Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.051 bài, trang 185 trên 1.453
Vitamin C trong nước ép sơ ri tự nhiên có xu hướng hấp thu vào máu tốt hơn và đào thải chậm hơn dạng đơn lẻ nhờ các polyphenol hỗ trợ. Hiện chưa có nghiên cứu đối đầu trực tiếp giữa quả tươi và bột chiết xuất, người dùng nên chọn dạng phù hợp với lượng vừa phải.
Uống sài đất giúp bảo vệ tế bào gan là niềm tin dân gian có cơ sở khoa học nhất định, nhưng không mang ý nghĩa "giải độc gan" thần kỳ. Dữ liệu thực nghiệm trên động vật cho thấy sài đất chứa chất chống oxy hóa và hoạt chất triterpenoid giúp giảm tổn thương tế bào gan, song chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người.
Maca vàng, đỏ và đen không chỉ khác nhau ở màu sắc vỏ củ mà còn có hàm lượng glucosinolates, macamides và acid amin riêng biệt. Các nghiên cứu chỉ ra Maca đỏ giàu glucosinolates, Maca đen vượt trội về hỗ trợ số lượng tinh trùng và trí nhớ, trong khi Maca vàng giàu carbohydrate và năng lượng cơ bản.
Sâm bòng bong chứa nhiều hợp chất sinh học tiềm năng nhưng việc tự ý ngâm rượu sử dụng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Chuyên gia cảnh báo người mắc bệnh gan tiến triển, thận mạn tính, phụ nữ mang thai và người rối loạn chuyển hóa tuyệt đối không nên dùng loại rượu ngâm này để tránh suy tạng, dị tật thai nhi và ngộ độc cấp.
Nhiều người tin rằng sâm cầm là món ăn đại bổ giúp an thai, nhưng các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ mang thai không nên sử dụng. Thủy cầm hoang dã này tiềm ẩn nguy cơ cao tích tụ kim loại nặng độc hại, đạn chì săn bắn và hóa chất công nghiệp khó phân hủy, đe dọa sự phát triển của thai nhi.
Quan niệm rễ sâm rừng có thể thay thế nhân sâm để bồi bổ là hoàn toàn sai lầm. Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rễ cây rừng không rõ nguồn gốc thiếu vắng hệ hoạt chất sinh học đặc trưng như ginsenoside và polysaccharide của nhân sâm, tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc cho sức khỏe.
Lộ lộ thông từ quả cây sâu đông là vị thuốc hoạt huyết thông kinh quen thuộc, nhưng phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên sử dụng. Dược tính hành huyết mạnh tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung gây dọa sảy hoặc sinh non, cần hết sức thận trọng.
Cây sì to thường được quảng cáo như giải pháp tự nhiên thay thế hoàn toàn thuốc ngủ, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ có tác dụng an thần nhẹ. Các nghiên cứu hiện có còn hạn chế về quy mô, không đủ căn cứ để xem sì to là biện pháp điều trị dứt điểm chứng mất ngủ mạn tính.
Ngộ độc sâu ban miêu do độc tố cantharidin hiện hoàn toàn không có thuốc giải độc đặc hiệu. Mọi trường hợp nuốt phải đều đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp, phác đồ điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào hồi sức tích cực, bù dịch, ổn định điện giải và bảo vệ chức năng các cơ quan nội tạng.
Nhiều lời đồn cho rằng sâm tố nữ giúp nở ngực tự nhiên nhờ chứa phytoestrogen. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện tại chỉ ghi nhận tác dụng của thảo dược này trên triệu chứng mãn kinh, hoàn toàn không có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả tăng kích thước vòng một bền vững.
Sâu đá dạng viên khác cuốn chiếu thông thường về hình thái, khả năng cuộn tròn và cấu trúc di truyền. Thay vì chỉ có độc tố cyanide như đồn thổi, các loài cuốn chiếu chứa nhiều ancaloit phòng vệ độc hại tiết ra từ tuyến chuyên biệt, có thể gây tổn thương da và ngộ độc nguy hiểm nếu tiếp xúc hoặc nuốt phải.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sâm đất giúp lợi tiểu và bổ thận. Bằng chứng khoa học tiền lâm sàng cho thấy thảo dược này chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào thận ở động vật, nhưng hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô trên người để khẳng định tác dụng chữa bệnh.
Sâu đá chứa các alkaloid phòng vệ đặc trưng gồm glomerin và homoglomerin, có cấu trúc tương tự thuốc an thần mạnh và khả năng gây bất động sinh vật săn mồi. Việc tùy tiện ngâm rượu hoặc sử dụng sâu đá tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp, tổn thương tế bào và ức chế hệ thần kinh nguy hiểm.
Sâu đá trị sỏi tiết niệu là mẹo dân gian truyền miệng chưa hề có bằng chứng khoa học hay thử nghiệm lâm sàng xác nhận tính hiệu quả. Việc tự ý sử dụng thay cho phác đồ y khoa có thể gây biến chứng ứ nước thận nguy hiểm.
Sâm Siberia hỗ trợ điều hòa thần kinh nhờ cân bằng nồng độ GABA và serotonin, nhưng thời điểm uống cần dựa trên phản ứng cá nhân. Uống buổi sáng giúp duy trì năng lượng và tránh trằn trọc, trong khi dùng lượng vừa phải theo hướng dẫn y khoa giúp hạn chế tối đa nguy cơ rối loạn giấc ngủ.
Nhiều người lầm tưởng sâu ban miêu là thần dược kích dục giúp thăng hoa, nhưng thực chất độc tố cantharidin của loài này chỉ gây viêm loét, sung huyết niệu đạo dữ dội. Sử dụng sâu ban miêu có thể dẫn tới hoại tử ống thận cấp, xuất huyết tiêu hóa, đông máu rải rác và nguy cơ tử vong nhanh chóng.
Nhiều lời truyền miệng dân gian ca tụng sâu đá có khả năng tiêu sưng, làm liền xương thần kỳ sau chấn thương đòn ngã. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh sâu đá có thể nối liền xương gãy. Người bệnh cần cẩn trọng để tránh bỏ lỡ thời gian điều trị chuẩn y khoa.
Sâu ban miêu chứa độc tố cantharidin cực mạnh, thường bị bắt nhầm làm mồi nhậu do ngoại hình giống bọ ăn được. Nuốt phải chất độc này gây trợt loét, thủng dạ dày, suy thận và hoại tử cơ tim, dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không cấp cứu kịp thời.
Hiện tượng cương cứng sau khi dùng sâu ban miêu không phải là dấu hiệu tăng cường sinh lực mà là hậu quả của phản ứng viêm loét, hoại tử niêm mạc niệu đạo cấp tính do độc tố cantharidin gây ra, tiềm ẩn nguy cơ suy thận và tử vong.
Sâm đất (*Boerhavia diffusa*) là vị thuốc dân gian quen thuộc nhưng chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh. Bốn nhóm đối tượng gồm phụ nữ có thai, người suy thận nặng, người chuẩn bị phẫu thuật và người có huyết áp thấp tuyệt đối không nên tự ý dùng để trị bệnh nhằm tránh biến chứng nguy hiểm.
