Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 981 trên 1.483
Cao chiết lá đào tiên (*Crescentia cujete*) bước đầu thể hiện hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm và mô hình máy tính, nhưng hiện chưa có bất kỳ bằng chứng thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả giảm đau khớp trên người. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc đào tiên để hạ đường huyết, nhưng khoa học hiện nay khẳng định chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả này trên người. Người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng nước thảo mộc chưa qua kiểm chứng.
Vô tình nhai nát một vài hạt táo hay hạt lê không gây ngộ độc cyanide nguy hiểm tính mạng do lượng tiền chất amygdalin giải phóng ra quá nhỏ. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo việc chủ động thu thập và nghiền nuốt một lượng lớn hạt có thể giải phóng nồng độ cyanide kịch độc, làm tê liệt hô hấp tế bào và dẫn tới tử vong.
Nhiều lời đồn thổi cho rằng cây đông hầu trắng có khả năng trị dứt điểm viêm loét dạ dày. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại cho thấy loài cây này chưa từng được chứng minh có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày trên người, và việc tự ý sắc uống tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Nhiều người tin rằng rau củ đông lạnh kém chất lượng hơn rau tươi, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy quá trình cấp đông nhanh giúp khóa chặt vitamin và khoáng chất, khiến chúng thường giữ được giá trị dinh dưỡng tương đương hoặc vượt trội so với rau tươi nằm ngăn mát cả tuần.
Người bị tăng huyết áp có thể uống trà đinh lăng loãng để hỗ trợ an thần, nhưng cần hết sức cẩn trọng vì hoạt tính thảo dược có thể hiệp đồng với thuốc điều trị gây tụt huyết áp đột ngột; tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc theo đơn để thay bằng nước lá đinh lăng.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo bôi nước ép quả đào tiên tươi để trị nấm da và nhiễm trùng, nhưng hiện chưa có bất kỳ bằng chứng lâm sàng nào xác nhận hiệu quả này. Tự ý bôi dịch quả tươi không vô trùng lên vùng da tổn thương thậm chí còn dễ gây viêm da tiếp xúc và bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm.
Xào nấu cà chua cùng dầu ăn giúp tăng mạnh lượng lycopene hấp thu vào máu so với ăn sống. Nhiệt độ giúp phá vỡ thành tế bào và chuyển hóa lycopene sang dạng đồng phân dễ tiếp nhận, trong khi dầu ăn đóng vai trò dung môi hòa tan giúp cơ thể hấp thu tối ưu.
Cá biển đông lạnh nếu rã đông sai cách ở nhiệt độ phòng sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh enzyme chuyển hóa acid amin histidine thành độc chất histamine bền nhiệt. Độc tố này không bị phân hủy khi nấu chín, dễ gây ngộ độc cấp tính với triệu chứng đỏ bừng mặt, nhức đầu và tụt huyết áp.
Uống rượu ngâm đào tiên mỗi ngày tiềm ẩn rủi ro lớn cho gan và thận. Dù chứa một số hoạt chất kháng khuẩn, đào tiên đã bộc lộ nguy cơ gây độc tế bào khi tăng nồng độ trong thử nghiệm khoa học, kết hợp cùng cồn nồng độ cao sẽ gây gánh nặng chuyển hóa nặng nề.
Hấp rau giúp bảo toàn vitamin C và các vitamin tan trong nước tốt hơn đáng kể so với phương pháp luộc ngập nước. Khi luộc, một lượng lớn vi chất dinh dưỡng bị thẩm thấu và hòa tan vào nước sôi, trong khi hấp hạn chế tối đa sự thất thoát này nhờ rau không tiếp xúc trực tiếp với lượng nước lớn.
Uống nước ý dĩ rang thay thế hoàn toàn nước lọc hàng ngày có thể gây hại cho thận do tác dụng lợi tiểu liên tục làm mất cân bằng điện giải và quá tải hệ bài tiết. Loại nước này chỉ nên dùng như thức uống bổ trợ với lượng chừng mực, không thể thay thế nguồn nước lọc tự nhiên.
Cà chua xanh không chứa độc tố solanine của khoai tây mà chứa alkaloid tomatine. Dù tomatine liều cao có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và phá hủy màng tế bào, nồng độ của nó trong các món ăn chế biến thông thường hiếm khi gây ngộ độc cấp tính cho người khỏe mạnh.
Nấu chín và phơi khô đều có ưu thế riêng: phơi sấy khô giúp cô đặc và bảo tồn hàm lượng polyphenol cùng flavonoid chống oxy hóa, trong khi xử lý nhiệt qua nước nấu lại giúp bất hoạt enzyme và phân hủy các độc chất tiềm ẩn hiệu quả hơn.
Hãm lá đông hầu trắng tươi hay phơi khô đều trích xuất được các hoạt chất quý nếu chế biến đúng nhiệt độ. Lá tươi giữ trọn vẹn tinh dầu và axit béo, trong khi lá sấy lạnh bảo quản tốt flavonoid mà không làm mất hoạt tính.
Cây đông hầu trắng (*Turnera subulata*) thường bị nhầm lẫn với thảo dược kích thích sinh lý Damiana (*Turnera diffusa*) do cùng chi thực vật. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy đông hầu trắng hoàn toàn không có công dụng bổ thận hay cường dương, mà chỉ được ghi nhận tiềm năng kháng khuẩn trong ống nghiệm.
Cà pháo muối xổi hoặc còn xanh chứa lượng độc tố Solanine cao hơn rất nhiều so với cà chín hoặc cà đã lên men kỹ. Chất độc này có thể phá vỡ niêm mạc ruột và ức chế thần kinh, do đó người tiêu dùng tuyệt đối không nên ăn sống mà cần để cà lên men chua hoàn toàn trước khi thưởng thức.
Cá biển tươi sống để ngăn mát quá 2 ngày có nguy cơ ngộ độc histamine rất cao nếu tủ lạnh duy trì ở mức 10 độ C thay vì dưới 4 độ C. Khi nhiệt độ không đủ lạnh sâu, vi khuẩn tự nhiên trong cá sẽ phát triển mạnh, chuyển hóa histidine thành histamine bền nhiệt mà nấu chín cũng không thể loại bỏ.
Chiết xuất santalol từ đàn hương trắng đã được khoa học chứng minh có khả năng ức chế trực tiếp enzyme tyrosinase – chìa khóa tạo ra hắc sắc tố melanin. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm, người dùng không nên kỳ vọng thảo dược này có thể thay thế kem chống nắng hay phác đồ trị nám chuẩn y khoa.
Ăn tiết canh heo sống có thể đưa vi khuẩn liên cầu lợn (*Streptococcus suis*) qua niêm mạc tiêu hóa vào máu, gây sốc nhiễm khuẩn rồi vượt hàng rào máu não dẫn đến viêm màng não mủ nguy kịch. Căn bệnh này diễn tiến rất nhanh và thường để lại di chứng điếc vĩnh viễn.
