất kháng khuẩn. Việc hiểu nhầm hai loài này chỉ có tính "làm mát" giải nhiệt khiến nhiều người lạm dụng sắc uống, bỏ qua các hoạt tính dược lý mạnh có thể ảnh hưởng tiêu hóa, thần kinh và thai kỳ.
Cỏ bợ và rau má cùng có tính mát giải nhiệt nhưng khác biệt sâu sắc về thành phần dược tính. Trong khi cỏ bợ dồi dào nhóm polyphenol và flavonoid giúp hạ men gan, bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa thì rau má lại nổi bật với nhóm triterpenoid như madecassoside, asiaticoside giúp phục hồi mô và ổn định chuyển hóa mỡ.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cỏ hàn the để hạ men gan, song y học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính bảo vệ gan của chiết xuất thảo mộc này trên chuột và tế bào thí nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị.
Cỏ mần trầu và cỏ mực là hai dược liệu quen thuộc nhưng hoàn toàn khác biệt về thành phần và công dụng. Trong khi cỏ mần trầu nổi bật với công năng thanh nhiệt, mát gan và giải độc, thì cỏ mực lại chứa wedelolactone cùng các saponin quý, phát huy thế mạnh làm mát máu, cầm máu và kháng viêm.
Nước cỏ bạc đầu được dùng phổ biến trong dân gian để thanh nhiệt, nhưng việc lạm dụng có thể gây hại tiêu hóa. Mức liều thảo mộc khô an toàn được khuyến cáo là 10-15g mỗi ngày; dùng quá mức dễ gây cồn cào niêm mạc dạ dày và rối loạn nhu động ruột.
Cẩu tích và Cốt toái bổ đều là thảo dược dưỡng xương cốt hàng đầu, nhưng Cẩu tích tập trung bổ can thận, chống thoái hóa và ngăn mất chất nền xương, trong khi Cốt toái bổ kích thích tế bào gốc, đẩy mạnh tái tạo mô xương và làm liền tổn thương chấn thương.
Cỏ sữa lá nhỏ mọc bò, lành tính, chuyên dùng làm se niêm mạc và trị rối loạn tiêu hóa. Cỏ sữa lá lớn thân đứng, giàu flavonoid chống oxy hóa, kháng khuẩn mạnh nhưng có nguy cơ gây độc gan thận nếu lạm dụng liều cao dài ngày.
Cây cất hơi (*Drymaria cordata*) được dùng trong dân gian nhưng thiếu hồ sơ độc tính dài hạn trên người. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất lá cất hơi gây dị dạng phôi và ức chế tăng trưởng. Phụ nữ mang thai, người suy gan và suy thận cần tuyệt đối thận trọng, không tự ý sử dụng.
Chiết xuất cúc tím (Torenia violacea) bằng cồn nguyên chất giúp thu hồi hoạt chất mạnh nhưng tiềm ẩn độc tính tế bào cao, trong khi dịch chiết nước an toàn hơn và vẫn giữ được các hợp chất tự nhiên quan trọng. Người dùng nên ưu tiên dạng sắc hoặc hãm trà thay vì tự ngâm cồn.
Cúc liên chi dại không thể dùng làm thuốc hạ sốt vì chứa độc tính rất cao. Dù có dữ liệu thử nghiệm in vitro về ức chế mầm bệnh, loài cây này đã được chứng minh gây hại nghiêm trọng cho gan, thận, phá hủy tế bào máu trên động vật và gây viêm da quang hóa nặng ở người.