Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1017 trên 1.483
Người ăn chay trường hoàn toàn có thể tránh thiếu kẽm bằng cách ăn đa dạng đậu đỗ, ngũ cốc nguyên hạt, tempeh, đậu phụ và hạt dinh dưỡng. Áp dụng các biện pháp chế biến như ngâm nước, ủ nảy mầm và lên men sẽ giúp loại bỏ acid phytic, giải phóng tối đa lượng kẽm cho cơ thể hấp thu.
Nhiều người rỉ tai nhau uống bột rễ vông vang để bào mòn sỏi thận, nhưng việc tự ý dùng bột thô tiềm ẩn nhiều mối nguy cho đường tiết niệu. Khoa học hiện đại chưa có chứng cứ khẳng định bài thuốc này làm tan sỏi an toàn, trong khi việc dùng sai cách có thể gây tắc nghẽn, tổn thương thận nghiêm trọng.
Chiết xuất quả vót châu Âu giúp giãn cơ niệu quản, giảm co thắt và tăng hiệu quả tống xuất sỏi niệu quản kích thước dưới 10 mm. Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận dược liệu này rút ngắn thời gian đẩy sỏi và giảm nhu cầu dùng thuốc giảm đau tương đương thuốc điều trị chuyên khoa.
Nhiều lời đồn cho rằng uống nước sắc rễ vông vang giúp kích thích bài niệu và giảm phù nề hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng dược lý hiện đại mới chỉ ghi nhận tác dụng lợi tiểu và bảo vệ thận từ hạt và lá cây trên động vật, hoàn toàn chưa có nghiên cứu kiểm chứng trên rễ vông vang.
Hạt chia và quả óc chó rất giàu omega-3 dạng ALA nhưng không thể thay thế hoàn toàn dầu cá. Do cơ thể người chỉ chuyển hóa được 5-8% ALA thành EPA và hầu như không tạo ra DHA, việc bổ sung trực tiếp EPA/DHA từ cá biển hoặc vi tảo vẫn mang tính thiết yếu cho tim mạch và não bộ.
Uống một viên dầu cá mỗi ngày không làm tăng nguy cơ chảy máu ở người khỏe mạnh bình thường. Mối lo ngại xuất huyết chỉ xuất hiện khi sử dụng dầu cá liều rất cao hoặc dùng chung với các thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu.
Đắp lá vân hương tươi rồi ra nắng dễ khiến da bị phồng rộp, bỏng rát nặng do hiện tượng viêm da ánh sáng thực vật. Các hợp chất furanocoumarin trong dịch lá khi gặp tia tử ngoại sẽ kích hoạt phản ứng quang độc tính, hủy hoại tế bào da tương tự như bỏng hóa chất.
Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh dịch chiết lá và hạt cây vông vang (*Abelmoschus moschatus*) chứa lượng lớn polyphenol và flavonoid tổng số, thể hiện khả năng quét mạnh mẽ các gốc tự do DPPH, hydroxyl, superoxide và ức chế peroxy hóa lipid. Tuy nhiên, các tác dụng chống lão hóa tế bào này mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm.
Nhiều người lầm tưởng con số ghi trên bao bì thực phẩm bổ sung là lượng magie cơ thể nhận được, nhưng thực tế đó thường chỉ là khối lượng muối magie. Để bổ sung đúng và tránh tác dụng phụ, người tiêu dùng cần phân biệt rõ khối lượng hợp chất muối và hàm lượng magie nguyên tố thực sự được hấp thu.
Bổ sung omega-3 đường uống giúp cải thiện triệu chứng khô rát và hỗ trợ độ ổn định của màng phim nước mắt ở người dùng thiết bị kỹ thuật số. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy đây là liệu pháp hỗ trợ dinh dưỡng lâu dài, không thể thay thế việc điều chỉnh thói quen thị giác và chăm sóc y khoa.
Magie taurate là dạng vi chất kết hợp mang lại nhiều tác động tích cực trong việc bảo vệ mạch máu và ổn định nhịp tim. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chỉ xác nhận đây là giải pháp dinh dưỡng bổ trợ tiềm năng, chưa đủ dữ liệu để khẳng định là lựa chọn tốt nhất thay thế thuốc điều trị tim mạch.
Bổ sung kẽm có thể hỗ trợ cải thiện đường huyết ở người đái tháo đường type 2 bị thiếu hụt vi chất hoặc kiểm soát đường kém nhờ vai trò bảo vệ tế bào beta tuyến tụy. Tuy nhiên, kẽm không giúp ích nhiều cho người đã có đủ vi chất và không thể thay thế thuốc điều trị.
Tự ý uống cây vân hương để điều hòa kinh nguyệt hoàn toàn không an toàn. Loại thảo mộc này không giúp phục hồi chu kỳ sinh lý mà chứa nhiều hoạt chất độc hại, có thể gây co bóp bất thường, xuất huyết tử cung quá mức, dị tật phôi thai, ngộ độc gan và thậm chí suy đa tạng đe dọa tính mạng.
Người ăn chay trường thường thiếu hụt nghiêm trọng DHA và EPA do các loại hạt chỉ cung cấp tiền chất ALA với tỷ lệ chuyển hóa rất thấp. Dầu vi tảo hiện là nguồn bổ sung thuần thực vật trực tiếp và tối ưu nhất, giúp nâng cao chỉ số omega-3 trong máu mà không cần phụ thuộc vào dầu cá.
Người đang uống thuốc chống đông máu không nên tự ý dùng vót châu Âu do thảo dược này có thể gây tương tác làm khuếch đại hoạt tính chống đông hoặc giãn mạch, dẫn tới nguy cơ xuất huyết nguy hiểm. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng bất kỳ chế phẩm thảo dược nào cùng thuốc điều trị.
Nhiều cha mẹ chi tiền mua DHA cho con uống mỗi ngày với hy vọng trẻ thông minh hơn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy ở trẻ khỏe mạnh có chế độ ăn đầy đủ, việc bổ sung thêm DHA không giúp nâng cao chỉ số thông minh hay cải thiện kết quả học tập vượt trội.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy chiết xuất vỏ vót châu Âu gây hạ huyết áp quá mức ở người. Các nghiên cứu hiện tại mới ghi nhận hệ axit phenolic đa dạng và tác dụng hỗ trợ giãn mạch phụ thuộc nội mô trong phòng thí nghiệm, không đủ căn cứ để kết luận khả năng gây tụt áp đột ngột.
Người huyết áp thấp không nên tự ý dùng dược liệu vàng đằng. Hoạt chất berberine trong dược liệu này có tác dụng phụ làm giãn cơ trơn mạch máu và hạ huyết áp toàn thân, dễ khiến người huyết áp thấp bị tụt áp đột ngột dẫn đến hoa mắt, chóng mặt và choáng váng.
Người bị viêm đại tràng và bệnh đường ruột mạn tính rất dễ thiếu hụt kẽm do kém hấp thu và mất dưỡng chất qua tiêu chảy kéo dài. Việc bổ sung kẽm giúp củng cố hàng rào niêm mạc ruột và điều hòa phản ứng viêm, nhưng cần dựa trên xét nghiệm máu định kỳ và tuân thủ chặt chẽ chỉ định y khoa.
Phụ nữ mang thai không nên sử dụng chiết xuất vót châu Âu do thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng trên người. Dược liệu này chứa các hoạt chất gây giãn mạch nội mô mạnh, tiềm ẩn nguy cơ làm xáo trộn tuần hoàn tử cung - nhau thai và có khả năng gây độc tính phôi thai qua các bằng chứng thực nghiệm tiền lâm sàng.
