4133 bài viết
Lời đồn dây mỏ quạ giúp "thanh nhiệt, thải độc gan" phần lớn dựa vào kinh nghiệm dân gian. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh tác dụng này trên người; các bằng chứng khoa học về thảo dược bảo vệ gan mới dừng ở mức chiết xuất tế bào và thử nghiệm trên động vật.
Dây cóc bảy lá (*Aganope thyrsiflora*) không cùng chi và không có bằng chứng chứa độc tính tương tự dây thuốc cá (*Derris elliptica*). Dù dây thuốc cá chứa độc tố rotenone mạnh thường dùng làm thuốc diệt côn trùng, việc nhầm lẫn hình thái giữa hai loài cây leo này có thể tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nguy hiểm.
Dâu tằm tàu (*Morus australis*) và dâu tằm trắng (*Morus alba*) có sự khác biệt rõ rệt về thành phần flavonoid và stilbene. Trong khi dâu tằm tàu giàu oxyresveratrol và các flavonoid ức chế enzym tyrosinase, thì dâu tằm trắng phân bổ đa dạng các hoạt chất như mulberroside A, kuwanon và rutin tùy theo từng bộ phận rễ, thân hay lá.
Nhiều tin đồn cho rằng dâu núi có thể tiêu diệt khối u, chữa khỏi ung thư. Dù các nghiên cứu trong ống nghiệm và trên chuột ghi nhận hoạt chất của cây có khả năng ức chế tế bào ác tính, hiện hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng trên người. Người bệnh tuyệt đối không dùng dâu núi để thay thế thuốc điều trị y khoa.
Tự ý uống dây chìa vôi cùng thuốc tây giảm đau kháng viêm (NSAIDs) tiềm ẩn rủi ro loét và xuất huyết dạ dày. Dù chưa có thử nghiệm riêng trên dây chìa vôi, các bằng chứng khoa học cho thấy phối hợp thảo dược với thuốc giảm đau dễ làm tăng nguy cơ chảy máu và tổn thương tiêu hóa nghiêm trọng.
Đắp lá chìa vôi tươi trị đau khớp tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc kích ứng, bỏng rát và nổi bọng nước do chứa tinh thể canxi oxalat sắc nhọn. Hiệu quả giảm đau khớp của phương pháp này chưa được khoa học kiểm chứng, trong khi tổn thương da liễu có thể diễn tiến nặng nề.
Dâu rượu không có lớp vỏ ngoài bảo vệ nên rất dễ rách vỡ màng tép quả khi cọ rửa mạnh. Áp dụng kỹ thuật ngâm nước muối loãng trong thời gian vừa phải là giải pháp khoa học giúp xua đuổi ấu trùng ruồi giấm tự nhiên mà vẫn giữ trọn lượng vitamin C và chất chống oxy hóa quý giá.
Uống nước lá dong giã nát là mẹo dân gian thường được truyền tai để giải rượu cấp tốc. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả này; cơ thể chuyển hóa cồn dựa hoàn toàn vào hệ enzyme gan, việc dùng nước lá sống tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Quan niệm uống duyên đơn để an thần, trị giun là sai lầm nguy hiểm tính mạng. Duyên đơn chứa lượng chì độc hại cao, không có giá trị sinh học, gây thiếu máu, tổn thương gan và suy tạng nghiêm trọng. Người dân tuyệt đối không tự ý uống khoáng dược hay thảo dược trôi nổi.
Gội đầu bằng lá và hoa dâm bụt có cơ sở khoa học từ các thử nghiệm tiền lâm sàng, chứng minh chiết xuất từ lá giúp kích thích nang tóc chuyển sang pha anagen trên chuột. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm trực tiếp trên người, người dùng chỉ nên xem đây là biện pháp hỗ trợ tự nhiên.
Các dữ liệu dược động học thực nghiệm cho thấy hoạt chất dihydromyricetin trong cây dâu dây có thể tác động và ức chế các enzyme chuyển hóa thuốc quan trọng thuộc họ Cytochrome P450 tại gan. Việc dùng chung thảo dược này với thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ làm biến đổi nồng độ thuốc trong máu, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất bồ công anh giàu chất chống oxy hóa có tiềm năng hỗ trợ giảm men gan và tổn thương gan trên động vật. Tuy nhiên, khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để khẳng định bồ công anh có thể "giải độc gan" như lời đồn thổi.