4133 bài viết
Ăn củ từ sống hoặc sơ chế không đúng cách thường gây cảm giác ngứa rát khó chịu ở khoang miệng và cổ họng. Hiện tượng này xuất phát từ các chất kháng dinh dưỡng tự nhiên như oxalat có trong chi củ từ, nhưng hoàn toàn có thể loại bỏ bằng các phương pháp nhiệt phân và nấu chín thông thường.
Nhiều lời đồn cho rằng củ nêm có thể chữa đái tháo đường, thay thế thuốc tây. Nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết củ nêm ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate, hỗ trợ làm chậm hấp thu đường. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng, không thể thay thế insulin hay đơn thuốc của bác sĩ.
Cảm giác ngứa buốt da tay và rát niêm mạc khi sơ chế củ trâu xuất phát từ vô số tinh thể canxi oxalat hình kim sắc nhọn. Nắm vững kỹ thuật đeo găng bảo hộ, ngâm rửa khuếch tán oxalat hòa tan và luộc chín kỹ sẽ giúp bạn vô hiệu hóa hoàn toàn các mũi kim này, bảo đảm món ăn thơm bùi trọn vị.
Nhiều người đun nước cây cổ bình uống hàng ngày để "mát gan" và giải độc. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan của thảo dược này trong phòng thí nghiệm và trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả trên người.
Tác dụng "cầm máu thần tốc" của củ nâu thực chất là phản ứng kết tủa protein bề mặt của các hợp chất polyphenol. Việc tự ý đắp bột củ nâu sống lên vết thương hở rất nguy hiểm, dễ gây nhiễm trùng sâu, hoại tử mô và cản trở hoàn toàn quá trình tự lành tự nhiên của da.
Quan niệm uống nước sắc củ dó đất giúp giải độc gan là thiếu căn cứ khoa học. Hiện chi *Balanophora* mới chỉ được ghi nhận có hoạt tính chống oxy hóa và dọn gốc tự do trong phòng thí nghiệm, chưa chứng minh hiệu quả trên người. Việc tự ý sắc uống sai liều tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan cấp tính.
Nhiều nam giới tin dùng rượu ngâm kỷ tử như thần dược bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất trong kỷ tử chủ yếu được thử nghiệm trên động vật và trong ống nghiệm, trong khi rượu cồn có thể phản tác dụng đối với hệ sinh sản.
Củ nâu tuyệt đối không được ăn sống do chứa lượng tannin cô đặc rất cao, dễ gây kích ứng niêm mạc miệng, buồn nôn và tổn thương dạ dày. Để đảm bảo an toàn cho hệ tiêu hóa, loại củ này bắt buộc phải được gọt sạch vỏ, thái mỏng, ngâm nước nhiều ngày và luộc chín kỹ nhằm khử sạch vị chát độc hại trước khi ăn.
Củ mài gừng và hoài sơn hoàn toàn khác biệt về mặt dược tính: trong khi hoài sơn chủ yếu cung cấp tinh bột và polysaccharide lành tính để bồi bổ, củ mài gừng lại chứa hàm lượng steroid saponin và diosgenin rất cao dùng làm tiền chất sản xuất thuốc tân dược, không thích hợp làm món ăn hàng ngày.
Ăn củ súng sống hoặc chưa nấu chín tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm sán lá ruột lớn *Fasciolopsis buski*. Loài ký sinh trùng này bám trên thực vật thủy sinh và có thể gây viêm loét ruột hoại tử nếu nhiễm nặng. Biện pháp phòng bệnh tốt nhất là đun sôi củ súng từ 1 đến 2 phút trước khi ăn.
Phytate và tannin trong củ gấu tàu tự nhiên có thể tạo phức chelate làm cản trở hấp thu sắt, kẽm và protein. Áp dụng đúng 3 kỹ thuật: ngâm nước đủ độ, luộc chín xả nước và rang nhiệt giúp phân giải các chất kháng dinh dưỡng về ngưỡng an toàn mà vẫn giữ lại hoạt tính sinh học có lợi.
Dầu củ gấu tàu có thành phần acid oleic và khả năng chống oxy hóa tương đồng đáng kinh ngạc với dầu ô liu trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, việc coi loại dầu này tốt ngang ngửa dầu ô liu trên sức khỏe con người là chưa đủ căn cứ do các thử nghiệm lâm sàng hiện còn rất hạn chế.