16853 bài viết
Nhiều người ngâm rượu gừng dại để xoa bóp khớp nhằm giảm đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định rượu gừng dại chỉ hỗ trợ làm dịu cơ và ấm da tạm thời qua thao tác mát-xa, hoàn toàn không thể chữa thoái hóa khớp. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm đau khớp của bài thuốc tự chế này.
Quan niệm uống nước gừng dại trị đau dạ dày xuất phát từ kinh nghiệm dân gian lâu đời. Dù hoạt chất zerumbone từ gừng dại đã cho thấy tác dụng bảo vệ niêm mạc và chống oxy hóa trên chuột thí nghiệm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả chữa khỏi bệnh tiêu hóa.
Gừng dại và các loài họ gừng thường được dùng làm gia vị hay bài thuốc dân gian trị đau nhức, nhưng không phải ai cũng dùng được. Người sắp phẫu thuật, người đang dùng thuốc chống đông máu warfarin, người uống thuốc giảm đau NSAIDs và phụ nữ mang thai cần đặc biệt thận trọng trước nguy cơ xuất huyết hoặc kích ứng tiêu hóa.
Gừng dại tía (*Zingiber purpureum*) bôi ngoài da cho thấy tiềm năng giảm đau và kháng viêm khớp tương đương thuốc bôi kháng viêm trong nghiên cứu ngắn hạn, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn còn hạn chế. Người bệnh cần hiểu đúng tác dụng hỗ trợ và thận trọng khi áp dụng.
Cây gối hạc từ lâu đã được dân gian sử dụng như một bài thuốc giảm đau nhức xương khớp. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu ghi nhận khả năng kháng viêm và giảm đau trên động vật, y học hiện nay vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người tin rằng gỗ ngọc am có thể xua sạch muỗi và gián trong nhà. Thực nghiệm khoa học cho thấy tinh dầu ngọc am chỉ xua được ve và bọ nhỏ ở phạm vi hẹp, hoàn toàn không ngăn được muỗi đốt ở liều thường và không có bằng chứng diệt gián.
Nhiều người tò mò về sự khác biệt giữa gừng bọc da (*Zingiber pellitum*) và gừng thông thường (*Zingiber officinale*). Hiện tại, y văn khoa học quốc tế tập trung nghiên cứu sâu về các hợp chất sinh học, tinh dầu và công dụng của gừng thường, trong khi dữ liệu phân tích hóa học trực tiếp trên loài gừng bọc da vẫn còn rất hạn chế.
Rễ khí sinh cây gừa chứa một số triterpenoid và sterol thực vật, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh khả năng chữa khỏi bệnh viêm khớp. Dữ liệu kháng viêm mới dừng ở dịch chiết lá trên tế bào, còn bằng chứng giảm đau mạnh trên động vật đến từ loài bồ đề cùng chi Ficus.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không được dùng gọng vó lá bán nguyệt. Nghiên cứu khoa học cảnh báo các dẫn xuất naphthoquinone trong loại cây này có độc tính cao với phôi thai, gây rối loạn hormone và kích thích co bóp tử cung mạnh mẽ, tiềm ẩn nguy cơ quái thai hoặc sẩy thai nguy hiểm.
Bôi mỡ gấu chữa bỏng là kinh nghiệm dân gian truyền miệng chưa có bằng chứng y học chứng minh hiệu quả trên người. Việc bôi mỡ động vật không vô khuẩn lên mô tổn thương dễ gây nhiễm trùng da, giữ nhiệt khiến vết bỏng sâu hơn và cản trở việc cấp cứu y tế.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy dịch chiết lá gừa ở liều thử nghiệm không gây hủy hoại gan thận mà còn hỗ trợ cải thiện men gan và chức năng lọc thận khi bị rối loạn mỡ máu. Dù vậy, người dân chưa nên tự ý sắc uống dài ngày vì thiếu thử nghiệm an toàn trên người.
Nhiều nghiên cứu trong ống nghiệm ghi nhận dịch chiết lá từ một số loài thuộc chi mun chứa lượng lớn phenol và flavonoid, có khả năng khử gốc tự do và giảm phản ứng viêm thực nghiệm. Tuy nhiên, các kết quả này mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người.