Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 864 trên 1.483
Não bộ người trưởng thành cần tiêu thụ trung bình từ 120 g đến 140 g glucose mỗi ngày để duy trì sự tập trung và tỉnh táo. Lượng đường này chiếm tới 50-75% tổng lượng đường cơ thể cần, được cung cấp liên tục qua máu để nuôi dưỡng synap thần kinh và đảm bảo hoạt động tư duy.
Khi túi thừa đại tràng bùng phát viêm cấp tính, người bệnh cần kiêng hoàn toàn chất xơ hoặc ăn lỏng để ruột nghỉ ngơi. Tuy nhiên, khi đợt viêm đã thuyên giảm, ăn nhiều chất xơ lại là nguyên tắc bắt buộc giúp giảm áp lực ruột và ngăn ngừa bệnh tái phát.
Đầy hơi, chướng bụng ở người mắc hội chứng ruột kích thích chủ yếu bắt nguồn từ nhóm carbohydrate chuỗi ngắn kém hấp thu mang tên FODMAP. Trong đó, oligosaccharide và disaccharide là hai thủ phạm chính, dễ bị vi khuẩn đại tràng lên men ồ ạt, hút nước và giải phóng lượng khí lớn gây căng tức ống tiêu hóa.
Gọt bỏ vỏ táo làm mất đi khoảng 25% tổng lượng chất xơ tự nhiên cùng phần lớn hợp chất phenolic và khoáng chất tập trung ở lớp ngoài cùng của quả. Nếu hệ tiêu hóa khỏe mạnh và nguồn táo bảo đảm an toàn, ăn cả vỏ là cách tối ưu để nhận trọn vẹn giá trị dinh dưỡng.
Thực phẩm bổ sung chất xơ thường được coi là lành tính, nhưng chúng có thể gây tắc ruột hoặc hình thành búi bã nguy hiểm ở người bị liệt dạ dày, hội chứng giả tắc ruột, xơ nang, người sau phẫu thuật hoặc đang dùng thuốc ức chế vận động ruột.
Thói quen uống nước ngụm nhỏ và đảo trong miệng giúp làm ẩm niêm mạc và hỗ trợ phản xạ nuốt, nhưng không kích thích amylase hỗ trợ dạ dày như quan niệm thực dưỡng. Enzyme amylase nước bọt chỉ phân giải tinh bột và cần thức ăn bảo vệ để không bị acid dịch vị bất hoạt.
Nhiều người tin nhịn uống nước khi ăn cơm giúp tránh loãng dịch vị và tăng tiêu hóa theo thực dưỡng. Nghiên cứu sinh lý học xác nhận nước lọc không làm thay đổi độ pH dạ dày hay cản trở men tiêu hóa, việc uống từng ngụm nhỏ khi khát là hoàn toàn an toàn.
Bột củ nưa Konjac chứa glucomannan thực sự có khả năng kiểm soát cơn đói nhờ cơ chế hấp thụ nước, trương nở tạo khối gel nhớt giúp làm chậm quá trình rỗng dạ dày và kích thích tiết hormone no. Tuy nhiên, người dùng cần uống đủ nước để phòng ngừa nguy cơ tắc nghẽn thực quản và đường tiêu hóa.
Bổ sung chất xơ cho người nằm liệt giường cần đặc biệt thận trọng, bởi nhu động ruột suy giảm kết hợp thiếu nước sẽ biến chất xơ thành khối bã đặc quánh, gây nguy cơ bán tắc ruột nghiêm trọng thay vì cải thiện táo bón.
Ăn nhiều chất xơ nhưng uống ít nước hoàn toàn có thể gây tắc ruột do phân đóng khối. Khi thiếu nước làm dung môi bôi trơn, bã xơ không hòa tan sẽ hút kiệt dịch ruột, cô đặc lại thành khối cứng gây nghẽn đường tiêu hóa và tiềm ẩn nguy cơ viêm loét, thủng ruột.
Prebiotic là nguồn thức ăn chọn lọc nuôi dưỡng vi khuẩn có lợi trong ruột già, chủ yếu gồm inulin và fructooligosaccharides (FOS). Thay vì tìm kiếm sản phẩm đắt đỏ, việc bổ sung các thực phẩm tự nhiên giàu chất xơ hòa tan và ngũ cốc nguyên cám giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh và cân bằng chuyển hóa.
Cắt giảm tinh bột quá mức ở tuổi dậy thì có thể khiến cơ thể rơi vào tình trạng thiếu hụt năng lượng khả dụng, dẫn đến rối loạn nội tiết và làm chậm quá trình tăng trưởng xương. Trẻ cần được cung cấp đủ tinh bột chất lượng cao từ ngũ cốc, đậu và rau quả để phát triển chiều cao tối đa.
Yến mạch cán dẹt dày và yến mạch ăn liền làm tăng đường huyết rất khác nhau do mức độ phá vỡ cấu trúc hạt. Yến mạch càng bị cán mỏng, diện tích tiếp xúc càng lớn và độ hồ hóa càng cao, khiến tinh bột thủy phân nhanh trong ruột non và làm tăng vọt đường huyết tương đương bánh mì trắng.
Chế độ ăn chay hoàn toàn cung cấp đủ 9 axit amin thiết yếu nếu bữa ăn đảm bảo đủ năng lượng và kết hợp đa dạng các nhóm đạm thực vật như đậu nành, các loại đậu, ngũ cốc, hạt có dầu và sản phẩm thay thế thịt.
Ăn rau và chất đạm trước khi ăn cơm có thể làm giảm đỉnh đường huyết sau ăn từ 40% đến hơn 50% nhờ cơ chế làm chậm quá trình rỗng dạ dày của chất xơ. Đây là giải pháp dinh dưỡng đơn giản, hiệu quả giúp ổn định đường huyết mà không cần cắt giảm khẩu phần.
Uống nước ép trái cây không thể cung cấp đủ chất xơ như ăn nguyên quả vì quá trình chiết tách đã loại bỏ phần lớn thành tế bào thực vật. Việc thiếu chất xơ khiến đường fructose hấp thu nhanh vào máu, dễ làm đường huyết tăng vọt và giảm cảm giác no so với nhai trực tiếp quả tươi.
Cơ thể xử lý chất xơ nhân tạo và tự nhiên hoàn toàn khác nhau. Dù chất xơ tổng hợp như polydextrose có thể lên men tạo axit béo chuỗi ngắn, chúng thiếu cấu trúc màng tế bào và các hoạt chất sinh học tự nhiên, nên không mang lại hiệu quả hạ đường huyết hay bảo vệ chuyển hóa toàn diện như xơ nguyên vẹn.
Trà ý dĩ chứa polyphenol, coixenolide và các vitamin nhóm B có đặc tính kháng viêm, hỗ trợ miễn dịch tự nhiên. Tuy nhiên, uống trà không thể trực tiếp tạo màng khóa ẩm hay thay thế kem dưỡng da, người dùng cần kết hợp chăm sóc da tại chỗ đúng cách.
Người trên 60 tuổi cần khoảng 1,2–1,5 g đạm/kg thể trọng mỗi ngày để kích hoạt tổng hợp cơ và ngăn ngừa chứng teo cơ. Tình trạng kháng đồng hóa khiến chuẩn dinh dưỡng cũ 0,8 g/kg không còn đủ đáp ứng cho hệ vận động tuổi già.
Ăn tinh bột buổi tối không trực tiếp gây tích mỡ bụng nếu tổng năng lượng nạp vào trong ngày không vượt mức tiêu hao. Các nghiên cứu chỉ ra rằng dư thừa chất béo dễ tích mỡ hơn dư thừa tinh bột, và tổng calo 24 giờ mới là yếu tố quyết định cân nặng.
