16865 bài viết
Nhiều người bệnh đái tháo đường tự ý dùng dây ký ninh kèm thuốc Tây với hy vọng hạ nhanh đường huyết. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này không giúp kiểm soát đường huyết trên lâm sàng, mà còn gây ức chế enzym CYP3A4, biến đổi chuyển hóa thuốc và tiềm ẩn nguy cơ viêm gan nhiễm độc cấp nghiêm trọng.
Nhiều lời đồn cho rằng uống dây chè giúp hạ đường huyết nhanh chóng. Các nghiên cứu thực nghiệm xác nhận thảo dược này có chứa hoạt chất ức chế enzyme chuyển hóa đường và hỗ trợ giảm glucose máu trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn hạn chế, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Tự ý hái dây khố rách sắc nước uống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng đối với sức khỏe. Chuyên gia kiểm nghiệm cảnh báo các loài thuộc chi này chứa axit aristolochic gây suy thận mạn tính và ung thư, loại độc tính bền nhiệt không thể loại bỏ bằng phương pháp đun sắc thông thường.
Uống nước sắc dây chìa vôi dài ngày có thể gây rủi ro cho gan và thận nếu dùng liều cao liên tục. Các nghiên cứu độc tính tiền lâm sàng trên chi Cissus cho thấy mức liều quá cao làm tăng men gan ALT, tăng trọng lượng gan và biến đổi mô thận, do đó cần dùng ngắt quãng.
Nhiều người tìm đến các loài dây vằng, thuộc chi Clematis, như vị thuốc dân gian giúp tiêu viêm và giảm đau nhức xương khớp. Dù vậy, các bằng chứng khoa học hiện nay về hoạt tính kháng viêm của triterpenoid và saponin chiết xuất từ nhóm dược liệu này mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm và tế bào, chưa hề có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Nghiên cứu trên chuột cho thấy dịch chiết nước từ lá dây lửa ít gân (*Rourea induta*) có khả năng giảm đau cấp và mạn tính, ức chế mạnh các cytokine gây viêm. Tuy nhiên, dược liệu này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và có thể làm giảm hiệu quả của một số thuốc giảm đau tây y.
Nhiều người có thói quen uống nước sắc dây tơ hồng xanh mỗi ngày để thanh nhiệt, nhưng nghiên cứu tiền lâm sàng cảnh báo việc lạm dụng kéo dài có thể gây tăng men gan, tăng urê huyết và làm suy giảm chức năng gan thận do độc tính tích lũy âm thầm.
Dây hương có hoạt tính lợi tiểu tự nhiên, do đó việc tự ý dùng chung thảo mộc này với thuốc hạ áp hoặc thuốc lợi tiểu tiềm ẩn nguy cơ cộng dồn tác dụng, dễ khiến huyết áp hạ quá mức và gây rối loạn điện giải máu nghiêm trọng. Người bệnh đang điều trị tim mạch cần hết sức cẩn trọng.
Nhiều người có thói quen dùng chung dây chìa vôi với thuốc giảm đau kháng viêm NSAIDs để trị bệnh xương khớp. Tuy nhiên, sự kết hợp thiếu kiểm soát này có thể gây hiện tượng hiệp đồng bất lợi, làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày, xuất huyết và suy giảm chức năng thận do tương tác chuyển hóa tại gan.
Hạt cây dây cám (*Sarcolobus globosus*) từ lâu được dùng làm bả diệt chuột nhờ độc tính cực mạnh. Các nghiên cứu chỉ ra dịch chiết glycoside và rotenoid trong cây ức chế dẫn truyền thần kinh - cơ, làm tê liệt cơ hoành dẫn đến suy hô hấp và tử vong nhanh chóng ở loài gặm nhấm.
Nghiên cứu hiện đại ghi nhận dịch chiết dây khai có tác dụng kháng viêm và giảm tổn thương sụn khớp tương đương thuốc tân dược trên chuột thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học mới dừng ở quy mô phòng thí nghiệm và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả của saponin hay anthraquinone.
Nhiều người bệnh gút tìm uống nước dây hương với kỳ vọng hạ acid uric máu và giảm đau khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tác dụng của hoạt chất tinh khiết trên chuột thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả của nước sắc thô.