Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 628 trên 1.483
Các nghiên cứu nuôi cấy tế bào cho thấy chiết xuất bồng nga truật và hoạt chất panduratin A có khả năng ức chế virus SARS-CoV-2 mạnh mẽ. Dù vậy, đây mới chỉ là dữ liệu trong ống nghiệm; hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả chữa bệnh virus trên cơ thể người.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên tự ý uống bời lời nhớt hoặc dùng dịch chiết đậm đặc. Dược liệu này hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn sinh sản, tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, ngộ độc gan thận và ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thai nhi.
Các nghiên cứu thực nghiệm năm 2023 cho thấy chiết xuất lá bời lời nhớt có khả năng chống oxy hóa, phục hồi tế bào và giảm tổn thương gan do paracetamol hay hóa chất trên chuột. Dù vậy, hiệu quả trên người vẫn chưa được thử nghiệm lâm sàng kiểm chứng.
Bổ củi trong dân gian và sâm nhung thảo mộc thường được đồn thổi giúp trị dứt điểm đau thắt lưng. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện đại cho thấy các liệu pháp thảo mộc chuẩn hóa có dữ liệu đối chứng rõ ràng hơn bài thuốc côn trùng, song cả hai đều đòi hỏi thận trọng khi áp dụng.
Cam thảo chứa hoạt chất ức chế chuyển hóa khiến cơ thể giữ muối, mất kali và trực tiếp làm giảm hiệu lực của thuốc hạ huyết áp. Nguy hiểm hơn, tình trạng hạ kali máu do cam thảo gây cản trở đào thải và làm tăng độ nhạy cảm của cơ tim, dẫn đến nguy cơ ngộ độc thuốc trợ tim digoxin đe dọa tính mạng.
Bồ kết và vỏ bưởi kết hợp tạo nên giải pháp chăm sóc tóc tự nhiên nhờ hai cơ chế bổ trợ: bồ kết làm sạch bã nhờn dịu nhẹ, trong khi vỏ bưởi chứa tinh dầu giàu d-limonene và các hợp chất sinh học giúp kháng khuẩn, chống viêm da đầu.
Cam thảo chứa hoạt chất kháng viêm, giúp làm dịu niêm mạc và giảm đáng kể tình trạng đau họng tại chỗ theo các thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, thảo dược này chỉ có tác dụng hỗ trợ xoa dịu triệu chứng kích ứng tạm thời, không thể thay thế điều trị y khoa khi bị viêm nhiễm.
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy trà bụp giấm có thể hỗ trợ giảm huyết áp tâm thu và tâm trương ở người tiền tăng huyết áp hoặc tăng huyết áp nhẹ. Tuy nhiên, loại thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ lối sống, tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn của bác sĩ.
Bọ bổ củi là dược liệu dân gian quen thuộc nhưng tiềm ẩn nguy cơ cao về vi khuẩn, nấm mốc và tạp chất độc hại. Để an toàn, bọ bắt buộc phải trải qua quy trình chần nước sôi 1-3 phút để diệt khuẩn, sau đó sao vàng hạ thổ nhằm khử triệt để độ ẩm và độc tố trước khi ngâm rượu hay phối chế.
Cây bổ béo từ lâu được dân gian tin dùng để kích thích ăn ngon và bồi bổ thể trạng gầy yếu. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu ghi nhận hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả tăng cân trên người.
Bồng nga truật là gia vị quen thuộc chứa nhiều hoạt chất sinh học giàu tiềm năng, nhưng việc dùng dịch chiết cô đặc liều cao kéo dài có thể gây quá tải nội tạng. Phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan thận và bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật cần đặc biệt tránh để ngừa các tác động bất lợi đến tế bào và mạch máu.
Nước lá bọ mẩy được dân gian truyền tai như bài thuốc hạ sốt, trị viêm họng hiệu quả. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận tiềm năng kháng viêm và chống oxy hóa, thảo dược này hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc hạ sốt chuẩn.
Tin đồn dùng vỏ bồ kết tây trị viêm nướu hoàn toàn thiếu bằng chứng khoa học xác thực. Nghiên cứu thực tế chỉ ra dịch chiết vỏ loại cây này không có dữ liệu diệt vi khuẩn miệng, ngược lại còn gây ức chế sinh tinh và làm giảm 100% khả năng sinh sản trên chuột đực thử nghiệm.
Nước hãm bụp giấm chứa nhiều acid hữu cơ và có tác dụng tăng bài tiết oxalate qua thận. Dù nghiên cứu trên động vật cho thấy khả năng giảm lắng đọng tinh thể, người có tiền sử sỏi canxi oxalate vẫn cần thận trọng, dùng loãng và không uống thay nước lọc.
Người bị trào ngược và viêm dạ dày cấp nên hạn chế ăn cam. Axit citric trong cam có thể làm suy yếu cơ thắt thực quản dưới, làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và gây kích ứng trực tiếp lên niêm mạc đang sưng viêm, dễ kích hoạt cơn đau rát và ợ nóng.
Ngâm rượu cây bổ béo uống hàng ngày tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan nặng do tương tác giữa cồn và độc tố tự nhiên. Thay vì lạm dụng rượu ngâm, người dùng nên chuyển sang dạng sắc nước uống theo liều lượng chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn cho gan và cơ thể.
Uống nước bụp giấm đậm đặc mỗi ngày làm tăng nguy cơ xói mòn men răng do nồng độ acid cao và khả năng đệm acid kéo dài. Men răng dễ bị khử khoáng hóa, dẫn đến ê buốt và tổn hại cấu trúc vĩnh viễn nếu sử dụng sai cách trong thời gian dài.
Dùng bồng nga truật dạng chiết xuất liều cao chung với thuốc chống đông làm tăng mạnh rủi ro tương tác bất lợi. Sự phối hợp này có thể thúc đẩy nguy cơ xuất huyết não và dạ dày nghiêm trọng, đòi hỏi người bệnh phải tuyệt đối cẩn trọng và tham vấn bác sĩ điều trị trước khi dùng.
Cây bồ cu vẽ chứa hoạt chất sinh học breynin có tác dụng chống viêm mạnh mẽ, nhưng chính chất này cũng mang độc tính tiềm ẩn. Tự ý nấu nước tắm khi da đang bị chốc lở, có vết thương hở dễ dẫn đến nguy cơ kích ứng và ngộ độc qua da.
Hesperidin trong vỏ cam được chứng minh giúp hạ mỡ máu và ổn định huyết áp trên động vật thực nghiệm, nhưng các thử nghiệm lâm sàng trên người cho thấy hiệu quả hạ cholesterol chưa thực sự rõ ràng do cơ thể hấp thu kém. Người bệnh không nên dùng vỏ cam thay thế thuốc điều trị mỡ máu và huyết áp.
