Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 825 trên 1.483
Cholesterol từ thức ăn chỉ đóng góp khoảng 25% lượng mỡ máu lưu hành, phần lớn còn lại do gan tự tổng hợp. Mức ảnh hưởng của thực phẩm lên chỉ số xét nghiệm thường khá khiêm tốn ở người bình thường. Kẻ thực sự kích thích gan tạo nhiều cholesterol xấu lại chính là chất béo bão hòa trong khẩu phần.
So sánh lipid profile cho thấy dầu hạt thực vật vượt trội hơn bơ lạt trong việc cải thiện mỡ máu. Dầu thực vật giúp hạ mạnh cholesterol toàn phần, LDL cholesterol xấu và triglycerides, trong khi bơ lạt chứa nhiều chất béo bão hòa dễ làm tăng cholesterol và các nguy cơ tim mạch.
Chế độ ăn chay hoàn toàn giúp hạ đáng kể cholesterol xấu LDL-C (có thể giảm tới 35% khi kết hợp thực phẩm giàu xơ và hạt), nhưng không thể loại bỏ sạch hoàn toàn mỡ máu do gan vẫn tiếp tục tự tổng hợp cholesterol nội sinh.
Dầu thực vật tinh luyện được loại bỏ tạp chất và độc tố qua quy trình hóa lý nhiều bước, không đơn thuần là thực phẩm siêu chế biến độc hại. Tuy nhiên, nhiệt độ cao trong khâu tinh chế làm hao hụt vi chất quý và có thể sinh ra chất béo chuyển hóa.
Tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến trong thai kỳ làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ và tiền sản giật, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chưa cho thấy mối liên hệ rõ ràng với tình trạng trẻ sơ sinh bị nhẹ cân hay nhỏ so với tuổi thai.
Ý tưởng uống collagen để "chữa lành" hội chứng ruột rò rỉ thu hút nhiều sự chú ý, bắt nguồn từ vai trò sinh học của các axit amin đối với tế bào niêm mạc. Tuy nhiên, y văn hiện nay vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng lớn khẳng định hiệu quả này, và ruột rò rỉ vẫn chưa có phác đồ điều trị chính thức.
Trứng cá chứa nhiều cholesterol nhưng lại rất giàu axit béo omega-3 (EPA và DHA). Lợi ích hạ triglyceride và bảo vệ tim mạch của omega-3 hoàn toàn bù đắp được lượng cholesterol này nếu bạn ăn uống điều độ, chế biến lành mạnh kết hợp nhiều chất xơ.
Quan niệm ăn thực phẩm chứa cholesterol trực tiếp làm tắc mạch máu là không chính xác. Xơ vữa mạch máu là quá trình bệnh lý phức tạp bắt nguồn từ phản ứng viêm mạn tính và tổn thương thành mạch, khiến chất béo bị các tế bào miễn dịch giữ lại, chứ không đơn thuần do cholesterol từ thức ăn đóng cặn cơ học.
Nhiều người nghĩ ăn trứng hay hải sản làm tăng mỡ máu, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy chất béo bão hòa mới là yếu tố chính làm tăng cholesterol xấu LDL. Lượng cholesterol nạp từ thức ăn chỉ có tác động khiêm tốn hoặc tương tác phụ.
Sốt đóng chai giúp món ăn thêm đậm vị nhưng thường chứa nhiều chất béo ẩn, siro tạo ngọt, tinh bột biến tính và chất bảo quản tổng hợp. Người tiêu dùng cần nắm rõ cách đọc nhãn thành phần để kiểm soát lượng calo, bảo vệ men răng và phòng tránh dị ứng thực phẩm tiềm ẩn.
Nhãn "nguyên cám" trên ngũ cốc ăn sáng đóng hộp thường tạo cảm giác lành mạnh, nhưng nhiều nghiên cứu chỉ ra phần lớn sản phẩm này là thực phẩm siêu chế biến, chứa hàm lượng đường và natri rất cao, đặc biệt ở nhóm dành cho trẻ em.
Người cao tuổi không nên cắt giảm cholesterol thực phẩm quá khắt khe, trừ trường hợp có bệnh nền đái tháo đường. Việc kiêng khem cực đoan dễ gây suy dinh dưỡng và thiếu vi chất, trong khi người già khỏe mạnh hoàn toàn có thể ăn tối đa một quả trứng mỗi ngày mà không làm tăng nguy cơ tim mạch.
Chế độ ăn keto nhiều chất béo thường khiến nồng độ hạt xơ vữa ApoB gia tăng đáng kể ở đa số người áp dụng. Dù có thể giúp giảm cân, việc nạp lượng lớn mỡ động vật làm tăng số lượng hạt lipoprotein gây hại thành mạch, đòi hỏi người theo đuổi chế độ này phải kiểm tra định kỳ.
Cắt giảm thực phẩm siêu chế biến không đòi hỏi nhiều giờ đứng bếp nếu người bận rộn biết áp dụng chiến lược sơ chế nguyên liệu tươi và kỹ thuật nấu đơn giản. Việc tự nấu ăn từ thực phẩm thô giúp giảm nguy cơ tăng cân, hạn chế tích tụ chất có hại cho tim mạch mà không gây xáo trộn sinh hoạt.
Uống tinh bột nghệ tự làm hằng ngày tiềm ẩn rủi ro ngộ độc chì và crom nghiêm trọng do ô nhiễm đất trồng hoặc hành vi pha tạp chì cromat để tạo màu. Người tiêu dùng cần thận trọng với sản phẩm gia công trôi nổi, không rõ nguồn gốc kiểm định chất lượng.
Nghiên cứu cho thấy thói quen tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến và đồ ăn nhanh làm tăng nồng độ chất làm mềm nhựa phthalates trong nước tiểu. Phthalates từ bao bì nhựa dẻo và dây chuyền chế biến có thể thôi nhiễm trực tiếp vào thức ăn, đặc biệt là các món chiên xào nhiều dầu mỡ khi còn nóng.
Ăn 2-3 quả trứng nguyên quả mỗi ngày kết hợp tập kháng lực không làm tăng mỡ máu hay tổn hại huyết áp ở người khỏe mạnh. Lòng đỏ trứng còn hỗ trợ giảm mỡ, gia tăng sức mạnh cơ bắp và giảm triglyceride khi duy trì tập luyện đều đặn.
Uống collagen peptide trước khi ngủ giúp giảm số lần thức giấc giữa đêm nhờ lượng acid amin glycine dồi dào. Hoạt chất này kích hoạt thụ thể NMDA tại nhân trên chéo, hỗ trợ giãn mạch ngoại biên để thoát nhiệt cơ thể, cải thiện độ liền mạch của giấc ngủ mà không làm ảnh hưởng đến nồng độ melatonin.
Uống peptide collagen thủy phân thực sự giúp cải thiện độ đàn hồi, cấp ẩm và hỗ trợ làm mờ nếp nhăn dựa trên nhiều thử nghiệm lâm sàng. Tuy nhiên, hiệu quả đạt được ở mức độ khiêm tốn, đòi hỏi sử dụng liên tục từ 4 đến 12 tuần và không thể thay thế các biện pháp thẩm mỹ can thiệp sâu.
Thực phẩm chế biến tối thiểu chỉ qua sơ chế cơ học như rửa, cắt, cấp đông hoặc lên men để giữ nguyên cấu trúc tự nhiên. Ngược lại, thực phẩm siêu chế biến bị bẻ gãy, biến đổi cấu trúc hóa học và tái tổ hợp cùng phụ gia công nghiệp nhân tạo, làm giảm giá trị dinh dưỡng và tăng nguy cơ bệnh chuyển hóa.
