Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 655 trên 1.483
Bà bầu hoàn toàn có thể ăn bòn bon để bổ sung vitamin và chất chống oxy hóa tự nhiên, lời đồn loại quả này gây sảy thai là không có căn cứ. Tuy nhiên, mẹ bầu cần ghi nhớ 3 lưu ý quan trọng: tuyệt đối không nhai nuốt hạt, không cắn vỏ dính nhựa và ăn với lượng vừa phải.
Bòi ngòi cỏ thể hiện hoạt tính kháng viêm rõ rệt thông qua việc ức chế các cytokine và con đường truyền tín hiệu viêm trong các thử nghiệm tế bào và động vật. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận liều dùng chuẩn và hiệu quả thực tế.
Dầu hạt bông và dầu đậu nành đều giàu acid béo chưa bão hòa, nhưng dầu hạt bông chứa trên 20% acid béo bão hòa palmitic và ít acid oleic hơn (15,6% so với 29,1%). Sự khác biệt này khiến dầu hạt bông kém bền nhiệt hơn và tiềm ẩn nguy cơ tim mạch nếu dùng kéo dài.
Các thông tin về tác dụng hạ đường huyết của lá cây bông vải hiện mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật đối với hoạt chất chiết xuất, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Bệnh nhân không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Cây bông ổi chứa các độc tố triterpenoid lantadene gây tắc dịch mật, hủy hoại ty thể tế bào gan và dẫn đến tổn thương gan thận nghiêm trọng trên động vật. Dù một số nghiên cứu ghi nhận tiềm năng sinh học nhất định của hoạt chất đơn lẻ, việc tự ý dùng lá hoặc quả bông ổi chữa bệnh tiềm ẩn rủi ro ngộ độc rất cao.
Nghiên cứu cho thấy sulforaphane trong bông cải xanh giúp kích hoạt enzyme giải độc và thanh thải độc tố trên động vật và người. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về việc ăn bông cải xanh giúp ngăn ngừa hoặc điều trị ung thư vẫn còn hạn chế, chưa thể thay thế phác đồ y khoa chuẩn.
Cây bí đái chứa nhiều polyphenol và acetophenone có tiềm năng ức chế stress oxy hóa và kháng khuẩn trên tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trị viêm trên người, do đó người dân không nên tự ý dùng thay thuốc.
Nhiều người tin bông gừng xanh giúp đốt mỡ thần tốc nhờ vị cay sinh nhiệt. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận trên gừng củ với kết quả ở người còn mâu thuẫn. Bông gừng không thể thay thế việc kiểm soát calo và tập luyện.
Bông gừng xanh giàu tinh dầu thơm và chất chống oxy hóa gingerol rất nhạy cảm với nhiệt độ. Nấu quá lâu hoặc dùng nhiệt lớn làm bay hơi hợp chất thơm và suy giảm hoạt tính sinh học. Thả bông gừng vào bước cuối, đảo nhanh dưới 2 phút giúp giữ trọn vẹn dưỡng chất.
Bông báo (*Thunbergia grandiflora*) và Cát đằng (*Thunbergia laurifolia*) thường bị nhầm lẫn do hình thái tương đồng. Dù cùng chi, chỉ *Thunbergia laurifolia* có bằng chứng tiền lâm sàng bảo vệ tế bào trước độc chất và giàu chất chống oxy hóa, trong khi Bông báo chủ yếu dừng ở kinh nghiệm dân gian trị đau mắt.
Thịt bò giàu protein, sắt và kẽm nhưng ăn mỗi ngày làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường và ung thư đại trực tràng. Bằng chứng dịch tễ cho thấy tiêu thụ 100g thịt đỏ chưa chế biến mỗi ngày làm tăng nguy cơ tử vong do tim mạch và đột quỵ. Người tiêu dùng nên ăn chừng mực, đa dạng thực phẩm.
Nhiều người tự ý hái lá bông ổi sắc nước uống để trị tiêu chảy, đau dạ dày mà không biết thảo dược này chứa độc tố nguy hiểm. Khoảng cách giữa liều tác dụng và liều độc rất hẹp, tự sắc uống dễ dẫn đến hoại tử tế bào gan, suy thận cấp và ức chế thần kinh trung ương.
Hạt bìm bìm thường được truyền miệng là thuốc xổ tự nhiên mạnh, nhưng việc tự ý dùng dễ dẫn đến quá liều, kích ứng đường ruột dữ dội và rối loạn điện giải đe dọa tính mạng. Nhận diện sớm 4 dấu hiệu ngộ độc gồm nôn liên tục, tiêu chảy ra máu, co rút cơ tụt huyết áp và li bì kiệt sức là yếu tố sống còn để cấp cứu kịp thời.
Cây bông tai và Digitalis cùng chứa glycoside có khả năng ức chế bơm Na+/K+-ATPase để tăng lực co bóp cơ tim. Dù hoạt chất asclepin từ bông tai thể hiện hiệu lực co tim mạnh hơn cả digoxin trên mô hình thực nghiệm, độc tính tim mạch cao khiến loài cây này tuyệt đối không thể tự ý sử dụng.
Cây bông báo chứa các hợp chất hoạt tính sinh học nhưng hoàn toàn thiếu vắng bằng chứng khoa học về độ an toàn lâm sàng. Phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú, trẻ nhỏ và bệnh nhân suy giảm chức năng gan thận tuyệt đối không nên tự ý dùng nước sắc thảo mộc này để phòng ngừa nguy cơ ngộ độc, co bóp tử cung và suy giảm tạng.
Thịt bò ăn cỏ chứa tỷ lệ omega-3 và CLA cao hơn, đồng thời ít mỡ bão hòa hơn bò ăn ngũ cốc. Tuy nhiên, hàm lượng omega-3 tuyệt đối trong thịt bò vẫn khiêm tốn, không đủ tạo bước ngoặt lớn cho tim mạch nếu không kết hợp chế độ ăn cân bằng.
Người đang uống thuốc chống đông Warfarin hoàn toàn có thể ăn bông cải xanh, không cần kiêng tuyệt đối. Điều quan trọng nhất là duy trì khẩu phần vừa phải dưới 100 g mỗi bữa và ăn đều đặn hằng tuần để tránh làm biến động chỉ số đông máu INR.
Bông vải chứa hoạt chất gossypol có khả năng gây hạ kali máu nghiêm trọng. Khi dùng chung với các thuốc tim mạch như thuốc chống loạn nhịp hoặc thuốc làm giảm kali, dược liệu này làm tăng nguy cơ loạn nhịp thất đe dọa tính mạng và ngộ độc thuốc, đòi hỏi người bệnh phải tuyệt đối cẩn trọng.
Khả năng kháng viêm của bòng bong (*Lygodium flexuosum*) được quyết định bởi nhóm hoạt chất flavonoid và triterpenoid. Các bằng chứng thực nghiệm cho thấy chiết xuất từ cây ức chế con đường truyền tín hiệu gây viêm NF-kappaB, giảm tổn thương oxy hóa và hạ men gan hiệu quả trên mô hình thí nghiệm.
Phụ nữ mang thai không nên dùng cây bông bạc do thiếu dữ liệu an toàn thai kỳ và nguy cơ chiết xuất thảo mộc kích thích cơ trơn tử cung gây sảy thai, sinh non. Thai phụ tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược truyền miệng mà chưa có chỉ định y khoa.
