Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 161 trên 483
Củ cải ngựa chứa nhiều hợp chất cay nồng allyl isothiocyanate mang lại hương vị đặc trưng, nhưng có thể gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa và cản trở hấp thu iod. Bốn nhóm người gồm bệnh nhân đau dạ dày, người suy giáp, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ cần hạn chế dùng để tránh các biến chứng sức khỏe bất lợi.
Cốt khí thân tím (*Tephrosia purpurea*) cho thấy tiềm năng hạ glucose máu, ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột và bảo vệ mô tụy trong các thử nghiệm trên động vật và ống nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng này hoàn toàn chưa đủ cơ sở khoa học để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường ở người.
Củ súng là thực phẩm dân dã quen thuộc nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe khi tự ý dùng làm thuốc chữa bệnh. Phụ nữ mang thai, người tỳ vị hư hàn, người chuẩn bị phẫu thuật hay bệnh nhân đang dùng thuốc điều trị cần đặc biệt cẩn trọng trước các tác động sinh học và tính hàn của dược liệu này.
Ăn sống hoặc ép tươi củ dền giữ trọn vẹn betalain và nitrate hơn nấu chín. Các hợp chất quý này rất nhạy cảm với nhiệt độ cao và tan mạnh trong nước luộc. Nếu muốn nấu chín, hấp sơ nguyên vỏ là giải pháp giúp giảm thiểu tối đa hao hụt dưỡng chất.
Cốt khí củ là vị thuốc quen thuộc nhưng chứa các hoạt chất có tính chất tương tự nội tiết tố nữ estrogen. Bốn nhóm đối tượng gồm phụ nữ mang thai, người mắc bệnh nhạy cảm estrogen, người có u tuyến yên và người chuẩn bị phẫu thuật tuyệt đối không nên tự ý sử dụng để tránh biến chứng nguy hiểm.
Cây cổ bình chứa nhiều flavonoid tiềm năng nhưng dữ liệu an toàn trên người vẫn chưa đầy đủ. Phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp và bệnh nhân suy thận mạn tính là 3 nhóm đối tượng cần đặc biệt thận trọng, tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa các rủi ro sức khỏe bất lợi.
Phụ nữ mang thai không nên dùng cây cổ dải để trị nhức mỏi do hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn khoa học. Nhiều thảo mộc tự nhiên chứa hoạt chất có khả năng kích thích co bóp cơ tử cung, dẫn đến rủi ro sinh non hoặc sảy thai nguy hiểm. Thai phụ cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng.
Nhiều người tin rằng rượu ngâm cây cổ giải càng đặc càng bổ, giúp tăng cường sinh lực và trí nhớ. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới chỉ dừng lại trên tế bào và động vật, việc tự ý ngâm uống rượu thuốc sai quy trình tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc, suy giảm chức năng gan thận và rối loạn nội tiết.
Cốt khí thân tím là dược liệu dân gian đang được nghiên cứu tiền lâm sàng, nhưng phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan thận nặng và trẻ nhỏ cần tuyệt đối tránh dùng. Do chưa có thử nghiệm an toàn trên người, việc tự ý dùng thảo dược này tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc và biến chứng nguy hiểm.
Cốt toái bổ là vị thuốc quý hỗ trợ xương khớp, nhưng không an toàn cho mọi thể trạng. Phụ nữ mang thai, người âm hư huyết hư, người có rối loạn đông máu hoặc chuẩn bị phẫu thuật và bệnh nhân đang dùng nhiều thuốc cần hết sức thận trọng để tránh các rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Uống nước cỏ râu mèo thay thế hoàn toàn trà hay nước lọc mỗi ngày không mang lại lợi ích lâu dài mà còn tiềm ẩn nguy cơ hại thận. Thảo mộc này có hoạt tính lợi tiểu mạnh, tác động lên các kênh kali và cân bằng nước trong cơ thể, do đó chỉ nên dùng lượng vừa phải theo từng đợt ngắn ngày.
Nhiều người lầm tưởng cỏ đuôi chuột hoàn toàn vô hại vì là thảo dược thiên nhiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu độc học bán trường diễn trên động vật cho thấy việc dùng chiết xuất lá cây này lặp lại kéo dài có thể gây biến đổi cấu trúc tế bào gan, thận và những tổn thương này không hồi phục hoàn toàn ngay cả khi đã ngừng sử dụng.
Cỏ đuôi chuột được nhiều người truyền tai nhau sắc uống hằng ngày để chữa bệnh, nhưng nghiên cứu cho thấy dược liệu này có thể gây độc gan, thận và ức chế hô hấp. Bốn nhóm người gồm người bệnh thận, bệnh gan, phụ nữ mang thai và người có bệnh tim mạch, huyết áp không nên tự ý sử dụng.
Nghiên cứu hóa thực vật hiện đại ghi nhận cỏ mẹ (Corallodiscus flabellata) chứa các hợp chất phenylethanoid glycoside đặc trưng với cấu trúc phenolic độc đáo. Nhóm hoạt chất sinh học tự nhiên này mở ra tiềm năng ứng dụng trong dược liệu, song người dùng cần hiểu rõ bằng chứng khoa học và thận trọng khi sử dụng.
Nhiều người tin rằng quả nho là nguồn cung cấp resveratrol dồi dào nhất, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy thân rễ cốt khí củ (*Reynoutria japonica*) mới là nguồn tích lũy resveratrol và tiền chất polydatin vượt trội trong tự nhiên, đóng vai trò nguyên liệu chính cho công nghệ chiết xuất hiện nay.
Phụ nữ mang thai không nên dùng cốt khí muồng vì nghiên cứu độc tính sinh sản ghi nhận nguy cơ gây chết thai ở động vật. Các hợp chất thực vật trong thảo mộc còn có thể kích thích co bóp tử cung và gây mất cân bằng nội tiết, dẫn đến nguy cơ sảy thai nguy hiểm.
Naringin, hoạt chất flavonoid chính trong cốt toái bổ, đã được chứng minh có khả năng cải thiện mật độ xương (BMD) trên các mô hình loãng xương thực nghiệm. Hoạt chất này kích thích tế bào tạo xương hoạt động, đồng thời ức chế và thúc đẩy tiêu biến tế bào hủy xương.
Nhiều chị em truyền tai nhau mẹo dùng cỏ đuôi lươn xông rửa để trị viêm ngứa vùng kín. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo thói quen này không có cơ sở khoa học, tiềm ẩn nguy cơ làm đảo lộn độ pH tự nhiên, gây bỏng rát và tăng rủi ro nhiễm trùng phụ khoa nghiêm trọng.
Cỏ đậu hai lá thu hút sự chú ý nhờ các hợp chất thực vật quý, nhưng giới khoa học cảnh báo chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chống oxy hóa trên người. Bên cạnh đó, nguy cơ mua phải sản phẩm trôi nổi bị pha trộn cây thức ăn gia súc đặt ra nhiều mối lo ngại lớn.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng cỏ đuôi lươn bằng đường uống. Hiện nay chưa có bất kỳ nghiên cứu khoa học nào chứng minh độ an toàn hoặc độc tính của loài cây này đối với thai kỳ. Việc dùng thảo dược thiếu kiểm chứng tiềm ẩn nguy cơ co bóp tử cung, sảy thai và gây độc cho thai nhi.
