Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.066 bài, trang 105 trên 1.454
Tự ý dùng tảo hưu chung với thuốc chống đông máu tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi, làm tăng độc tính và biến chứng xuất huyết nguy hiểm. Người bệnh tim mạch, huyết khối đang sử dụng thuốc chống đông cần thận trọng tối đa, không tự ý phối hợp thảo dược khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Tảo Sargassum (rong mơ) và rong Côn bố (Laminaria japonica) đều là các loại tảo nâu giàu polysaccharide hoạt tính sinh học. Trong khi Côn bố nổi bật với hàm lượng alginate dồi dào, hỗ trợ vi sinh đường ruột và chống đông máu, Sargassum lại cho thấy tiềm năng chống viêm, ngăn ngừa huyết khối và bảo vệ tế bào da.
Tăng thanh (muối đồng) từng được truyền miệng để chữa đau mắt, nhưng y học hiện đại cảnh báo đây là thói quen cực kỳ nguy hiểm. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh hợp chất đồng có tính ăn mòn cao, gây đục giác mạc không hồi phục, chảy mủ và nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.
Tía tô đất và tía tô ta dù cùng thuộc họ Bạc hà nhưng khác biệt rõ rệt về loài và thành phần hóa thực vật. Trong khi tía tô ta chứa perillaldehyde đặc hữu cùng rosmarinic acid giúp kháng viêm và chống dị ứng, việc dùng nhầm lẫn thảo dược có thể làm giảm hiệu quả hỗ trợ điều trị.
Tạo phì thảo (*Saponaria officinalis*) chứa nhiều saponin và độc tố protein vô hoạt ribosome saporin, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương tế bào. Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh thảo dược này an toàn khi uống kéo dài; người dùng tuyệt đối không tự ý sắc uống dài ngày để tránh ngộ độc tích lũy.
Nhiều người tin uống cây tạo phì thảo giúp tiêu diệt ung thư nhờ độc tố saporin. Tuy nhiên, saporin chỉ phát huy tác dụng khi gắn với kháng thể dẫn đường trong phòng thí nghiệm. Uống cây thô không diệt được khối u mà còn đưa độc tố hủy hoại tế bào lành, gây nguy cơ ngộ độc chết người.
Tảo đỏ chứa nhiều polysaccharide sulfat hóa mang hoạt tính chống đông tự nhiên tương tự heparin. Người đang dùng thuốc chống đông máu cần hết sức thận trọng khi ăn tảo đỏ hoặc dùng sản phẩm chiết xuất từ loại tảo này, do nguy cơ cộng hưởng làm tăng thời gian đông máu và dẫn đến xuất huyết nguy hiểm.
Quan niệm uống nước sắc hải tảo để làm tiêu bướu cổ là hoàn toàn sai lầm. Dược liệu này giàu i-ốt, chỉ có thể hỗ trợ trường hợp bướu do thiếu i-ốt đơn thuần nhưng lại vô tác dụng với bướu nhân và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm đối với người bệnh Basedow hoặc viêm giáp tự miễn.
Tảo xoắn spirulina thường được quảng cáo giàu vitamin B12 cho người ăn chay, nhưng giới khoa học khẳng định phần lớn là dạng "B12 giả" không có hoạt tính sinh học ở người. Lạm dụng tảo xoắn có thể cản trở hấp thu B12 thật và gây nguy cơ thiếu máu tiềm ẩn.
Tảo xoắn là nguồn dinh dưỡng quý nhưng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng và độc tố vi tảo microcystin nếu nuôi trồng ở môi trường kém kiểm soát. Người tiêu dùng cần nắm rõ cơ chế tích tụ độc chất, cảnh giác trước các sản phẩm trôi nổi và chọn sản phẩm có kiểm nghiệm minh bạch để bảo vệ sức khỏe.
Fucoxanthin từ tảo nâu được nhiều quảng cáo ca ngợi có khả năng đốt mỡ trắng thần tốc. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hiệu quả sinh nhiệt tiêu mỡ ấn tượng chủ yếu ghi nhận trên chuột, trong khi nghiên cứu tế bào người cho thấy chất này không kích thích mô mỡ trắng hóa nâu như kỳ vọng.
Nhiều lời đồn cho rằng tích dương là thảo dược giúp tăng cường sinh lý nam và tăng vọt testosterone. Dù vậy, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy tác dụng cải thiện số lượng và chất lượng tinh trùng mới chỉ được ghi nhận trên động vật, trong khi tác động lên testosterone vẫn còn mâu thuẫn và hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Uống tạo phì thảo cùng thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi nghiêm trọng. Hợp chất saponin trong thảo dược này có thể ức chế bơm tống thuốc P-glycoprotein và làm tăng tính thấm niêm mạc ruột non, khiến lượng thuốc hấp thu vào máu tăng mất kiểm soát, dễ dẫn đến quá liều và ngộ độc thuốc nguy hiểm.
Tảo đỏ dulse và nori cung cấp lượng iod dồi dào nhưng hàm lượng này thường biến động khó lường. Người bệnh suy giáp hoặc cường giáp cần thận trọng khi sử dụng vì lượng iod nạp vào quá mức có thể làm biến động chỉ số TSH và ảnh hưởng xấu đến chức năng tuyến giáp.
Huyết dư thán (than tóc người) và cỏ mực đều có tác dụng hỗ trợ cầm máu, nhưng cơ chế hoàn toàn khác nhau: than tóc tạo khung vật lý kích hoạt ngưng tập tế bào máu, còn cỏ mực phát huy tác dụng nhờ hoạt chất sinh học flavonoid. Dù khoa học ghi nhận hiệu quả, người dân không nên tự chế đắp vết thương.
Tảo nâu chứa hàm lượng iod tự nhiên rất cao, có thể gây xáo trộn chức năng tuyến giáp nếu lạm dụng thường xuyên. Bổ sung quá đà dạng thô hoặc viên uống dễ dẫn đến nguy cơ suy giáp, cường giáp và bão giáp; người dùng chỉ nên ăn lượng vừa phải vài bữa mỗi tuần để bảo vệ hệ nội tiết.
Tảo hưu ngâm rượu hoàn toàn không thể chữa được vết rắn cắn như lời đồn dân gian. Việc đắp rượu thuốc lên vết thương không có tác dụng trung hòa nọc độc, ngược lại còn làm hoại tử mô, nhiễm trùng và trì hoãn thời gian cấp cứu bằng huyết thanh kháng nọc đặc hiệu tại bệnh viện.
Tảo biển Sargassum chứa nhiều dưỡng chất nhưng không được khuyến khích dùng tùy tiện trong thai kỳ. Hàm lượng i-ốt biến thiên quá cao dễ gây rối loạn tuyến giáp cho cả mẹ và thai nhi, kèm theo nguy cơ phơi nhiễm thạch tín vô cơ và kim loại nặng nếu sử dụng không kiểm soát.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt chất flavonoid và lignan trong thỏ ty tử kém tan trong nước nhưng tan tốt trong cồn. Dạng ngâm rượu giúp chiết xuất tối đa hàm lượng chất chống oxy hóa so với sắc nước thông thường, tuy nhiên người dùng cần cân nhắc thể trạng và bệnh nền để lựa chọn dạng dùng phù hợp.
Tăng thanh và Không thanh là hai khoáng dược cổ truyền có nguồn gốc từ quặng đồng cacbonat bazơ thiên nhiên. Khác biệt lớn nhất giữa chúng nằm ở cấu trúc kết tinh rỗng hay đặc, cùng mức độ lẫn các tạp chất kim loại nặng nguy hại như chì, asen, kẽm và cadimi do điều kiện địa chất tạo thành.
