Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 116 trên 483
Bánh mì hạt mầm có cơ sở khoa học để trở nên đắt giá hơn nhờ kích hoạt enzyme phytase tự nhiên, giúp giảm hàm lượng phytate từ 10% đến 81% và giải phóng các khoáng chất như sắt, kẽm. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc nhiều vào quy trình chế biến, nướng và công thức phối trộn nguyên liệu.
Người bệnh gút không bắt buộc phải kiêng hoàn toàn thịt lợn, bởi hàm lượng purin giữa các bộ phận có sự chênh lệch rất lớn. Bằng cách chọn phần thịt nạc ít purin, loại bỏ hoàn toàn nội tạng và kiểm soát tổng lượng purin dưới ngưỡng 400 mg mỗi ngày, người bệnh vẫn có thể duy trì bữa ăn đủ chất mà an toàn.
Lạc vốn chứa hàm lượng chất béo và calo dồi dào, khiến nhiều người lo ngại việc ăn thường xuyên sẽ gây béo. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy loại hạt này ít gây tăng cân nhờ khả năng tạo cảm giác no dai, cơ chế bù trừ năng lượng tự nhiên và hiện tượng đào thải một phần lipid qua tiêu hóa.
Quả lồng đèn tươi hay sấy khô đều mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng độc đáo. Quả tươi giàu nước, kali và vitamin C tự nhiên, phù hợp cho người giảm cân; trong khi quả sấy khô cô đặc chất chống oxy hóa nhưng lại chứa mật độ calo và đường cao hơn trên cùng trọng lượng.
Nhung hươu thường được ca ngợi là bài thuốc quý giúp hồi phục thể lực và tăng cơ bắp nhanh chóng sau tập luyện. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học đối chứng ngẫu nhiên cho thấy lộc nhung không giúp cải thiện sức bền hiếu khí hay chỉ số máu, và hiệu quả tăng cường sức mạnh cơ bắp vẫn còn nhiều mâu thuẫn.
Lộc giác (gạc già) và nhung hươu (sừng non) khác biệt rõ rệt về thành phần sinh học. Trong khi nhung hươu chứa nhiều yếu tố tăng trưởng, protein và lipid đặc hiệu, thì lộc giác lại giàu khoáng chất do quá trình hóa xương. Đa số thử nghiệm dược lý hiện nay mới dừng ở mức nghiên cứu trên động vật và tế bào.
Nhiều người có thói quen hái lá lộc mại nấu canh vì nghĩ rau rừng lành tính. Tuy nhiên, các phân tích khoa học cho thấy chi lộc mại chứa độc chất alkaloid có thể gây hại nghiêm trọng cho cơ thể. Do đó, bạn tuyệt đối không nên ăn canh lá lộc mại để phòng tránh nguy cơ ngộ độc cấp tính.
Bà bầu tuyệt đối không nên dùng cây lệ dương vì hiện hoàn toàn chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng hay thử nghiệm độc tính sinh sản nào chứng minh độ an toàn của dược liệu này. Việc tùy tiện sử dụng tiềm ẩn nguy cơ kích thích tử cung, sảy thai và gây hại nghiêm trọng đến sự phát triển của thai nhi.
Vỏ lụa củ lạc chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng tập trung lượng lớn polyphenol, resveratrol và chất xơ chống oxy hóa vượt trội so với nhân hạt. Dù khả năng tiêu hóa tại ruột non có sự hao hụt, lớp vỏ này vẫn tiếp tục giải phóng hoạt chất bảo vệ tại đại tràng, do đó bạn nên giữ lại khi ăn nếu hệ tiêu hóa hoàn toàn khỏe mạnh.
Nhung hươu tươi và khô đều giữ được các chuỗi polypeptide quý, nhưng chất lượng thực tế phụ thuộc nhiều vào loài hươu và vị trí lát cắt hơn là dạng chế biến. Nghiên cứu khoa học cho thấy các chuỗi peptide kích thích tăng sinh tế bào sụn thỏ và chống viêm, tuy nhiên người dùng cần thận trọng với nguy cơ hàng giả trôi nổi trên thị trường.
Lộc giác và cao gạc hươu nổi tiếng bổ dưỡng nhưng có tính ấm và chứa hàm lượng đạm cao. Người tăng huyết áp, viêm nhiễm cấp tính, bệnh thận và phụ nữ mang thai không nên sử dụng nhằm tránh nguy cơ bốc hỏa, tăng áp lực lọc của thận và ảnh hưởng thai kỳ.
Gạc hươu (lộc giác) chứa khoảng 14% canxi nhưng ở dạng khoáng vô cơ apatit khó hấp thu nếu chỉ nghiền bột uống thô. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy canxi từ gạc hươu chỉ đạt độ sinh khả dụng cao và hỗ trợ tái tạo xương tối ưu khi được liên kết cùng các chuỗi peptid hoạt tính sinh học qua quá trình chiết xuất, thủy phân.
Phụ nữ mang thai không nên dùng lốp bốp năm nhị do hiện tại chưa có dữ liệu khoa học chứng minh an toàn trong thai kỳ. Việc sử dụng các thảo mộc lạ tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn nội tiết, kích thích co bóp tử cung bất thường và làm tăng nguy cơ tổn thương thai nhi.
Rượu lộc giác (gạc hươu) được nhiều người dùng để bổ thận và mạnh gân xương, nhưng uống sai cách dễ gây hại cho sức khỏe. Dược liệu này chỉ an toàn khi dùng lượng vừa phải theo khuyến cáo y học cổ truyền; việc lạm dụng kéo dài sẽ tạo gánh nặng lớn lên gan và thận.
Nhóm hoạt chất withanolide và withaperuvin trong cây thù lù thể hiện tiềm năng kháng viêm rất mạnh mẽ, ức chế hiệu quả các chất gây viêm như NO và IL-6. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay mới ghi nhận trên tế bào nuôi cấy trong ống nghiệm, chưa đủ cơ sở chứng minh ăn quả thù lù có thể thay thế thuốc điều trị bệnh trên người.
Uống nước ép lá lưỡi hổ chữa tiểu đường là kinh nghiệm dân gian hoàn toàn thiếu bằng chứng lâm sàng trên người. Dịch lá tươi chứa hàm lượng cao saponin và tannin chưa tinh chế, dễ gây kích ứng niêm mạc, dẫn đến ngộ độc tiêu hóa, nôn mửa dữ dội và cồn cào ruột gan.
Quả lạc tiên cảnh non và lá tươi chứa nhiều hợp chất cyanogenic glycoside có khả năng giải phóng khí độc hydro xyanua khi bị dập nát hoặc nhai nuốt. Người dân không nên ăn quả xanh hay dùng lá sống từ các giống cây cảnh này để tránh nguy cơ ức chế hô hấp tế bào và ngộ độc cấp tính.
Nhung hươu chứa yếu tố tăng trưởng IGF-1 đóng vai trò thúc đẩy tái tạo mô gạc, nhưng hàm lượng tự nhiên rất nhỏ và chưa có bằng chứng giúp con người tăng cơ bắp thần tốc. Ngược lại, nhiều sản phẩm bổ sung thương mại bị pha trộn bất hợp pháp IGF-1 người, tiềm ẩn rủi ro sức khỏe và vi phạm quy định chống doping.
Ăn rau lộc mại có thể kích hoạt cơn tan máu cấp tính dữ dội ở người thiếu men G6PD do các chất oxy hóa làm vỡ hồng cầu hàng loạt. Người bệnh có thể đối mặt với thiếu máu nặng, vàng da, tiểu ra nước màu sẫm và suy đa tạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Thử nghiệm lâm sàng nổi tiếng LEAP cho thấy cho trẻ có nguy cơ cao ăn các sản phẩm từ lạc sớm (giai đoạn 4-11 tháng tuổi) giúp giảm đáng kể tỷ lệ dị ứng lạc đến 5 tuổi, thay đổi hoàn toàn quan niệm kiêng khem truyền thống.
